Ra đời năm 2011, tiểu thuyết “三重门” (tạm dịch là “Tam môn”, “Ba tầng cửa” hay “San trùng môn”) bán được hơn hai triệu bản, trở thành một trong những quyển sách bán chạy nhất Trung Quốc trong hai thập kỷ qua. Tác giả của cuốn sách này – Hàn Hàn – viết nó khi mới 17 tuổi, để gián tiếp phê phán nền giáo dục ứng thí, nhồi nhét, giả tạo, tước đoạt quyền suy nghĩ độc lập, sáng tạo và sống thật với chính mình của người trẻ Trung Quốc.
“San trùng môn” tượng trưng cho ba năm học cấp ba. Trong cổ văn Trung Quốc, nó còn tượng trưng cho lễ nghĩa, chế độ và văn hóa. Có lẽ những khái niệm này đã kìm hãm sự phát triển của nền giáo dục ở đất nước tỷ dân.
Trong sách, những giờ lên lớp được ví như các buổi tập luyện của một nhóm cầu thủ để chuẩn bị cho trận đấu sinh tồn. Ở đất nước đó, nền giáo dục tập trung học sinh vào các lò luyện, đội tuyển và những cuộc tỉ thí vô nghĩa; còn trường học thì chạy theo danh hiệu thi đua, thay vì bồi dưỡng cho học sinh một tinh thần hiếu học, biết tư duy và sáng tạo.
Thế là, người trẻ bị dồn vào những cuộc đua bằng cấp và xem chúng như nghĩa vụ cao cả của cuộc đời phải đạt cho bằng được. Học sinh được dạy phải ganh đua vị trí số một. Để làm gì? Đam mê tri thức? Không. Để được tôn vinh.
