Miền Bắc ít khi phải hứng chịu những cơn bão và trận lũ lụt lớn. Lần gần nhất Thủy Tinh nổi giận với miền Bắc đã là năm 1971. Năm mươi ba năm sau, một thảm họa lớn không kém lặp lại, và mang tên Yagi.
Bắt đầu hình thành từ cuối tháng Tám, đến đầu tháng Chín, bão Yagi đã trở thành một trong những cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Việt Nam trong suốt 70 năm qua.
Cho tới ngày 28/9, Yagi đã làm 318 người chết, 26 người mất tích, và 1.976 người bị thương. Thiệt hại kinh tế ước tính lên tới 81.503 tỷ đồng.
Luật Khoa tạp chí tổng hợp lại diễn biến của cơn bão Yagi, đồng thời ghi nhận, cập nhật những vấn đề liên quan đến công tác cứu trợ, hòng ghi nhớ sự kiện lịch sử này.
Khởi nguồn của cơn cuồng phong
30/8/2024
Bão Yagi khởi nguồn từ một vùng áp thấp ở vùng biển phía Đông Philippines, ngoài khơi Thái Bình Dương, và được Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) phát hiện lần đầu.
1/9
Vùng áp thấp phát triển thành một cơn bão nhiệt đới và được JMA đặt tên là Yagi. Cơn bão này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến Philippines.
3/9
Bão Yagi tiến vào Biển Đông, tăng lên cấp 10 với sức gió mạnh nhất đạt khoảng 102 km/h.
Trước tình hình này, Thủ tướng ban hành Công điện số 86/CĐ-TTg, chỉ đạo các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi và các tỉnh miền Bắc khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó, bao gồm rà soát tàu thuyền, lên kế hoạch cấm biển, sơ tán người dân khỏi những khu vực nguy hiểm như các vùng ven biển và miền núi có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất.
4/9
Nhiều đài khí tượng quốc tế dự báo Yagi sẽ mạnh lên thành siêu bão. Các cơ quan như Trung tâm Cảnh báo Bão Liên Hợp (JTWC) dự báo Yagi sẽ đạt sức gió từ cấp 15 – 16, với tốc độ từ 183 – 201 km/h, tương đương với một cơn cuồng phong cực mạnh.
Tin này vẫn được mở đọc miễn phí!
Chỉ 30 giây để đăng ký tài khoản miễn phí, nhưng điều này giúp Luật Khoa hiểu độc giả rõ hơn và tiếp tục xuất bản những tin tức đúng với nhu cầu của bạn.
5/9
Đúng như dự đoán, Yagi trở thành siêu bão đạt cấp 16 với sức gió mạnh nhất khoảng 201 km/h. Dự kiến, cơn bão sẽ đổ bộ vào khu vực từ Quảng Ninh đến Ninh Bình vào chiều ngày 7/9.
Trong cùng ngày, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã chủ trì cuộc họp khẩn để lên phương án ứng phó với siêu bão. Các biện pháp bao gồm sơ tán dân, tăng cường lực lượng ứng phó và đảm bảo an toàn trong các vùng có nguy cơ cao.
Cục Hàng không Việt Nam cũng quyết định đóng cửa bốn sân bay gồm Vân Đồn, Cát Bi, Nội Bài và Thọ Xuân từ ngày 7/9 để đảm bảo an toàn trước bão.
Tối cùng ngày, chính quyền đã quyết định sơ tán 13.000 hộ dân tại các tỉnh Thái Bình, Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng đến nơi an toàn để tránh bão.
6/9
Siêu bão Yagi đổ bộ vào tỉnh Hải Nam (Trung Quốc) với sức gió mạnh nhất lên tới 260 km/h, gây ra thiệt hại lớn về cơ sở hạ tầng và làm mất điện trên diện rộng.
Theo Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia (Việt Nam), bão Yagi sẽ di chuyển vào Vịnh Bắc Bộ. Dự báo các tỉnh ở khu vực miền Bắc sẽ chịu ảnh hưởng của mưa lớn và giông lốc, kèm theo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất. Chính quyền yêu cầu người dân ở các khu vực nguy hiểm khẩn trương sơ tán đến nơi an toàn để tránh bão.
Quân đội huy động hơn 450.000 người và hơn 10.000 phương tiện ứng phó với cơn bão.
Cảng biển Quảng Ninh, Hải Phòng đóng cửa, ngừng tiếp nhận và xử lý hàng hóa xuất nhập khẩu nhằm đảm bảo an toàn trước khi bão đổ bộ.
Nhiều doanh nghiệp cho người lao động nghỉ làm. Người dân ở Hải Phòng, Hà Nội đổ xô đến các chợ và siêu thị mua số lượng lớn thực phẩm dự trữ. Tuy nhiên, đại diện các siêu thị cam kết “không thiếu hàng hóa” trong suốt thời gian bão.
Hàng triệu học sinh, sinh viên cũng được nghỉ học, nhiều trường đã điều chỉnh lịch nhập học để tránh bão.
Đến chiều cùng ngày, bão Yagi cách tỉnh Quảng Ninh khoảng 430 km. Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia dự báo các tỉnh miền Bắc sẽ có mưa lớn và giông lốc, đồng thời yêu cầu người dân ở khu vực nguy hiểm sơ tán đến nơi an toàn.
Yagi đổ bộ vào miền Bắc
Mưa lớn kéo dài gây ra lũ lụt và sạt lở đất
7/9
Bão Yagi đổ bộ vào khu vực miền Bắc, gây ảnh hưởng nặng nề cho các tỉnh Hải Phòng và Quảng Ninh. Do mưa lớn và gió mạnh, nhiều đường dây điện cao thế gặp sự cố, toàn bộ hai tỉnh này mất điện trên diện rộng.
Bão đổ bộ vào tỉnh Quảng Ninh và Hải Phòng. Nguồn: Báo Tuổi trẻ.
8/9
Bão Yagi suy yếu thành áp thấp nhiệt đới sau khi càn quét qua các tỉnh phía Bắc trong hơn 15 tiếng đồng hồ.
Theo báo cáo tại thời điểm này, bão đã làm 21 người chết, trong đó, hai sĩ quan quân đội và công an hy sinh khi làm nhiệm vụ cứu hộ.
Nhà chức trách phát đi cảnh báo về nguy cơ sạt lở đất và lũ quét tại các tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt là những khu vực có địa hình dốc và chịu ảnh hưởng nặng nề từ mưa lớn do áp thấp nhiệt đới gây ra.
9/9: Sập cầu Phong Châu
Cầu Phong Châu nối liền hai huyện Lâm Thao và Tam Nông thuộc tỉnh Phú Thọ bị sập. Nguyên nhân được xác định là vì nước sông Hồng dâng cao và dòng chảy xiết sau bão Yagi, dẫn đến trụ T7 bị đổ và làm sập hai nhịp giàn chính.
Sự cố nghiêm trọng này khiến nhiều người và phương tiện rơi xuống sông Hồng. Thống kê cho thấy khi sập cầu có 10 phương tiện đang di chuyển, bao gồm 1 xe tải, 2 xe đầu kéo, 6 xe máy và 1 xe máy điện. Sơ bộ xác định có 8 người mất tích. Ba người bị thương đã được đưa đi cấp cứu. Công tác cứu hộ và tìm kiếm các nạn nhân đã được tiến hành ngay sau đó.
Hiện trường sập cầu Phong Châu. Nguồn: Báo Thanh Niên.
10/9: Tang thương ở Làng Nủ
Một trận lũ quét xảy ra tại thôn Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Trận lũ quét san phẳng toàn bộ ngôi làng chỉ trong vài phút. Làng Nủ là nơi có 167 hộ và 760 nhân khẩu sinh sống, hầu hết là người Tày. Công tác cứu hộ, tìm kiếm gặp nhiều khó khăn do khối lượng đất đá lớn và địa hình phức tạp.
Trận lũ quét ở Làng Nủ đã cướp đi sinh mạng của 57 người và tới nay còn 10 người mất tích. Nguồn: Báo Thanh Niên.
Trong khi đó, chiều cùng ngày tại tỉnh Lào Cai cũng đã xảy ra một vụ sạt lở nghiêm trọng tại thôn Nậm Tông, xã Nậm Lúc, huyện Bắc Hà. Khu vực sạt lở có 15 hộ dân với 80 nhân khẩu.
Tỉnh Yên Bái cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ mưa bão và sạt lở đất. Theo thống kê vào thời điểm này, tỉnh Yên Bái có 29 người chết do sạt lở đất, chủ yếu tại thành phố Yên Bái và các huyện Lục Yên, Văn Chấn. Ngoài ra, có hơn 22.000 ngôi nhà bị hư hại, ngập lụt và 11.000 hộ dân phải sơ tán đến nơi an toàn. Ước tính tổng thiệt hại về kinh tế tại tỉnh này lên tới khoảng 195 tỷ đồng.
Cũng trong ngày, Công ty Điện lực Quảng Ninh đã tạm đình chỉ chức vụ của ông Nguyễn Đại Cương, giám đốc Điện lực TP. Hạ Long vì yếu kém trong công tác khắc phục lưới điện.
Một diễn biến khác, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) đã phát động lễ quyên góp ủng hộ đồng bào bị thiệt hại do bão Yagi. Lễ phát động được tổ chức tại Hà Nội, với sự tham gia của nhiều tổ chức và cá nhân hưởng ứng. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh đóng góp tới hơn 120 tỷ đồng.
11/9
Trung Quốc thông báo sẽ xả lũ tại đập thủy điện Ma Lù Thàng (tỉnh Vân Nam) với khối lượng tối đa 200 m³/giây vào lúc 16:30.
Theo các báo cáo, đây là mức xả lũ đã được điều chỉnh giảm từ 250 m³/giây sau khi Việt Nam trao đổi với Trung Quốc nhằm giảm thiểu tác động đến hạ nguồn. Các cơ quan chức năng của Việt Nam khẳng định rằng việc xả lũ này không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khu vực hạ nguồn sông Lô và sông Hồng.
12/9
Những con số thống kê về thiệt hại được công chúng đặc biệt quan tâm theo dõi. Tính tới ngày này, Cục Quản lý Đê điều và Phòng chống Thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) thống kê có 325 người chết và mất tích, trong đó Lào Cai, Cao Bằng, Yên Bái và Quảng Ninh là các tỉnh chịu thiệt hại nhân mạng nặng nề nhất.
Về thiệt hại tài sản, toàn miền Bắc ghi nhận gần 60.000 ngôi nhà bị ngập, cùng với gần 200.000 ha lúa và 35.000 ha hoa màu bị ngập úng và hư hại. Ngoài ra, hàng triệu gia súc và gia cầm chết do mưa lũ.
Cũng trong ngày này, các địa phương bị thiệt hại nghiêm trọng bắt đầu nhận hỗ trợ khẩn cấp từ chính phủ và các tổ chức quốc tế. Thủ tướng chỉ đạo điều phối lực lượng cứu hộ, cung cấp lương thực, nước uống, thuốc men cho các khu vực bị cô lập, với tinh thần đảm bảo không ai bị đói hay không có nơi ở.
Sao kê và “phông bạt”
Công tác cứu trợ được triển khai tổng lực và cấp tốc. Người dân cả nước hướng về miền Bắc và bắt đầu quyên góp cho công tác khắc phục hậu quả sau bão. Vào thời điểm này, người dân cũng tìm đến nhiều kênh khác nhau để quyên góp, bao gồm cả kênh chính phủ lẫn các kênh dân sự như các cá nhân, tổ chức xã hội.
Trên mạng xã hội lan truyền rất nhiều hình ảnh số tiền chuyển khoản đến Ủy ban Trung ương MTTQVN để ủng hộ đồng bào bị thiệt hại do bão, trong đó có rất nhiều người nổi tiếng.
12/9
Ủy ban Trung ương MTTQVN đăng tải 12.028 trang sao kê các khoản đóng góp từ thiện của các cá nhân, tổ chức. Tổng số tiền quyên góp được tính đến thời điểm đó là 527,8 tỷ đồng.
Lúc bấy giờ, trên mạng xã hội đã xuất hiện nhiều tranh cãi. Một số cá nhân bị phát hiện sử dụng hình ảnh đã được chỉnh sửa để nói khống các khoản đóng góp từ thiện, ví dụ như trường hợp của TikToker Việt Anh Pí Po và Louis Phạm. Hiện tượng này nổi lên với cụm từ là “phông bạt“. Một luồng ý kiến khác cho rằng việc công khai thông tin của người đóng góp và các khoản đóng góp như vậy là xâm phạm quyền riêng tư của người đóng góp.
13/9
Báo chí đưa tin tới ngày 13/9, đã có tổng cộng 777,5 tỷ đồng đã được quyên góp thông qua Ủy ban Trung ương MTTQVN. Cơ quan này cho hay họ tiến hành các hoạt động sao kê công khai để đảm bảo tính minh bạch trong công tác từ thiện.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng bày tỏ lo ngại về quyền riêng tư của các cá nhân đóng góp, đồng thời khẳng định rằng sao kê các khoản chi mới là điều quan trọng. Trong một cuộc phỏng vấn với BBC News Tiếng Việt, luật sư Phùng Thanh Sơn bày tỏ lo ngại rằng động thái sao kê này, nếu không được thông báo trước, có thể vi phạm quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân theo Nghị định 13/2013/NĐ-CP.
Cũng trong ngày này, báo chí đưa tin 115 người dân thôn Kho Vàng, xã Cốc Lầu, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đã sơ tán đến nơi an toàn vào ngày 9/9, một ngày trước vụ sạt lở đất xảy ra tại chính địa điểm này. Trưởng thôn Ma Seo Chứ được cho là người phát hiện nguy cơ sạt lở và quyết định di tản dân làng.
15/9
Tại Lào Cai – một trong những tỉnh chịu thiệt hại nặng nề nhất do lũ quét sau bão Yagi, chính quyền khởi động việc xây dựng khu tái định cư cho dân thôn Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên. Khu tái định cư mới nằm ở khu vực đồi sim, cách ngôi làng cũ khoảng 2 km, với địa hình cao, an toàn, thuận lợi cho việc xây dựng hạ tầng giao thông và cung cấp điện nước.
Bão nối tiếp bão
16/9
Bão số 3 vừa qua thì bão số 4 chuẩn bị tới.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, tại thời điểm này, có một áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông đã mạnh lên thành bão và được đặt tên là bão số 4. Dự báo bão sẽ gây ra gió mạnh cấp 8 – 9, giật cấp 10 – 11, và sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các tỉnh từ Quảng Bình đến Thừa Thiên Huế.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ban hành Công điện số 6851 nhằm ứng phó với áp thấp nhiệt đới, yêu cầu các địa phương từ Quảng Ninh đến Bình Thuận theo dõi sát diễn biến bão, chuẩn bị lực lượng cứu hộ và các phương tiện cần thiết, đồng thời tăng cường thông tin để người dân chủ động phòng tránh.
17/9
Thủ tướng ban hành Công điện số 97/CĐ-TTg để ứng phó với áp thấp nhiệt đới sắp mạnh lên thành bão số 4. Công điện yêu cầu theo dõi chặt chẽ diễn biến bão, đảm bảo an toàn cho tàu thuyền và người dân ven biển, rà soát kịch bản ứng phó với tình trạng ngập lụt, lũ quét, và bố trí lực lượng, phương tiện sẵn sàng cứu hộ khi cần.
18/9
Theo Báo cáo nhanh công tác phòng, chống thiên tai của Cục Quản lý Đê điều và Phòng, chống Thiên tai, bão Yagi và mưa lũ sau bão đã gây thiệt hại lớn, làm tổng cộng 299 người chết và 34 người mất tích.
So với báo cáo ngày 17/9, số người chết tăng thêm 7 người, bao gồm 4 người ở Quảng Ninh và thi thể của 2 người mất tích ở Lào Cai cùng 1 người ở Hà Giang được tìm thấy. Tổng thiệt hại về kinh tế ước tính trên 60.700 tỷ đồng.
Cho đến ngày này, hơn 20 nước và tổ chức quốc tế đã hỗ trợ Việt Nam trong việc khắc phục hậu quả của bão Yagi với tổng giá trị lên tới hơn 22 triệu USD. Các nước đã viện trợ hàng tấn hàng hóa, thuốc khử trùng, thiết bị lọc nước và hàng triệu USD.
Tới thời điểm này, báo chí cũng cảnh báo về cơn bão số 4 sắp đổ bộ vào miền Trung. Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Công điện số 98/CĐ-TTg, yêu cầu các địa phương, đặc biệt từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế, thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn cho tàu thuyền và người dân, rà soát kịch bản ứng phó với ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, và đảm bảo an toàn cho các công trình hạ tầng. Các bộ ngành được chỉ đạo phối hợp chặt chẽ trong việc cứu hộ và ứng phó với mưa lũ. Công tác điều hành hồ đập thủy lợi và thủy điện phải được vận hành khoa học để giảm thiểu lũ chồng lũ.
19/9
Sau khi đổ bộ vào khu vực ven biển Quảng Bình và Quảng Trị, bão số 4 đã suy yếu dần thành áp thấp nhiệt đới, gây ra gió mạnh cấp 7, giật cấp 10, và tiếp tục gây mưa lớn tại các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi, với lượng mưa từ 100 – 300 mm, có nơi lên tới 500 mm. Nguy cơ lũ quét và sạt lở đất tiếp tục gia tăng ở các vùng núi và trũng thấp.
20/9
Bão số 4 gây ra thiệt hại nghiêm trọng tại nhiều địa phương miền Trung. Theo các báo cáo ban đầu, bão đã khiến nhiều người bị thương và gây thiệt hại lớn về tài sản. Thống kê cho thấy có hơn 1.200 ngôi nhà bị tốc mái, 30 tàu thuyền bị hư hỏng nặng và nhiều khu vực nông nghiệp, bao gồm gần 3.000 ha hoa màu, bị tàn phá hoàn toàn. Nhiều tuyến đường giao thông bị sạt lở và ngập lụt, gây khó khăn cho công tác cứu hộ và giao thông, v.v.
27/9
Tỉnh Lào Cai thống kê sau vụ lũ quét tại thôn Làng Nủ (xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên) có 57 người thiệt mạng và 10 người còn mất tích. Lực lượng chức năng vẫn tiếp tục tìm kiếm các nạn nhân dưới khối lượng đất đá lớn do sạt lở. Ngoài ra, tỉnh Lào Cai cũng xác nhận vụ sạt lở đất ở thôn Nậm Tông làm 18 người chết và mất tích.
Hiện trường sạt lở ở thôn Nậm Tông. Người dân tiếp tế cho lực lượng tìm kiếm bằng cách đi bộ, cõng hàng lên núi. Nguồn: Báo Thanh Niên.
Cũng trong ngày, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ban hành Công điện số 100/CĐ-TTg, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung triển khai các biện pháp khẩn cấp để khôi phục sản xuất nông nghiệp sau bão Yagi.
Theo nội dung trong công điện, bão đã gây thiệt hại nghiêm trọng với 344 người chết và mất tích, gần 2.000 người bị thương, hàng trăm nghìn ngôi nhà, trường học, cơ sở hạ tầng bị hư hỏng và hàng trăm nghìn ha lúa, hoa màu bị ngập úng.
Đồng thời, Chính phủ chỉ đạo các địa phương khẩn trương thống kê thiệt hại, huy động nguồn lực và thực hiện các giải pháp khôi phục sản xuất, đảm bảo ổn định cuộc sống người dân.
334 người chết và mất tích
28/9
Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, siêu bão Yagi đã gây ra thiệt hại rất lớn, làm 334 người chết và mất tích. Thiệt hại về kinh tế ước tính lên đến 81.503 tỷ đồng, trong đó các tỉnh bị ảnh hưởng nặng nề nhất là Quảng Ninh (tổng thiệt hại hơn 24.800 tỷ đồng), Hải Phòng (12.200 tỷ đồng), Hải Dương (7.400 tỷ đồng), v.v.
Ông Lê Minh Hoan, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, nhận định đây là trận lũ lớn nhất kể từ năm 1997, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Các địa phương đã đề xuất Chính phủ hỗ trợ hơn 25.000 tỷ đồng để khắc phục hậu quả sau bão Yagi, với các nhu cầu cấp thiết liên quan đến khôi phục sản xuất, sửa chữa hạ tầng và hỗ trợ dân sinh.
Riêng tại thủ đô Hà Nội, thống kê cho thấy hơn 100.000 cây xanh đã bị gãy đổ do gió mạnh và mưa lớn từ bão Yagi, gây thiệt hại lớn cho hệ thống hạ tầng cây xanh của thành phố.
***
Sau khi càn quét Việt Nam, bão Yagi tiếp tục di chuyển qua Lào, Myanmar, và Thái Lan, gây mưa lớn và lũ lụt nghiêm trọng tại những quốc gia này.
Chính quyền các nước này cũng như Việt Nam gấp rút triển khai các biện pháp khắc phục hậu quả sau bão.
29/9
Chính thức thông xe cầu phao Phong Châu (Phú Thọ). Cầu phao dài 378 mét, rộng 8 mét, với tải trọng tối đa 80 tấn.
Thành phố Hà Nội bố trí 2.566 tỷ đồng để hỗ trợ và khắc phục hậu quả bão, trong đó 220 tỷ đồng đã được phân bổ ngay cho các địa phương thiệt hại.
Bộ Y tế triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ các địa phương bị ảnh hưởng, điển hình là cử đoàn công tác đánh giá thiệt hại, cung cấp 13 tấn hóa chất Cloramin B và 1,2 triệu viên Aquatabs để khử khuẩn, đồng thời đề xuất hỗ trợ thêm 1,76 triệu viên Aquatabs. Các biện pháp xử lý ô nhiễm môi trường, thu gom chất thải, diệt côn trùng và phòng chống dịch bệnh sau mưa lũ cũng đang được tích cực thực hiện.
30/9/2024
Hội đồng Nhân dân tỉnh Yên Bái đã thông qua nghị quyết miễn 100% học phí cho trẻ em mầm non và học sinh công lập trong năm học 2024-2025. Ngoài ra, nghị quyết cũng quy định hỗ trợ thiệt hại nông nghiệp do bão số 3.
Bão số 3 đã gây thiệt hại lớn tại tỉnh này, làm 54 người chết, 42 người bị thương, và gần 22.000 ngôi nhà bị ngập lụt. Ngành giáo dục cũng chịu ảnh hưởng nặng nề với 28 trường bị ngập và 35 trường bị sạt lở.
Tiếp tục cập nhật trên website http://www.luatkhoa.com.
