Người ta hay nói “phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam” nhưng không nhận ra chính câu nói này đã là một câu không đúng. Người Việt Nam nói tiếng Việt, yêu tiếng Việt, nhưng không có mấy người thật sự hiểu tiếng Việt.
Giáo sư Cao Xuân Hạo (1930 – 2007) là một nhà Việt ngữ học lão thành, ông rất quan tâm đến tiếng Việt và những vấn đề của nó, đi cùng với đó là những vấn đề về văn học và văn hóa của Việt Nam. Sinh thời, ông có nhiều nghiên cứu về tiếng Việt có giá trị, đề xuất nhiều ý kiến mới cũng như trình bày những phương pháp giảng dạy tiếng Việt.
Năm 2003, nhóm giảng viên là đồng nghiệp và học trò cũ của GS Cao Xuân Hạo gồm PGS.TS Hoàng Dũng, PGS.TS Bùi Mạnh Hùng, PGS.TS Nguyễn Thị Ly Kha, v.v. sưu tập các bài đăng trên báo của ông từ năm 1982 đến năm 2001 để biên tập, sắp xếp, và cho phát hành thành cuốn sách “Tiếng Việt – Văn Việt – Người Việt”.
Tác phẩm này là một tập tạp văn được ước định chia thành ba phần tương ứng như tựa cuốn sách. Những bài viết này đều mang một điểm chung là rất ít khi trung hòa, nghĩa là độc giả hoặc sẽ khen ngợi và tiếp nhận lối suy nghĩ mới, hoặc sẽ phản đối mạnh mẽ vì trông rất kỳ cục, lạ tai. Tuy vậy, “những ý kiến có thể coi là “bạo phổi” nhưng may ra cũng có thể gợi ý cho bạn đọc những hướng suy nghĩ mới” đều là kết quả của một quá trình khảo sát, nghiên cứu lâu dài, chứ không phải là một cơn ngẫu hứng nhất thời, muốn thay đổi tiếng Việt theo cách mà mình thích.
