Ta vẫn thường nghe nói người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên sống thuận tự nhiên, sinh tồn nương vào núi rừng, xem thiên nhiên là người mẹ vĩ đại và chúng ta là những đứa con nhỏ. Nhưng không có mấy ai thật sự tìm hiểu để biết được lối sống này là như thế nào, cuộc sống giữa đại ngàn trông ra làm sao.
Người Kinh từ đồng bằng khi tìm đến Tây Nguyên – dù với mục đích di cư, khai thác tài nguyên để kinh doanh, hay làm thiện nguyện – đều mang tâm thế khai sáng, áp đặt văn hóa của mình lên một nền văn hóa xa lạ mà họ chưa từng biết tới trước đây. Lối suy nghĩ và cách hành động “thực dân” như vậy khiến “người đồng bằng” khó lòng thấu hiểu được “người miền núi”, thậm chí không cho họ cất tiếng nói trước những nhu cầu cơ bản của mình.
Nguyên Ngọc được mệnh danh là nhà văn của Tây Nguyên, ông có thời gian gắn bó rất lâu dài với vùng đất này, không chỉ sinh sống mà còn tìm hiểu sâu sắc về nó. Ông nổi tiếng với rất nhiều tác phẩm viết về vùng đất đại ngàn huyền bí. Trong cuốn sách “Các bạn tôi ở trên ấy”, chỉ với 24 bút ký, ông đã vẽ nên bức tranh rất rõ ràng về tính cách và văn hóa của con người ở Tây Nguyên, cũng như một tương lai bất định vạch ra cho họ.
Không giống với người Kinh khi công cuộc văn minh hóa, hiện đại hóa khiến họ sống rời xa núi rừng, người bản địa Tây Nguyên xem rừng như một thực thể độc lập đầy bí ẩn, hoang dã, và chưa được khám phá; người ở Tây Nguyên xuyên suốt nền văn minh của mình luôn níu giữ rừng làm gốc cho mọi sự, họ gìn giữ ý niệm “người là của rừng” và luôn sống dựa theo đó.
