Nhiều năm trở lại đây, chúng ta không còn thấy xa lạ với những cụm từ như “quấy rối tình dục”, “xâm hại tình dục”, “tội phạm tình dục”, v.v.
Ngay cả những từ được cho là nhạy cảm với các thế hệ trước như “hiếp dâm”, “cưỡng dâm”, “cưỡng hiếp”, “giao cấu”, “dâm ô” cũng xuất hiện nhiều trên mặt báo và dần được đem ra thảo luận cởi mở hơn.
Tạm bỏ qua việc ngày càng nhiều các vụ án hoặc nghi án bạo lực tình dục được phanh phui có thực sự phản ánh mức độ gia tăng của loại tội phạm này trong xã hội, chúng ta hãy tìm hiểu các thuật ngữ liên quan để có thể nhìn nhận và bàn luận về chủ đề này một cách chính xác.
Bài viết này sẽ giải nghĩa khái quát một số thuật ngữ phổ biến sau đây:
- Tội phạm tình dục (sexual crime/offense)
- Xâm hại tình dục (sexual abuse)
- Bóc lột tình dục (sexual exploitation)
- Tấn công tình dục (sexual assault)
- Hiếp dâm (rape)
- Bạo lực tình dục (sexual violence)
- Quấy rối tình dục (sexual harassment)
Các thuật ngữ trên tuy có ý nghĩa khác nhau nhưng không hoàn toàn tách biệt. Chúng có thể chồng chéo trong một số trường hợp.
Tội phạm tình dục (sexual crime)
Tội phạm tình dục đề cập đến các hành vi và hoạt động tình dục không đồng thuận, bị coi là bất hợp pháp, vi phạm quyền tự chủ, tính toàn vẹn cơ thể và ranh giới tình dục của một người.
Tội phạm tình dục có thể xảy ra bất kể giới tính, tuổi tác, giai cấp, chủng tộc và niềm tin tôn giáo. Tội phạm tình dục có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng và lâu dài về thể chất, tâm lý, cảm xúc đối với nạn nhân.
Quy định liên quan đến xử lý tội phạm tình dục ở mỗi quốc gia là khác nhau. Tại Việt Nam, các tội phạm về tình dục được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) bao gồm:
- Tội hiếp dâm (Điều 141)
- Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142)
- Tội cưỡng dâm (Điều 143)
- Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 144)
- Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 145)
- Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (Điều 146)
- Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm (Điều 147)
Tại Điều 12, Bộ luật Hình sự cũng quy định:
