Gần đây có nhiều nghiên cứu về tôn giáo ở Việt Nam vào thời kỳ sau Đổi mới, từ đó chỉ ra mối liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế và sự gia tăng các hoạt động mang tính nghi lễ. Tuy vậy, các nghiên cứu này thường gắn liền với khu vực địa lý nông thôn và ít dựa trên lý thuyết đô thị.
Người viết xin giới thiệu đến bạn đọc nghiên cứu “Religious Reassemblage and Late Socialist Planning in Urban Vietnam” (tạm dịch: “Tái tập hợp tôn giáo và Hoạch định hậu kỳ chủ nghĩa xã hội tại đô thị Việt Nam”) của tác giả Christina Schwenkel.
Trong nghiên cứu này tác giả đưa ra thuật ngữ “tái tập hợp tôn giáo” để xem xét mối liên hệ giữa phát triển đô thị và việc thực hành nghi lễ, nhằm thách thức ý kiến cho rằng các thành phố được xây dựng theo định hướng chủ nghĩa xã hội là những không gian được hợp lý hóa của tính hiện đại thế tục.
Địa điểm tập trung nghiên cứu của tác giả là thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An, thuộc Bắc Trung Bộ. Trong đó, tác giả cho thấy sự vướng mắc giữa việc mở rộng đô thị ở thành phố Vinh với thế giới tâm linh trong việc định hình lại mô hình quy hoạch đô thị chức năng được phát triển trong suốt quá trình tái cấu trúc xã hội chủ nghĩa.
Mối liên hệ thú vị giữa phát triển đô thị và việc thực hành nghi lễ được tác giả hướng đến để thấy rằng các tín ngưỡng dân gian vùng ven thành phố Vinh đã kiến tạo đô thị giai đoạn hậu kỳ chủ nghĩa xã hội như thế nào.
Đưa ra bối cảnh và thảo luận liên quan đến đền thờ Quang Trung và đền Ông Hoàng Mười vào phân tích, tác giả cho thấy sự nhập nhằng giữa hình thức tưởng niệm nhà nước và hình thức biểu hiện tôn giáo dân gian, từ đó cho thấy việc tranh giành kiểm soát khoảng không đô thị thời hậu kỳ chủ nghĩa xã hội diễn ra tại và thông qua các địa điểm tôn giáo.
