Ngày Tết ở miền Nam thường đến với nắng rất trong, bầu trời rất cao, không khí rất ấm áp. Ở miền Bắc, người dân đón xuân trong tiết trời se lạnh, hoa đào nở tươi thắm. Nhưng dù ở đâu đi chăng nữa, khi mùa xuân đến, người nào cũng vui mừng chào đón năm mới.
Nhưng những mùa xuân trong lịch sử không phải lúc nào cũng vui như vậy. Đó là mùa xuân năm Mậu Thân, những mùa xuân của những chuyến vượt biên, những mùa xuân trong các trại cải tạo. Ký ức đau thương không dễ gì tan biến. Ngày hôm nay, trên bước đường tương lai, người Việt vẫn đang kéo theo những mùa xuân nặng nề của quá khứ.
Vào một bữa tiệc cuối năm, một người bạn của tôi đã kể rằng trong những bữa cơm gia đình hàng ngày, bà của cô vẫn kể về những xác chết cong queo trên cánh đồng. Những xác người nằm đè lên nhau, đỏ lòm, cứng lạnh. Lời kể của bà như thể chuyện đó vừa mới xảy ra vào ngày hôm qua, chỉ cần mở cửa ra thôi là có thể thấy cảnh tượng rùng rợn ấy. Bà cô còn kể đến kẻ đã giết hại người thân của bà trong chiến tranh, và bà vẫn còn đụng mặt người đó thường xuyên. Những con người như vậy đã bị ám ảnh sâu sắc bởi quá khứ chiến tranh. Con cháu của họ, dù có ý thức hay không, sẽ là những người tiếp nhận và gánh vác đau thương chồng chất ấy.
Về mặt lịch sử, chiến tranh Việt Nam kết thúc vào năm 1975. Tuy nhiên, giao tranh vẫn tiếp nối ở biên giới Tây Nam với Campuchia và biên giới Việt – Trung. Mặc khác, sự thù hằn nhanh chóng bao trùm lên một nửa đất nước thông qua việc “bên thắng cuộc” giam cầm người dính líu đến chính quyền và quân đội Việt Nam Cộng hòa vào các trại cải tạo. Thậm chí, tang thương còn diễn ra trên biển khi hàng lớp người vô tội đã chết trên đường vượt biên. Biển Đông từng đầy ắp xác người Việt Nam cho đến cuối những năm 1990. [1]
