Bạn sẽ làm gì nếu biết trước được tương lai?
Trước khi suy nghĩ về câu trả lời, hãy dừng lại một chút ở câu hỏi.
Vì sao mỗi khi nói đến tương lai, biết luôn phải đi với làm?
***
Nhà tâm lý học Daniel Gilbert từng nhận định con người là động vật duy nhất nghĩ về tương lai (human being is the only animal that thinks about the future). [1]
Tôi không đồng ý lắm. “Nghĩ” (think) là một từ không diễn tả đầy đủ. “Ám ảnh” (obsessed) thích hợp hơn nhiều.
Con người là động vật duy nhất bị ám ảnh về tương lai.
Chúng ta không chỉ muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra ngày mai. Chúng ta muốn biết để có thể, bằng cách này hay cách khác, thay đổi tương lai của mình.
Đó là lý do mỗi khi nhắc đến tương lai, biết thường phải đi với làm. Nếu không, bạn sẽ bị chất vấn, hay chính bạn là người chất vấn, rằng biết để làm gì? (Bạn thấy đó, ngay cả câu chất vấn này cũng không thể tách rời biết và làm)
Nhưng rốt cuộc, cứ cho là biết được tương lai, liệu chúng ta làm được gì?
Có lẽ bạn đã từng nghe qua câu chuyện về cuộc hẹn ở Samarra. [2]
Truyện kể rằng vào một ngày nọ, một thương nhân ở Bagdad sai phụ tá của mình ra chợ. Một lúc sau, người phụ tá quay về run rẩy, kể rằng mình vừa gặp Thần Chết và bị đe dọa lấy mạng. Người này xin ông chủ cho mượn ngựa và nói sẽ đi thật xa, về tận Samarra, nơi Thần Chết không thể tìm thấy anh ta. Sau khi anh đi khỏi, thương nhân đi tới chợ và gặp Thần Chết ở đó. Ông chất vấn vì sao Thần Chết lại đe dọa muốn lấy mạng người phụ tá của mình. Tôi không hề đe dọa, Thần Chết trả lời, tôi chỉ kinh ngạc khi nhìn thấy người đó ở Bagdad. Tối nay tôi mới có hẹn với anh ta ở Samarra.
