2023: TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu cả nước về số bản án tử hình

Tại Thanh Hóa, một thanh niên 19 tuổi tên Lê Văn Hoàng bị kết án tử hình. Hoàng được cho là vì không đòi được số nợ năm triệu đồng cho bạn cùng tuổi vay, nên đã giết con nợ rồi quăng xác xuống sông. [7]

TAND tỉnh Hà Tĩnh tuyên án tử hình cho Phạm Quang Huy, 20 tuổi, vì tội vận chuyển ma túy để lấy số tiền công 40 triệu đồng. [8]

Số án tử hình ở Nghệ An tăng hơn 10 lần

Năm 2016, Nghệ An có 23 người bị kết án tử hình. [9] Năm 2018, địa phương này có 47 tử từ. Năm 2022, con số này là 161. Đến tháng 6/2023, số tử tù mà tỉnh đang giam giữ là 172. [10]

Công an tỉnh Nghệ An cho biết số người bị kết án tử hình từ năm 2014 đến năm 2023 đã tăng 10,5 lần. [11]

Năm 2023, TAND tỉnh Nghệ An đã tuyên ít nhất 13 án tử hình cho tội danh liên quan đến ma túy, và một bản án tử hình cho tội giết người. Vụ án giết người này xảy ra trong một gia đình, người bố cầm dao rượt đuổi, đâm chết con gái của mình cùng bạn trai của con gái. [12]

Sơn La tuyên 10 án tử hình trong một phiên tòa

Trong năm 2023, TAND tỉnh Sơn La chỉ có một phiên tòa có tuyên án tử hình. Và đó cũng là phiên tòa có nhiều án tử hình nhất trong năm.

Phiên tòa này đã tuyên 10 án tử hình cho 11 người trong một vụ án về tội vận chuyển trái phép chất ma túy. [13]

Những nơi giữ kỷ lục có nhiều người bị tuyên án tử trong cùng một phiên tòa là Nghệ An với sáu người, Hưng Yên với năm người, và Quảng Ninh với bốn người.

31 án tử hình trong một tháng

Vào tháng 6, các tòa án ở Việt Nam đã tuyên ít nhất 31 bản án tử hình. Đây là số án tử hình được tuyên nhiều nhất trong một tháng của năm 2023.

Trong 31 bản án này, có sáu bản án dành cho tội giết người, còn lại là tội vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy.

Các tháng có số bản án tử hình cao tiếp theo là tháng 9 với 28 bản án, tháng 2 với 25 bản án, tháng 3 và tháng 5 có cùng số bản án tử hình mỗi tháng là 23.

19 người dân tộc thiểu số bị tuyên án tử hình

Trong năm 2023, có ít nhất 19 người dân tộc thiểu số bị tuyên án tử hình, trong đó chỉ có một người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên nhận bản án này, còn lại là người dân thiểu số ở miền Bắc.

Điện Biên là tỉnh kết án tử hình nhiều người dân tộc thiểu số nhất với 9 bản án.

Người dân tộc thiểu số chiếm 14,7% tổng dân số cả nước. Tuy nhiên, có khoảng 10% số người bị kết án tử hình là người dân tộc thiểu số.

Trong 19 bản án này, chỉ có 2 bản án về tội giết người, còn lại liên quan đến tội mua bán và vận chuyển trái phép chất ma túy. Người dân tộc thiểu số nhỏ tuổi nhất bị tuyên án tử hình tên Lù Xuân Minh, 23 tuổi, phạm tội giết tài xế xe ôm để cướp tài sản.

9 người nước ngoài bị kết án tử hình

Ít nhất 9 người nước ngoài đã bị tuyên án tử hình tại Việt Nam trong năm 2023.

Trong đó, một người Hàn Quốc phạm tội giết đồng hương của mình để đòi nợ, [14] còn lại 3 người Đài Loan, 3 người Lào, và 2 người Campuchia phạm tội vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy vào Việt Nam.

Hiện nay, Malaysia đang giam giữ một tử tù người Việt Nam. Việt Nam cũng đang giam giữ một tử tù người Malaysia. Cả hai tử tù đều là phụ nữ và phạm tội vận chuyển trái phép chất ma túy. [15]

45% người bị kết án tử hình phạm tội giết người yêu hoặc người trong gia đình

Trong 44 vụ án mạng mà bị cáo lãnh án tử trong năm 2023, có 20 vụ án (45%) do mâu thuẫn tình cảm với người yêu hoặc người trong gia đình.

Trong đó, có đến 12 vụ án giết hại người yêu, hai vụ án giết chết tình địch, một vụ án giết người thân của người yêu và năm vụ án sát hại người thân trong gia đình. 

Người phạm tội trẻ nhất là một phụ nữ 30 tuổi, vì mâu thuẫn với người yêu nên đã châm lửa đốt một khu nhà trọ khiến một số người chết. Đây cũng là người phụ nữ duy nhất phạm tội giết người mà bị tuyên án tử hình trong năm 2023.

24 vụ án còn lại liên quan đến bạo lực ngoài xã hội, bao gồm mâu thuẫn cá nhân và giết người cướp của.

Việt Nam: “Đao phủ” số một Đông Nam Á

Trong 10 tháng, từ đầu tháng 10/2018 đến cuối tháng 7/2019, chính quyền Việt Nam đã thi hành án tử hình với 68 người. Các số liệu về thi hành án tử hình hàng năm được công bố rất hạn chế. [16]

Một số liệu khác cũng cho biết theo Báo cáo thi hành án năm 2014 của chính phủ thì Việt Nam đã xử tử 162 người, nhưng không nói rõ khoảng thời gian của việc hành quyết này. [17]

Hàng năm, Việt Nam chắc chắn là nước hành quyết công dân nước mình nhiều nhất trong Đông Nam Á, và cũng là nước đang giam giữ tử tù nhiều nhất khu vực này. Năm 2021, Việt Nam giam giữ 1.644 tử tù. [18]

Indonesia với dân số gấp gần 3 lần Việt Nam đang giam giữ 450 tử tù. Lần hành quyết gần nhất là mà nước này thực hiện là vào tháng 7/2016. [19]

Từ năm 2018, Malaysia đã ngừng việc hành quyết tử tù. [20] Trong năm 2022, Singapore đã xử tử 11 tử tù. [21] Năm 2023, chính quyền Lào cho biết nước này có khoảng 500 tử tù bị tuyên án trong hơn 10 năm. [22]

Gần 10 năm kể từ tháng 8/2009, Thái Lan đã không hành quyết tử tù nào. Lần hành quyết gần đây nhất của nước này xảy ra vào tháng 6/2018. [23]

Cho đến tháng 7/2022, Myanmar mới bắt đầu hành quyết tử tù sau hơn một thập niên tạm ngừng thi hành án. Việc hành quyết này chủ yếu vì lý do chính trị sau khi quân đội lật đổ chính quyền dân sự. [24]

Brunei không hành quyết tử tù nào từ năm 1957. [25] Campuchia và Philippines không còn án tử hình.

Việt Nam sau cùng vẫn là “đao phủ” số một ở Đông Nam Á, nơi người dân bị chính quyền của họ hành quyết nhiều nhất trong khu vực.

Vì sao chính quyền Việt Nam che giấu số liệu án tử hình?

Do số liệu quá khủng khiếp, hay do không muốn thừa nhận đã thất bại trong việc răn đe tội phạm?

Luật Khoa tạp chíTrần Phương

Cực hình tâm lý của tử tù: Khi án tử hình chưa phải là điều tồi tệ nhất

Thời gian chờ thi hành án tử kéo dài như một cách tra tấn về thể chất lẫn tinh thần.

Luật Khoa tạp chíNguyễn Quốc Tấn Trung