Luật Khoa 360: Sức khỏe của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

• Reuters là hãng đưa tin đầu tiên vào ngày 11/1 về việc ông Trọng vắng mặt trong các sự kiện công cộng sau ngày 26/12/2023, và không được xếp lịch làm việc trong các sự kiện ngoại giao tiếp phái đoàn của Thủ tướng Lào Sonexay Siphadone và phái đoàn của Tổng thống Indonesia Joko Widodo. [1]
• Tin đồn lan ra trên mạng xã hội từ ngày 11/1 rằng ông Trọng ốm nặng.
• Bloomberg đưa tin vào ngày 12/1 rằng ông Trọng phải nhập viện. [2]
• Cho đến 14:20 ngày 13/1, các cơ quan phát ngôn của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính phủ Việt Nam và truyền thông nhà nước vẫn im hơi lặng tiếng.

Cơ quan có thông tin sức khỏe của ông Trọng

Trong bộ máy song trùng nhà nước-đảng ở Việt Nam, một cơ quan đảng có tên Ban Bảo vệ, Chăm sóc Sức khỏe Cán bộ Trung ương sẽ chịu trách nhiệm mọi mặt về sức khỏe của cán bộ cấp cao, bao gồm cả tổng bí thư. [3]

• Ban Bảo vệ, Chăm sóc Sức khỏe Cán bộ Trung ương được giao nhiệm vụ kiểm tra, phân loại và kết luận về sức khỏe của cán bộ cấp cao nhằm phục vụ cho công tác nhân sự của đảng. 
• Thông tin về sức khỏe, bệnh lý phải được Ban Bảo vệ, Chăm sóc Sức khỏe Cán bộ Trung ương kịp thời báo cáo cho Thường trực Ban Bí thư và Trưởng ban Tổ chức Trung ương. Thông tin phải được giữ bí mật và chỉ được cung cấp khi có chỉ đạo của một trong hai vị kể trên. 
• Chiếu theo những quy định trên, việc ông Nguyễn Phú Trọng có đủ sức khỏe để tiếp tục công tác hay không sẽ do Ban Bảo vệ, Chăm sóc Sức khỏe Cán bộ Trung ương kết luận và báo cáo cho Thường trực Ban Bí thư và Trưởng ban Tổ chức Trung ương, hiện do bà Trương Thị Mai kiêm nhiệm. 
• Luật Bảo vệ Bí mật Nhà nước 2018 quy định “thông tin bảo vệ sức khỏe lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước” nằm trong phạm vi bí mật nhà nước. [4] Do đó, công chúng không có quyền yêu cầu công bố thông tin này.

Quy trình nhân sự và tiền lệ Lê Duẩn

Khi chưa có thông báo từ phía đảng và chính quyền, việc bàn đến khả năng nhà lãnh đạo qua đời dường như là một điều kỵ húy của báo chí chính thống. Tuy vậy, vấn đề sức khỏe của các nhà lãnh đạo quốc gia đáng lẽ phải được thảo luận rộng rãi do ảnh hưởng to lớn của nó tới quốc dân.

• Điều lệ của Đảng Cộng sản Việt Nam không có quy định nào về việc ai lên thay tổng bí thư nếu tổng bí thư qua đời khi đương chức. [5] Điều này khác với quy định của Hiến pháp về chức vụ chủ tịch nước, vốn có điều khoản riêng (Điều 93) về trường hợp chủ tịch nước “không làm việc được trong thời gian dài” và trường hợp “khuyết chủ tịch nước”. [6]
• Cơ quan có thẩm quyền bầu tổng bí thư là Ban chấp hành Trung ương, gồm khoảng 200 ủy viên được Đại hội Toàn quốc của đảng bầu ra năm 2021. [7]
• Lần gần nhất có tổng bí thư qua đời khi đương chức là trường hợp Lê Duẩn vào ngày 10/7/1986, thọ 79 tuổi. [8] Bốn ngày sau, ngày 14/7, Hội nghị đặc biệt của Ban Chấp hành Trung ương đã bầu Trường Chinh làm tổng bí thư. [9] Ông Trường Chinh khi đó còn đang đương chức chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Ông giữ chức tổng bí thư được khoảng sáu tháng, cho tới khi Đại hội Toàn quốc lần thứ VI vào tháng Mười Hai cùng năm bầu Nguyễn Văn Linh làm tổng bí thư.
• Hồ Chí Minh cũng qua đời khi đương chức, và cũng thọ 79 tuổi. Tuy nhiên, khi qua đời, Hồ Chí Minh đang nắm chức chủ tịch đảng – một vị trí mang tính hình thức và được thiết kế riêng cho Hồ Chí Minh. Người thực tế lãnh đạo đảng khi đó là Bí thư thứ nhất Lê Duẩn (tương đương với chức tổng bí thư).

Nguyễn Phú Trọng là ai?

• Sau Lê Duẩn và Trường Chinh, Nguyễn Phú Trọng là người giữ vị trí tổng bí thư nhiều năm nhất trong lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam, với 13 năm (2011 – 2024). [10] Lê Duẩn giữ vị trí này 26 năm (1960 – 1986), Trường Chinh là 16 năm (1941 – 1956, 1986).
• Kể từ sau thời Lê Duẩn, Nguyễn Phú Trọng là người duy nhất nắm chức tổng bí thư tới ba nhiệm kỳ liên tiếp. Điều này trái với Điều lệ Đảng, vốn chỉ cho phép một người được bầu làm tổng bí thư hai nhiệm kỳ liên tiếp. 
• Kể từ thời Nguyễn Văn Linh (1986) thì Nguyễn Phú Trọng là lãnh đạo đảng có thời gian làm ủy viên chính thức của Bộ Chính trị cũng lâu nhất với hơn 26 năm (từ 12/1997), trải dài tới sáu khóa. [11]
• Nguyễn Phú Trọng là tổng bí thư duy nhất sau Trường Chinh (1986) từng kiêm cả vị trí chủ tịch nước (2018 – 2021).
• Nguyễn Phú Trọng là tổng bí thư duy nhất từng tham gia Đảng ủy Công an Trung ương (từ năm 2016), cơ quan đảng có vai trò lãnh đạo hoạt động của ngành công an. Các tổng bí thư khác chỉ kiêm nhiệm vai trò Bí thư Quân uỷ Trung ương, tức là cơ quan đảng có vai trò lãnh đạo quân đội.
• Nguyễn Phú Trọng cũng là tổng bí thư đầu tiên tham dự Hội nghị Chính phủ với Địa phương. Đây là hội nghị quan trọng nhất trong năm của Chính phủ, thường được tổ chức vào dịp cuối năm cũ hoặc đầu năm mới để tổng kết công tác năm qua và triển khai nhiệm vụ năm mới. Kể từ lần đầu tiên tham dự vào cuối năm 2017, chưa bao giờ ông Trọng vắng mặt trong hội nghị này vào những năm sau đó, ngoại trừ kỳ hội nghị ngày 5/1/2024 vừa qua. [12][13]
• Nguyễn Phú Trọng là lãnh đạo đảng đầu tiên và cho tới nay là duy nhất được một tổng thống Hoa Kỳ tiếp ở Nhà Trắng, vốn thường là nơi chỉ tiếp nguyên thủ quốc gia hoặc lãnh đạo cấp cao của chính quyền, thay vì lãnh đạo một đảng phái. [14] Chuyến thăm này diễn ra năm 2015.

Đọc thêm:

Intel, chủ nghĩa tư bản, và Nguyễn Phú Trọng

Có một chuyện còn đáng lo hơn cả nhỡ một khoản đầu tư của Intel.

Luật Khoa tạp chíNguyễn Anh Tuấn

Sức khoẻ lãnh đạo – chuyện tư hay chuyện công?

“…khi Tổng thống không còn đủ khả năng thực thi quyền lực và nghĩa vụ của mình, Phó Tổng thống sẽ tiếp quản thẩm quyền này với danh nghĩa Quyền Tổng thống…” (Tu chính án thứ 25 – Hiến pháp Liên bang Hoa Kỳ) Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu nắm giữ quyền lực […]

Luật Khoa tạp chíVõ Văn Quản