Mỗi năm hoa đào nở, ở phía Đông nước Lào lại thấy ít nhất hai chuyện: VTV phát hài kịch Táo Quân và khán giả chê ỏng chê eo.
“Ối giồi ôi sao mà nhạt hơn nước ốc thế” – ai đó sẽ nói đại khái như vậy.
Năm nay lại thấy thêm một chuyện nữa: danh hài Xuân Bắc phản pháo khán giả qua một câu chuyện bóng gió, trong đó có đoạn người mẹ tát con trai và mắng rằng “[…] mày nghĩ mày có quyền chê à!? Cứ cho là mày có quyền chê đi thì chê phải cho đúng. Có giỏi năm sau mày gói bánh đi xem nào […]”. [1]
Hài kịch nhạt nhẽo là chuyện thường. Hài kịch bị chê cũng là chuyện thường. Danh hài bị khán giả chê xong mà phản pháo lại cũng… hoàn toàn bình thường, dù không hay ho gì cho lắm.
Cái bất bình thường ở ta là cái thói độc quyền hài kịch chính trị.
Chương trình Táo Quân mỗi đêm giao thừa 20 năm qua là món độc quyền của nhà đài. Mà ở ta, nhà đài cũng chính là… nhà nước.
Hài kịch chính trị được sinh ra để châm biếm, đả kích chính trị; mà chính trị thì lại là việc của… nhà nước; mà nhà nước thì lại độc quyền sản xuất hài kịch. Thế nghĩa là nhà nước tự châm biếm mình, tự đả kích mình, không cho ai khác làm.
Hài kịch là một hình thức ngôn luận. Diễn hài mà nói “trái đường lối, chủ trương của Đảng” thì đi tù. Một ví dụ gần đây là “Thánh rắc hành” Bùi Tuấn Lâm bị bắt vì làm video clip rắc hành vào tô phở sau sự kiện Bộ trưởng Công an Tô Lâm (cũng tên Lâm) ăn bò dát vàng của “Thánh rắc muối” Salt Bae. [2]
