Luật Khoa 360: Chile trục xuất cận vệ của Chủ tịch nước Lương Cường vì cáo buộc lạm dụng tình dục

Từ sáng 12/11 giờ Việt Nam (tức tối 11/11 giờ Chile), một số trang báo của Chile, điển hình là trang Cooperativa, hay cả hãng tin AP, đã đồng loạt đưa thông tin này.

Dù vậy, cho tới nay, báo chí nhà nước vẫn hoàn toàn im lặng.

Cán bộ muốn nhân viên khách sạn massage

Theo trang Cooperativa, thành viên trong đội an ninh tháp tùng đoàn của Chủ tịch nước Lương Cường đã bị bắt giữ tối ngày 10/11 (giờ Chile) với cáo buộc lạm dụng tình dục.

• Nạn nhân là một nữ nhân viên khách sạn Sheraton tại thủ đô Santiago de Chile – nơi đoàn đại biểu lưu trú. Cô đã tố cáo rằng một cán bộ an ninh của Việt Nam đã yêu cầu cô mang đồ uống lên phòng tại khách sạn. Khi mời cô vào phòng, người này chỉ mặc đồ lót, sau đó ông này đóng cửa và yêu cầu cô massage.
• Nghi phạm đã bị cảnh sát bắt giam ngay trong đêm. Hôm sau, người này bị đưa ra tòa ở Santiago với cáo buộc tội lạm dụng tình dục. Vị quan chức Việt Nam đã phủ nhận cáo buộc trên, cho rằng chỉ yêu cầu xoa bóp vùng đầu. 
• Tòa án Chile đã đưa ra phán quyết: bị cáo bị cấm tiếp cận nạn nhân, bị trục xuất khỏi Chile ngay lập tức và bị cấm quay lại Chile trong hai năm.
• Theo Cooperativa, công tố viên cho biết trong trường hợp này, luật pháp cho phép “áp dụng biện pháp xử lý thay thế” do mức án của tội danh và bị cáo không có tiền án. Ngoài ra, việc tạm đình chỉ thủ tục tố tụng cũng đã được trao đổi với nạn nhân.
• Sau phán quyết, người này phải đến thẳng đại sứ quán Việt Nam tại Chile.
• Theo 24 Horas và BBC News Tiếng Việt, quan chức Việt Nam bị réo tên trong vụ việc là Lai Dac Tuan – thuộc đội an ninh bảo vệ chuyến công du của Chủ tịch nước Lương Cường. Ông Tuan, 59 tuổi, công tác tại Bộ Tư lệnh Cảnh vệ (viết tắt là K01, cơ quan chuyên trách bảo vệ cán bộ cấp cao, quan khách Việt Nam và quốc tế, trực thuộc Bộ Công an).
• Cần lưu ý, với tất cả các thông tin chúng ta có được cho tới nay, vụ việc này mới chỉ dừng lại ở cáo buộc. Các thủ tục tố tụng chỉ diễn ra ở cấp tòa tiền sơ thẩm, gọi là “Courts of Guarantee” (tạm dịch là Tòa Bảo đảm). Đây là loại tòa có chức năng giám sát các thủ tục tố tụng trong giai đoạn điều tra để bảo đảm quyền của bị can, bị hại và các bên liên quan không bị xâm hại. Chưa có phán quyết nào của tòa án Chile về việc Lai Dac Tuan có phạm tội hay không.

Phản ứng của hai nước

• Vào thời điểm ông Lai Dac Tuan bị tạm giam, Bộ Ngoại giao Chile đã đăng thông báo chính thức xác nhận và cho hay sẵn sàng hỗ trợ các cơ quan chức năng phối hợp xử lý vụ việc.
• Tờ Cooperativa dẫn lời Bộ trưởng Ngoại giao Alberto van Klaveren cho biết Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Bùi Thanh Sơn đã ngỏ lời xin lỗi về sự cố đáng tiếc này và sẵn sàng hợp tác với Chile để làm rõ vụ việc. 
• Bà Camila Vallejo, phát ngôn viên của Chính phủ Chile, làm rõ rằng người này “không thuộc các đại diện ngoại giao mà là một vệ sĩ chịu trách nhiệm về an ninh cho đoàn đại biểu”, và do đó “không có bất kỳ đặc quyền [ngoại giao] nào; điều này thuộc khuôn khổ luật pháp Chile, và bất kỳ động thái tiếp theo nào sẽ tùy cơ quan công tố”.

Phản ứng trên truyền thông

• Ngày 12/11, nhà báo Javier Olivares A đăng tải một bài viết trên mạng xã hội X nêu lại phán quyết của tòa Chile về vụ việc, đánh giá đây là “biện pháp mẫu mực”, cho thấy “Chile trở thành tấm gương về công lý”; đồng thời, ông đặt câu hỏi: “Nếu vụ việc tương tự xảy với người Chile tại Việt Nam thì chuyện gì sẽ xảy ra?”.
• Cùng ngày, nhà giáo Thái Hạo viết trên Facebook: “Dấu hiệu cho thấy một sự thay đổi thật lòng về cái gọi là ‘kỷ nguyên mới’, là báo chí trong nước hãy đăng công khai vụ Lai Dac Tuan ở Chile. Nó sẽ cho thấy tinh thần minh bạch và thái độ thẳng thắn đối diện với những cái sai cái xấu. Thế giới đã phẳng, im lặng hay phớt lờ đã không còn được coi khôn ngoan nữa. Lên tiếng, đừng để vuột mất cơ hội”.
• Cho đến thời điểm này, ngoài cập nhật thông tin về lịch trình, kết quả của chuyến công du của tân Chủ tịch nước Lương Cường, truyền thông nhà nước hoàn toàn im lặng trước vụ việc.

Về chuyến công du đầu tiên của tân chủ tịch nước

Từ ngày 9 – 12/11, vị nguyên thủ quốc gia dẫn đầu Đoàn biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Chile. Đây cũng lần đầu tiên sau 15 năm, tính từ năm 2009 khi ông Nguyễn Minh Triết còn đương nhiệm, có một nguyên thủ quốc gia Việt Nam thăm chính thức Chile.

• Chiều 10/11, Chủ tịch nước Lương Cường tiếp Chủ tịch Đảng cộng sản Chile Lautaro Carmona Soto. Tối cùng ngày là thời điểm xảy ra vụ việc cận vệ của ông Cường bị bắt vì cáo buộc lạm dụng tình dục.
• Sáng 11/11, Chủ tịch nước Lương Cường và Tổng thống Chile Gabriel Boric đã hội đàm và chứng kiến lễ ký kết các văn kiện hợp tác song phương trong nhiều lĩnh vực. 
• Chiều ngày 12/11, ông Lương Cường đã đến thủ đô Lima, bắt đầu chuyến thăm chính thức tới Peru và tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC). Chuyến công du dự kiến kết thúc vào ngày 16/11.
• Trước đó, hồi cuối tháng 9/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm – người lúc đó còn kiêm chủ tịch nước, cũng đã có hai tháng bận rộn công du hàng loạt các nước Bắc Mỹ, châu Âu và Mông Cổ, trước khi bàn giao vị trí người đứng đầu nhà nước này cho ông Lương Cường.

Đôi nét về Chile

Chile là quốc gia nằm dọc bờ biển phía Tây Nam Mỹ, nổi tiếng với sa mạc Atacama khô cằn nhất thế giới và sản xuất rượu vang. 

• Nước này tuyên bố độc lập từ Tây Ban Nha vào ngày 12/2/1818. Đến ngày 11/9/1973, tướng Augusto Pinochet đứng đầu một cuộc đảo chính, lật đổ chính phủ của Tổng thống Salvador Allende, làm 3.000 người chết và mất tích. Từ đó, Chile phải trải qua giai đoạn 17 năm trong chế độ độc tài quân sự.
• Kể từ năm 1990, Chile trở thành một trong những quốc gia ổn định và thịnh vượng nhất ở Nam Mỹ. Quốc gia này có nền dân chủ đa đảng với gần 20 triệu dân này có chỉ số tham nhũng và tỷ lệ hộ nghèo thuộc hàng thấp nhất khu vực Mỹ Latin. 
• Theo Hiến pháp, Chile theo thể chế cộng hòa, trong đó tổng thống là nguyên thủ quốc gia và đứng đầu Chính phủ; Quốc hội là cơ quan lập pháp lưỡng viện (gồm Thượng viện và Hạ viện) với các nghị sĩ được bầu trực tiếp theo nhiệm kỳ bốn năm cho Hạ viện và tám năm cho Thượng viện. Hệ thống tư pháp của Chile là độc lập và chính phủ tôn trọng quy định này trên thực tế.

Không chỉ quan chức Việt Nam…

Trước vụ việc này, dư luận trong nước rất quan tâm đến trường hợp của hai nghệ sĩ Hồng Đăng và Hồ Hoài Anh.

• Cụ thể, vào tháng 6/2022, một cô gái 17 tuổi người Anh đã tố cáo diễn viên Hồng Đăng, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh tấn công tình dục mình tại một khách sạn trên đảo Mallorca, Tây Ban Nha. 
• Khác với vụ việc của người cận vệ của chủ tịch nước, truyền thông trong nước lẫn quốc tế đã loan tin rộng rãi về vụ việc này. Sau đó, hai nghệ sĩ bị nhà chức trách nước sở tại bắt giam, tịch thu hộ chiếu.
• Từ tháng 7/2024, Tòa án Palma de Mallorca đã ra phán quyết đình chỉ vụ án và lưu hồ sơ vụ án, do không tìm được bằng chứng chứng minh hành vi phạm tội.
• Sau khi trở về Việt Nam vào tháng 8/2022, cả hai nghệ sĩ này phải đối mặt với luồng chỉ trích từ công chúng. Nhạc sĩ Hồ Hoài Anh đã chủ động xin nghỉ làm giảng viên ở Học viện ở Âm nhạc Quốc gia Việt Nam; còn Hồng Đăng cũng thôi việc ở Nhà hát Kịch Hà Nội. Ngoài ra, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) cũng bị thay thế các bộ phim có sự tham gia của Hồng Đăng.