Tiểu thuyết “Biển và chim bói cá” của nhà văn Bùi Ngọc Tấn là những câu chuyện vụn vặt giàu chất trào phúng của gần 20 người làm việc trong Liên hiệp đánh cá Biển Đông ở miền Bắc vào cuối bao cấp, đầu Đổi mới.
Bùi Ngọc Tấn viết về những xót xa, đau khổ lẫn niềm vui trong cuộc sống; những nét đẹp và những mặt đen tối tiềm tàng của mỗi con người ở thời đại đó.
Trước khi viết tác phẩm này, Bùi Ngọc Tấn từng có hai mươi năm cùng sống và làm việc với những ngư dân trong Xí nghiệp quốc doanh đánh cá Hạ Long, vì thế mà cuốn tiểu thuyết này chứa đầy tính thời sự, mang dáng dấp của một cuốn tiểu thuyết tư liệu lẫn một cuốn hồi ký viết về quãng đời đã qua của tác giả.
Phần đầu của tác phẩm là tập hợp các câu chuyện về phận người lênh đênh trên biển đang lâm vào cảnh thất nghiệp và chờ việc. Phần sau kể về cuộc sống của những người trên bờ, họ làm việc trong các phòng ban của xí nghiệp.
Ngay trong chính nhan đề tác phẩm, Bùi Ngọc Tấn đã thể hiện cuộc vật lộn của con người – những con chim bói cá – với biển cả vô tận. Biển trong tâm thức của những người lao động là một phần không thể tách rời, tức là nguồn sống, là miếng cơm manh áo. Cuộc sống của họ là những tháng ngày lênh đênh trên biển, chống chọi với bão tố, mưa dông, sương mù, và hàng ngàn khó khăn rình rập.
