Phật giáo Việt Nam phát triển trong vùng ảnh hưởng mà chúng ta thường biết đến là từ Phật giáo Trung Quốc, nhưng câu chuyện về sự xuất hiện của Phật giáo thời kỳ đầu được truyền qua nhiều thế hệ người Việt lại thể hiện mối liên hệ hợp lý hơn với Ấn Độ giáo khu vực phía Nam.
Câu chuyện kể giữa người Việt cổ về những vị phật đầu tiên xuất hiện và cách thức ngôi chùa Phật giáo đầu tiên được xây dựng là vào khoảng đầu thế kỷ thứ ba sau Công nguyên, khi chưa có bất kỳ bằng chứng nào về sự hiện diện của Phật giáo Trung Quốc tại đây.
Tuy nhiên, bản chất của những câu chuyện này lại không hàm chứa nội dung đặc biệt nào về Phật giáo mà thế hệ sau đã khoác lên. Các phiên bản đầu tiên chủ yếu nói về phép thần thông, việc thờ cúng đối với cây cỏ, đá hoặc về quyền năng tạo mưa.
Trong bài viết này, người viết xin phép giới thiệu một nghiên cứu có tên là “What Lies Behind the Earliest Story of Buddhism in Ancient Vietnam?” của tác giả K. W. Taylor, giáo sư chuyên nghiên cứu về văn hóa Việt Nam thuộc Khoa nghiên cứu châu Á tại Đại học Cornell. [1]
Trong nghiên cứu của mình, tác giả phân tích lịch sử nguyên bản của một câu chuyện cổ về Phật giáo thời kỳ đầu, được ghi nhận vào khoảng thế kỷ thứ ba sau Công nguyên. Từ đó, tác giả tập trung vào tên của hai nhân vật chính xuất hiện trong câu chuyện và đề xuất nguồn gốc Tamil Hindu cho những cái tên này. Tác giả cho rằng mặc dù những tên gọi sau đó đã được hòa hợp vào truyền thống văn học hệ Hán-Tạng, nhưng nó vẫn hé lộ một góc nhìn khác về tầm ảnh hưởng của Ấn Độ và Ấn Độ giáo trong không gian văn hóa.
