Ngày nay, Thụy Điển được công nhận là một quốc gia với tự do ngôn luận đứng hàng đầu thế giới. Theo xếp hạng của Tổ Chức Phóng Viên không biên giới năm 2024, Thụy Điển xếp thứ ba trong tổng số 180 quốc gia, trong khi Trung Quốc đứng ở vị trí thứ 172 và Việt Nam đứng thứ 174. [1] Luật pháp Thụy Điển là nhân tố hàng đầu quyết định đảm quyền tự do ngôn luận ở quốc gia này.
Thế nhưng, có lẽ độc giả chưa biết, rằng các luật về tự do ngôn luận của Thụy Điển từ thế kỷ 18 có mối liên hệ đặc biệt với Trung Quốc. Ở bài này, người viết xin giới thiệu bài báo “China and the World’s First Freedom of Information Act: The Swedish Freedom of the Press Act of 1766” (tạm dịch: “Trung Quốc và Đạo luật Tự do Thông tin đầu tiên trên thế giới: Đạo luật Tự do Báo chí Thụy Điển năm 1766”, được công bố vào năm 2013 của Giáo sư Lena Rydholm tại Đại học Uppsala, Thụy Điển, để mô tả mối liên hệ này. [2]
***
Vào năm 1766, Quốc hội Thụy Điển (Swedish Diet) đã thông qua chỉ thị của Hoàng gia về tự do viết và báo chí, khiến Thụy Điển, khi đó bao gồm cả Phần Lan ngày nay, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới đưa các quyền tự do thông tin vào hiến pháp, bao gồm quyền tự do báo chí, quyền tự do viết lách và quyền tự do thông tin.
Trên thực tế, sự ra đời của các luật này cũng là một cột mốc quan trọng trong lịch sử Châu Âu cũng như thế giới và thú vị là nó có liên quan đến việc dịch các tác phẩm về Trung Quốc.
Theo tác giả, vào đầu thế kỷ 18, vua Thụy Điển đã mất rất nhiều quyền lực do những cuộc chiến tốn kém và thảm họa dưới triều vua Karl XII, khiến sức ảnh hưởng của Thụy Điển trong khu vực bị giảm đi đáng kể. Sau đó, một hiến pháp mới ra đời và nó đã chuyển giao quyền lực từ vua sang Quốc hội Thụy Điển.
