Chân dung Tứ Trụ

Từ khi ngồi vào vị trí đảng trưởng, ông Lâm tiếp tục chủ trương “đốt lò” của người tiền nhiệm và duy trì đường lối “ngoại giao cây tre” – được ông thể hiện qua các chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc và hàng loạt nước Bắc Mỹ, châu Âu, tổ chức quốc tế, v.v. [7][8][9][10] Ông cũng thường xuyên phát biểu về một “kỷ nguyên mới” cũng như thúc giục cải cách thể chế.

Cho đến thời hiện đại, hồ sơ chính trị của ông Lâm khá mỏng và khó lòng đánh giá được tư duy chính sách của ông. Công luận hầu như chỉ biết đến tiếng tăm của ông thời ông còn làm tư lệnh ngành công an, đóng vai trò chủ công trong nhiều vụ án hình sự lớn. 

Từ năm 2016, ông Tô Lâm đã chỉ đạo điều tra, khởi tố nhiều vụ án liên quan đến các quan chức cấp cao như Đinh La Thăng – nguyên ủy viên Bộ Chính trị, bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh; nguyên bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son và Trương Minh Tuấn; nguyên chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung; vụ các chuyến bay giải cứu; bê bối liên quan tới công ty Việt Á; và mới đây là vụ tấn công hai trụ sở ủy ban nhân dân xã tại tỉnh Đắk Lắk. [11][12][13][14][15][16]

Ông Tô Lâm bị cáo buộc là đã chỉ đạo phi vụ bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh tại Đức để đưa về Việt Nam xét xử vào tháng 7/2017. [17] Sự việc này gây ra ảnh hưởng xấu về mặt ngoại giao giữa Việt Nam và Đức, Slovakia. Tờ SME của Slovakia đưa tin ông Tô Lâm bị cơ quan điều tra nước này truy tố từ tháng 3/2024. [18]

Bên cạnh đó, tháng 11/2021, thời điểm COVID-19 vẫn hoành hành ở Việt Nam, ông Tô Lâm gây tranh cãi khi hiện diện trong một clip tại một nhà hàng của đầu bếp nổi tiếng Salt Bae ở Anh. [19]

Chủ tịch nước Lương Cường

Cho tới trước khi Đại tướng Lương Cường trở thành thường trực Ban Bí thư hồi tháng 5/2024, công chúng gần như không biết ông là ai. Từ một quân nhân kín tiếng, ông vụt sáng trở thành ngôi sao chính trị hàng đầu.

Ông Lương Cường sinh ngày 15/8/1957 tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Dù chuyên môn của ông là cử nhân xây dựng đảng và chính quyền nhà nước, song công luận biết đến ông là một quân nhân xuất thân từ một người lính ra trận lúc 18 tuổi (tháng 2/1975). [20]

Từ thời điểm này đến năm 2003, binh nghiệp của ông gắn liền với Quân khu 2 – nằm trên chín tỉnh phía Tây Bắc – trùng với quãng thời gian xảy ra Chiến tranh Biên giới với Trung Quốc năm 1979 và giai đoạn căng thẳng của hai nước kéo dài tới năm 1990. [21] Trong hầu hết các bản tiểu sử mà các website chính quyền lẫn báo chí nhà nước đăng trong ngày ông đắc cử, phần tiểu sử này không được nhắc tới.

Con đường binh nghiệp của ông Lương Cường diễn ra thuận lợi khi lần lượt lĩnh lon từ cấp binh nhì lên đại tướng vào tháng 1/2019. Năm năm sau (5/2024), Bộ Chính trị phân công ông giữ chức thường trực Ban Bí thư, thay bà Trương Thị Mai. Ngày 21/10/2024, Quốc hội bầu ông làm chủ tịch nước với số phiếu 100%.

Ông là người thứ tư giữ chức chủ tịch nước trong nhiệm kỳ này sau các ông Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng và Tô Lâm; và là người thứ hai trong quân đội – sau Đại tướng Lê Đức Anh (1992 – 1997) – ngồi vào vị trí nguyên thủ quốc gia. [22]

Xét theo Quy định 214/QĐ-TW của Bộ Chính trị thì ông Lương Cường chưa đủ tiêu chuẩn giữ chức này khi ông chưa làm trọn một nhiệm kỳ Bộ Chính trị. Nhưng ông Cường (có thể) là trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định. [23]

Quá trình đưa ông Lương Cường lên làm chủ tịch nước là một quy trình khép kín, công chúng không được tham dự hay giám sát. [24]

Thủ tướng Phạm Minh Chính 

Vị tướng thứ ba trong Tứ Trụ, và là người thứ hai xuất thân từ Tổng cục An ninh, Bộ Công an.

Ông Phạm Minh Chính sinh ngày 10/12/1958 tại huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Sau khi tốt nghiệp đại học ngành xây dựng tại Rumani, ông bắt đầu sự nghiệp trong lĩnh vực tình báo tại Cục Tình báo thuộc Tổng cục An ninh, Bộ Công an vào năm 1985. [25] Sự nghiệp của ông từ đó gần như luôn gắn với ngành tình báo công an.

Một tháng sau khi được phong hàm trung tướng, ông Chính trở thành thứ trưởng Bộ Công an (8/2010 – 8/2011) trước khi được điều chuyển làm bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh (2011-2015). Ông có tên trong danh sách ủy viên Bộ Chính trị hai khóa liên tiếp (2016-2021; 2021-2026). [26] Từ năm 2015, ông trở thành một nhân vật chủ chốt trong việc sắp xếp nhân sự của đảng, với vai trò ban đầu là phó ban, rồi trưởng ban Ban Tổ chức Trung ương.

Sau Đại hội XIII của Đảng Cộng sản, vào tháng 4/2021, Quốc hội bầu ông giữ chức thủ tướng Chính phủ, thay ông Nguyễn Xuân Phúc; đồng thời được phê chuẩn làm phó chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh. Ba tháng sau ông tiếp tục được Quốc hội khóa mới bầu làm thủ tướng nhiệm kỳ 2021 – 2026.

Không lâu sau khi nhậm chức, ông Chính được phân công làm trưởng ban Ban chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19. Ông ký ban hành Nghị quyết 53/NQ-CP thông qua chủ trương thành lập Quỹ vaccine phòng COVID-19 vào ngày 27/5/2021. Sau đó, ông Chính chỉ đạo tiến hành tiêm vaccine cho toàn dân. [27]

Về đối ngoại, trên cương vị đứng đầu Chính phủ, ông Phạm Minh Chính đã thực hiện các chuyến công du đến các nước lớn, tổ chức trong khu vực và quốc tế. Tháng 3/2024, ông Chính thăm Úc và sau đó tiến hành thủ tục nâng cấp quan hệ Việt Nam – Úc lên đối tác chiến lược toàn diện. [28]

Vị thủ tướng đương nhiệm có nhiều phát ngôn thể hiện quan điểm về tư tưởng chính trị, “chống chạy chức, chạy quyền”, “suy nghĩ phải chín, tư tưởng phải thông, quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn […]”, song cũng có lần bị công chúng chê trách khi nói “rõ ràng, sòng phẳng, mẹ nó, có sợ gì đâu […]” trong một clip ghi lại cuộc nói chuyện giữa ông và các quan chức ngoại giao Việt Nam tại Mỹ ngày 13/5/2022. [29][30]

Ngày 19/5/2024, Bộ Y tế cùng các đơn vị tổ chức chương trình “Đăng ký hiến tặng mô, tạng – Cho đi là còn mãi” tại Bệnh viện Việt Đức, thành phố Hà Nội. Tại đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã dự, kêu gọi người dân và một trong những người đầu tiên đăng ký hiến mô, tạng sau khi qua đời. [31]

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn

Ông Trần Thanh Mẫn là người duy nhất trong Tứ Trụ không xuất thân từ các lực lượng vũ trang mà từ phong trào đoàn.[32]

Ông sinh ngày 12/8/1962 tại huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang trong một gia đình trung nông; chuyên môn: tiến sĩ kinh tế.

Sự nghiệp chính trị của ông Mẫn khởi đầu từ cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản từ năm 18 tuổi. Tháng 3/2008, ông lên làm chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ đến tháng 12/2010.

Tháng 7/2017, ông Mẫn làm chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ 2014-2019, kiêm đại biểu Quốc hội khóa XIV. Đến tháng 4/2021, Quốc hội bầu ông giữ phó chủ tịch Quốc hội.

Ngày 2/5/2024, Quốc hội khóa XV tổ chức kỳ họp bất thường lần thứ 7, miễn nhiệm Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ trong một diễn biến chính trị bất ngờ và không bầu chủ tịch mới. [33] Cùng ngày, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phân công ông Mẫn điều hành hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội. [34]

Hiện tại, ông Trần Thanh Mẫn là ủy viên Bộ Chính trị, giữ chức chủ tịch Quốc hội khóa XV sau sự “thống nhất rất cao” của Hội nghị Trung ương 9 khóa XIII và sự biểu quyết tán thành tuyệt đối của đại biểu Quốc hội khóa XV vào ngày 20/5/2024. [35]

Ở vai trò phó chủ tịch rồi chủ tịch Quốc hội, ông Mẫn không có phát ngôn hay hành động nào nổi bật cho thấy cá tính hay quan điểm làm luật của ông. Ông lên làm lãnh đạo Quốc hội sau một kỳ họp bất thường và từ đó đến nay đã chủ trì một kỳ họp bất thường, hai kỳ họp thường kỳ của Quốc hội. Quốc hội dưới thời ông lãnh đạo đã đóng đúng vai trò hợp thức hóa các quyết định của đảng, đặc biệt là các quyết định về nhân sự cấp cao.

Đọc thêm:

Tướng Lương Cường lên chủ tịch nước và hai điều bất thường

Lần đầu tiên kể từ thời Lê Đức Anh làm chủ tịch nước (1992 – 1997), Việt Nam mới lại có một tướng quân đội nắm giữ Phủ Chủ tịch. Đại tướng Lương Cường, ủy viên Bộ Chính trị và ủy viên thường trực Ban Bí thư của Đảng Cộng

Luật Khoa tạp chíTrịnh Hữu Long

Cuộc đại cải cách của ngành công an dưới thời Tô Lâm

Nhìn lại một trong những di sản của ông Tô Lâm: cuộc ‘tinh giản biên chế’ ngành công an.

Luật Khoa tạp chíĐình Thế Vinh

Thủ tướng chính phủ quyền lực như thế nào?

Trong tứ trụ, thủ tướng là vị trí có cả danh tiếng lẫn thực quyền.

Luật Khoa tạp chíTrịnh Hữu Long

Vài điều bạn cần biết về vị trí chủ tịch Quốc hội

Theo bạn, làm chủ tịch Quốc hội là làm gì và trong “tứ trụ”, vị trí chủ tịch Quốc hội xếp thứ mấy?

Luật Khoa tạp chíTrịnh Hữu Long