Cuốn sách của Giáo sư khoa học chính trị Pháp Jean-Pierre Cabestan “Trung Quốc của ngày mai: Dân chủ hay độc tài?” ra đời năm 2018, tròn 40 năm kể từ khi Đặng Tiểu Bình tiến hành cuộc cải cách giúp Trung Quốc chuyển mình và trỗi dậy, là một gợi mở tuyệt vời để suy ngẫm về Việt Nam. Cuốn sách phản ánh tương đối toàn diện về chính trị, xã hội của đất nước láng giềng, đặc biệt kể từ khi Tập Cận Bình nắm quyền năm 2012.
Cabestan cho rằng, việc đánh giá thực trạng dân chủ hóa và hiện đại hóa của Trung Quốc đại lục cần xuất phát từ lịch sử Trung Quốc, chứ không phải trong thế so sánh với phương Tây. Sự dân chủ hóa của Trung Quốc phải đến từ những yếu tố nội tại (les forces endogènes) của chính đất nước này, chứ không phải từ bất cứ can thiệp nào của các cường quốc bên ngoài.
Theo tác giả, điều quan trọng hơn là phương Tây nói chung và nước Pháp nói riêng nên có sự cởi mở và khiêm tốn để tìm hiểu về Trung Quốc thay vì ở ngoài đánh giá và đòi hỏi sự dân chủ gấp gáp từ họ, cũng như Mỹ cùng các nước châu Âu không hoàn toàn vô can trước tiến trình dân chủ hóa hạn chế của đất nước tỷ dân này.
Một tỉnh của Trung Quốc đôi khi có diện tích còn lớn hơn cả một nước châu Âu, và dân số thì đông gấp năm hoặc sáu lần. Chính sự giàu có của một bộ phận người Trung Quốc, cũng như nguồn tài trợ dồi dào của chính phủ nước này đã tạo nên nguồn thu nhập đáng kể cho rất nhiều trường đại học và cơ sở nghiên cứu Âu Mỹ, khiến giới trí thức phương Tây cũng tự kiểm duyệt để không làm phật ý các khách hàng đến từ đất nước chưa dân chủ.
