Luật Khoa 360: ‘Tinh gọn bộ máy’ – thông điệp mới từ cuộc họp bất thường của Trung ương Đảng

Cuộc họp diễn ra chỉ nửa ngày. Đến buổi chiều, báo chí trong nước đồng loạt đưa tin.

Vấn đề tinh gọn bộ máy

Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã quyết định tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, ban hành ngày 25/10/2017 do cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ký, về “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”. Ông Tô Lâm làm trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương cho công tác này.

• Thời còn nắm quyền tại Bộ Công an, ông Tô Lâm đã thực hiện một cuộc đại cải cách, sắp xếp lại bộ máy tại các cơ quan công an cấp trung ương và cấp tỉnh. Trong đó, đáng lưu ý là việc điều động hơn 50.000 công an chính quy về công tác tại các xã trên toàn quốc với lý do nhằm tăng cường an ninh trật tự tại cơ sở.
• Để tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 18, các cơ quan như Chính phủ và Quốc hội cũng đã thành lập ban chỉ đạo riêng. Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lần lượt đứng đầu các ban chỉ đạo này.
• Theo Bộ Nội vụ, giai đoạn 2016 – 2023, cả nước đã giảm gần 100.000 biên chế, vượt chỉ tiêu Bộ Chính trị giao, với công chức giảm 10,01% và viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước giảm 11,67% so với năm 2015.
• Chính phủ cũng đề ra mục tiêu đến năm 2025, cả nước giảm tối thiểu bình quân 10% đơn vị sự nghiệp công lập so với năm 2021. Các bộ, ngành cũng sẽ phấn đấu giảm 13,5% số lượng đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc, hoàn thành việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập trước cuối năm nay.
• Tiến sĩ Nguyễn Khắc Giang và luật sư Lê Nguyễn Duy Hậu đã có bài viết trên VnExpress, nêu quan điểm về việc tinh giản biên chế và vai trò của nhà nước trong quản lý xã hội.
• Tiến sĩ Nguyễn Khắc Giang viết: “Cắt giảm cơ học nảy sinh nhiều vấn đề, đặc biệt khi các ngành và địa phương có khác biệt lớn về nhiệm vụ và ưu tiên phát triển. Chẳng hạn, quản lý một phường trung tâm của TP. HCM rõ ràng phức tạp hơn rất nhiều so với một phường ở các tỉnh miền núi. Thế nhưng các đơn vị hành chính này lại chịu sự điều chỉnh chung bởi các quy định đồng nhất. Trong khi đó, yêu cầu cắt giảm biên chế không tính đến biến động về khối lượng công việc thực tế”. 
• Luật sư Lê Nguyễn Duy Hậu phân tích: “Tôi tin rằng chiến dịch ‘tinh gọn’ lần này cần phải bắt đầu bằng việc tự định nghĩa lại vai trò của nhà nước trong cuộc sống xã hội. Nếu chúng ta vẫn tin rằng việc gì nhà nước quản lý vẫn hơn, thì sẽ khó có một nhà nước ‘tinh gọn’. Nhưng nếu tin rằng giải quyết vấn đề xã hội không chỉ là trách nhiệm, mà còn là nhu cầu của người dân, thì khi đó chúng ta sẽ thoải mái hơn với một chính quyền tinh anh và gọn nhẹ”.
• Theo quan sát của phóng viên Luật Khoa tạp chí, việc tinh giản biên chế nhằm tinh gọn bộ máy nhà nước, giảm thủ tục hành chính và tiết kiệm ngân sách, và đồng thời là xu hướng chung của nhiều quốc gia hiện đại. Tuy nhiên, tại Việt Nam, quá trình này đôi khi được thực hiện một cách máy móc, không dựa trên nhu cầu thực tế của từng địa phương và ngành nghề. Tại các thành phố lớn như TP. HCM, việc cắt giảm biên chế đã làm tăng áp lực công việc cho cán bộ và đôi lúc kéo giảm chất lượng dịch vụ công. Trong lĩnh vực giáo dục và y tế, tinh giản biên chế đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt giáo viên và nhân viên y tế.
• Về Nghị quyết số 35-NQ/TW, ban hành ngày 22/10/2018, nhằm “tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, Bộ Chính trị đã thành lập Ban Chỉ đạo 35 để triển khai thực hiện. Chưa rõ ban này sở hữu bao nhiêu lực lượng, song có hoạt động bao trùm từ cấp trung ương tới địa phương.

Tái khởi động chương trình điện hạt nhân 

Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thống nhất tái khởi động chương trình điện hạt nhân, bao gồm việc tiếp tục nghiên cứu Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng công việc này cần được tiến hành khẩn trương nhưng phải đảm bảo các yêu cầu về an toàn và bảo vệ môi trường.

• Về lịch sử dự án này, hồi tháng 6/2008, Quốc hội đã ban hành Luật Năng lượng nguyên tử. Năm 2009, Quốc hội ra Nghị quyết 41/2009/QH12 về chủ trương đầu tư Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận với quy mô hai nhà máy đặt tại huyện Thuận Nam và huyện Ninh Hải, với tổng công suất 4.000 MW và tổng mức đầu tư dự kiến 200.000 tỷ đồng.
• Tuy nhiên, đến năm 2016, Chính phủ lại quyết định dừng dự án này do Việt Nam cần dồn nguồn lực cho cơ sở hạ tầng, các dự án trọng điểm khác.
• Theo số liệu từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), tính đến ngày 31/12/2023, có hơn 30 quốc gia đang vận hành các lò phản ứng điện hạt nhân, với tổng số 413 lò phản ứng đang hoạt động, cung cấp tổng công suất 371,5 GW(e). Trong đó, Mỹ và Trung Quốc là hai quốc gia đứng đầu về lượng sản xuất.
• Việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân tại Việt Nam đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ công chúng và các chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng. Điện hạt nhân được xem là nguồn năng lượng phát thải carbon thấp, góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về môi trường và phát triển bền vững. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra nhiều quan ngại về an toàn hạt nhân, chi phí đầu tư ban đầu lớn và đặc biệt là việc quản lý chất thải phóng xạ.

Ông Bùi Văn Cường, Nguyễn Văn Thể thôi giữ chức ủy viên Trung ương Đảng

Theo báo chí nhà nước đưa tin, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đồng ý cho ông Nguyễn Văn Thể và ông Bùi Văn Cường thôi giữ chức ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII.

• Ông Bùi Văn Cường là nguyên tổng thư ký Quốc hội, nguyên chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, nguyên bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk. Thời còn giữ chức bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk nhiệm kỳ 2015 – 2020 và 2020 – 2025, ông Cường bị kết luận đã “vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, quy chế làm việc”. Trong giai đoạn từ tháng 12/2019 đến tháng 10/2020, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk đã thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, dẫn đến việc UBND tỉnh và nhiều cá nhân, tổ chức vi phạm quy định trong việc thực hiện Dự án đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh (đoạn tránh phía Đông thành phố Buôn Ma Thuột) và một số dự án điện năng lượng.
• Ông Nguyễn Văn Thể, bí thư Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, bị kết luận đã vi phạm công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Tuy nhiên, bản tin trên các báo nhà nước không nói rõ sai phạm của ông Thể. 
• Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng quyết định khai trừ ra khỏi đảng ba nguyên bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc và Phú Thọ, gồm các ông Phạm Văn Vọng, Ngô Đức Vượng, Nguyễn Doãn Khánh, do vi phạm liên quan đến Tập đoàn Phúc Sơn.
• Bên cạnh đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng cho ý kiến về phê chuẩn chức danh bộ trưởng Bộ Tài chính, bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải; đồng thời bầu ủy viên Ủy ban Thường vụ, tổng thư ký Quốc hội, chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội. Sau đó, Bộ Chính trị sẽ quyết định và giới thiệu nhân sự lên Quốc hội khóa XV.
• Theo BBC News Tiếng Việt, đến nay đã có 28 ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII (2021 – 2026) bị cho thôi chức; trong số này, có bảy người làm ủy viên Bộ Chính trị.
• Trước đó, ngày 20/11, Bộ Chính trị đã kỷ luật dưới hình thức cảnh cáo đối với cựu chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Cựu Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng cũng bị réo tên trong danh sách kỷ luật nhưng được tạm hoãn xem xét thi hành do “đang điều trị bệnh”.

Đọc thêm:

Cuộc đại cải cách của ngành công an dưới thời Tô Lâm

Nhìn lại một trong những di sản của ông Tô Lâm: cuộc ‘tinh giản biên chế’ ngành công an.

Luật Khoa tạp chíĐình Thế Vinh