Việt Nam có lẽ là một trong những đất nước có nhiều tượng đài nhất trên thế giới.
Năm 2020, một kiến trúc sư đã ước tính Việt Nam có khoảng 400 tượng đài, mỗi tượng đài tiêu tốn từ vài tỷ để vài nghìn tỷ đồng. Những tượng đài này chủ yếu là hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh, những anh hùng lịch sử và anh hùng cách mạng.
Có thể bạn cũng thắc mắc: Vì sao Việt Nam xây dựng nhiều tượng đài nhiều đến như vậy?
Câu hỏi này sẽ được trả lời trong Cuốn sách “Héros et révolution” (Anh hùng và cách mạng) của sử gia người Pháp Benoît de Tréglodé. Cuốn sách tập trung giải thích về khái niệm “anh hùng mới” của Việt Nam.
Đây là một cuốn sách lý giải một cách hệ thống về cách thức ra đời của các danh hiệu anh hùng, phong trào thi đua yêu nước xuất phát ở miền Bắc, rồi trở nên phổ biến khắp cả nước.
Tác giả không những tiến hành nghiên cứu trên các tài liệu đa dạng, bao gồm nhiều văn kiện lịch sử, mà còn phỏng vấn trực tiếp những anh hùng “sống” của Việt Nam. Cuốn sách đã được dịch sang tiếng Anh với tựa đề “Heroes and Revolution in Vietnam”.
Tôn thờ anh hùng: Lợi dụng truyền thống để tuyên truyền cách mạng
Tại chương 1 của cuốn sách, tác giả cho rằng Việt Nam giống với Trung Quốc về truyền thống sùng bái những cá nhân anh dũng. Đây là một trong những giá trị được thừa nhận trong tam cương (đạo vua tôi, đạo vợ chồng, đạo làm con), ngũ thường (nhân, lễ, nghĩa, trí, tín) của Nho giáo.
Dưới thời phong kiến, một trong những nhiệm vụ của Bộ Lễ là tìm cách tôn thờ, quảng bá những anh hùng lịch sử. Những anh hùng này chỉ được tôn thờ khi có sự đồng ý nhà nước. Đồng thời, câu chuyện của vị anh hùng đó phải hoà hợp với hệ tư tưởng của nhà nước ấy.
