Luật Khoa 360: Đề xuất 7 nhiệm vụ mới cho ngành công an

💡

Luật Khoa 360 là dạng bài toàn cảnh về một sự kiện, cung cấp thông tin đa chiều, không kiểm duyệt.

Ngày 11/1, Bộ Nội vụ gửi Chính phủ Báo cáo số 219/BC-BNV về việc bổ sung, hoàn thiện phương án sắp xếp, tinh gọn bộ máy của Chính phủ. Đáng chú ý trong báo cáo này, Bộ Công an sẽ tiếp nhận nhiều chức năng, nhiệm vụ mới.

Chuyển Mobifone về Bộ Công an

Trong Báo cáo 219, Bộ Nội vụ dự kiến sẽ kết thúc hoạt động của Ủy ban Quản lý Vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp.

Trong đó, có 18 tập đoàn, tổng công ty hiện do ủy ban này quản lý sẽ về Bộ Tài chính.

Riêng Tổng công ty Viễn thông Mobifone (gọi tắt Mobifone), cũng như tổ chức đảng của đơn vị này về trực thuộc Bộ Công an và Đảng ủy Công an Trung ương.

🎧

Mời bạn nghe bản audio của bài này:

Luật Khoa 360: Đề xuất 7 nhiệm vụ mới cho ngành công an

0:00

/624

Mobifone là mạng viễn thông di động đầu tiên tại Việt Nam, được thành lập vào ngày 16/4/1993. Ban đầu đơn vị này có tên gọi là Công ty Thông tin Di động (VMS), trực thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), sau tách khỏi VNPT rồi đổi tên thành Tổng công ty Viễn thông Mobifone vào tháng 12/2014, do Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý.
Đến tháng 11/2018, Mobifone trực thuộc Ủy ban Quản lý Vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp. Hiện ông Nguyễn Hồng Hiển là chủ tịch Hội đồng Thành viên của Mobifone.
Trong một báo cáo được công bố vào năm 2023, Mobifone là một trong những doanh nghiệp viễn thông chiếm thị phần lớn nhất Việt Nam (30%) về dịch vụ điện thoại di động mặt đất. Các “ông lớn” Viettel (do Bộ Quốc phòng quản lý) chiếm 56,39% và VNPT chiếm 20,91%.
Năm 2024, Mobifone có lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt khoảng 2.048 tỷ đồng.
Năm 2016, Mobifone từng có một bê bối liên quan việc mua lại 95% cổ phần Công ty Cổ phần Nghe nhìn Toàn cầu (AVG) với số tiền lên đến 8.900 tỷ đồng. Vụ việc này đã làm hàng loạt cán bộ rơi vào vòng lao lý. Trong đó, ông Nguyễn Bắc Son, cựu bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, bị phạt tù chung thân.

Chức năng cai nghiện ma túy và phòng chống tệ nạn xã hội

Cũng theo phương án mà Bộ Nội vụ mới trình Chính phủ, Bộ Công an sẽ trực tiếp quản lý về cai nghiện ma túy và phòng, chống tệ nạn xã hội.

Trước đây, theo Điều 83 của Nghị định số 116 năm 2021 của Chính phủ, những chức năng này giao cho Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội quản lý. Tại Điều 2 của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, cơ sở cai nghiện ma túy công lập là đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội và do sở này trực tiếp quản lý.
Đồng thời, tại Điều 84 của Nghị định 116, Bộ Công an có trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo việc lập hồ sơ, tổ chức đưa người vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, truy tìm đối tượng bỏ trốn và đảm bảo an ninh trật tự tại các cơ sở này. Ngoài ra, Bộ Công an cũng có thẩm quyền quản lý người sau cai nghiện tại nơi cư trú, tổ chức đào tạo và cấp giấy chứng nhận cho đội ngũ bảo vệ tại các cơ sở cai nghiện.
Hiện nay, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đang quản lý lĩnh vực lao động, việc làm, người có công, trẻ em, bình đẳng giới, bảo trợ xã hội, v.v. Sau cuộc tinh gọn bộ máy, Chính phủ sẽ chấm dứt hoạt động của ngành có 79 năm truyền thống này để chuyển hết các chức năng về cho những bộ khác.
Trước đó, theo đề xuất ban đầu, chức năng quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội, trẻ em, phòng chống tệ nạn xã hội (như về ma túy, mại dâm) sẽ được chuyển sang Bộ Y tế. Tuy nhiên, đến nay, nhà nước muốn chuyển chức năng phòng chống tệ nạn xã hội về cho ngành công an.
Riêng TP. HCM mới đây có đề xuất tổ chức lại Lực lượng Thanh niên Xung phong TP. HCM để tiếp nhận chức năng quản lý về cai nghiện ma túy.
Vào tháng 4/2023, tại hội nghị chuyên đề về công tác phòng chống ma túy, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang cho biết cả nước có 110 cơ sở cai nghiện ma túy, trong đó có 97 cơ sở cai nghiện công lập. Tính đến đầu năm 2023, cả nước có 196.110 người nghiện ma túy, trong đó có 97.212 người chưa được đưa vào cơ sở cai nghiện (gồm số người theo diện cai nghiện bắt buộc, cai nghiện tự nguyện).
Tháng 10/2023, Cục Phòng chống Tệ nạn Xã hội đã báo cáo dự thảo về đánh giá tình hình thực hiện Thông tư số 11 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội. Theo đó, tính tới thời điểm báo cáo, cả nước có 113 cơ sở cai nghiện, trong đó có 97 cơ sở công lập, 16 cơ sở của tư nhân. Tổng số cán bộ hiện làm việc tại cơ sở cai nghiện ma túy là 6.978 người. Trong đó có 5.336 người thuộc biên chế, 1.642 người làm việc theo hợp đồng.

Cấp phiếu lý lịch tư pháp và cấp giấy phép lái xe

Nếu như trước đây việc quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công về cấp phiếu lý lịch tư pháp thuộc thẩm quyền của Bộ Tư pháp thì sau khi tinh gọn bộ máy, chức năng này sẽ được chuyển về ngành công an.

Theo đề xuất phương án sắp xếp của Bộ Nội vụ thì Bộ Tư pháp được giữ lại.
Theo Luật Lý lịch tư pháp năm 2009, việc cấp phiếu lý lịch tư pháp thuộc thẩm quyền của Bộ Tư pháp, cụ thể là Trung tâm Lý lịch Tư pháp Quốc gia và các Sở Tư pháp.
Phiếu lý lịch tư pháp có giá trị chứng minh cá nhân có hoặc không có án tích; bị cấm hoặc không bị cấm đảm nhận chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã trong trường hợp pháp nhân này bị tòa án tuyên bố phá sản (Điều 2).
Có hai loại phiếu lý lịch tư pháp. Một là cấp cho cá nhân, cơ quan, tổ chức. Hai là cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng và cấp theo yêu cầu của cá nhân đó biết để biết nội dung lý lịch pháp lý của mình (Điều 7).
Thực tế, việc cấp phiếu lý lịch tư pháp đã được thực hiện qua VNeID từ ngày 1/10/2024. Chính phủ đã thí điểm cấp phiếu lý lịch tư pháp qua ứng dụng VNeID trên cả nước, dự kiến kéo dài đến ngày 30/6/2025.
Tính đến tháng 11/2024, Bộ Công an cho biết có 63/63 tỉnh thành đã kết nối hệ thống cấp phiếu lý lịch tư pháp trên VNeID. Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng đã tiếp nhận 69.748 hồ sơ trực tuyến trên ứng dụng này và đã cấp hơn 52% phiếu.

Bộ Giao thông – Vận tải cũng được đề xuất hợp nhất với Bộ Xây dựng và mang tên chung là “Bộ Xây dựng”. Bộ Công an đề xuất tiếp nhận chức năng sát hạch, cấp giấy phép lái xe cơ giới đường bộ mà hiện Bộ Giao thông – Vận tải đang quản lý.

Theo Thông tư 12/2017, Cục Đường bộ chịu trách nhiệm quản lý sát hạch, cấp phép lái xe trọng phạm vi cả nước; còn các sở giao thông vận tải ở địa phương chịu trách nhiệm, quản lý sát hạch, cấp giấy phép lái xe trong phạm vi địa phương mình.
Theo báo Chính phủ, hiện nay Việt Nam có 371 cơ sở đào tạo lái xe ô tô, 154 trung tâm sát hạch lái xe ô tô.
Tính đến ngày 28/2/2023, cả nước có hơn 40.600 ô tô tập lái, 54.500 giáo viên dạy lái xe. Ngoài ra, ngành giao thông vận tải cũng đã cấp hơn 12,2 triệu giấy phép lái xe ô tô, hơn 81 triệu giấy phép lái xe mô tô nội địa và gần 39.000 giấy phép lái xe quốc tế.

4 nhiệm vụ còn lại

Báo cáo 219 nêu rõ: Đối với 4 nhiệm vụ còn lại, theo đề xuất của Bộ Công an tại Văn bản số 3838-CV/ĐUCA ngày 18/12/2024, gồm: (1) bảo đảm an ninh, trật tự ở khu vực biên giới, cửa khẩu; (2) quản lý xuất nhập cảnh; (3) bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng; (4) bảo đảm an ninh hàng không, Bộ Nội vụ đề nghị Ban Chỉ đạo của Chính phủ cho ý kiến về nội dung này để làm cơ sở hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của Bộ Công an và các bộ, ngành có liên quan.

Trước đây, nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự ở khu vực biên giới và cửa khẩu chủ yếu do Bộ đội Biên phòng thực hiện. Theo Luật Biên phòng, Bộ đội Biên phòng sẽ là lực lượng nòng cốt quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, đồng thời chủ trì phối hợp các cơ quan, tổ chức để duy trì an ninh, trật tự, an toàn xã hội tại khu vực biên giới và cửa khẩu.
Các hoạt động mà Bộ đội Biên phòng thường thực hiện gồm tuần tra, kiểm soát, kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh tại cửa khẩu và phối hợp cơ quan công an, hải quan, lực lượng quân sự khác trong thực hiện nhiệm vụ.
Việc quản lý xuất nhập cảnh cũng do Bộ Công an quản lý, cụ thể là thông qua Cục Quản lý Xuất nhập cảnh. Tuy nhiên, còn có một số cơ quan khác phối hợp thực hiện nhiệm vụ này, như Bộ Quốc phòng (tại các cửa khẩu biên giới thông qua lực lượng Bộ đội Biên phòng), Bộ Ngoại giao (trong việc cấp thị thực và các thủ tục liên quan đến người nước ngoài).
Theo Luật An toàn Thông tin mạng năm 2015, nhiệm vụ bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng trước đây chủ yếu do Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý, bao gồm việc xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách về an toàn thông tin mạng; thẩm định về an toàn thông tin mạng; quản lý công tác giám sát an toàn hệ thống thông tin trên toàn quốc trừ các hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
Tuy nhiên, sau khi sắp xếp bộ máy thì bộ này cũng bị chấm dứt hoạt động và sáp nhập với Bộ Khoa học và Công nghệ.
Nhiệm vụ bảo đảm an ninh hàng không cũng do nhiều cơ quan phối hợp thực hiện, nhưng chủ yếu là dưới sự chỉ đạo và quản lý của Cục Hàng không và Bộ Giao thông – Vận tải.

Về chính sách tinh gọn bộ máy

Cuộc tinh gọn bộ máy đang được thực hiện một cách cấp tập từ cấp trung ương tới địa phương. Dự kiến sẽ hoàn thành và trình Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản vào tháng 2/2025.
Theo Báo cáo 219, dự kiến giữ nguyên năm tên gọi của các bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ sau sáp nhập, gồm có Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và thành lập mới Bộ Dân tộc và Tôn giáo.
Các bộ, ngành khác tiếp tục giữ tên gọi như đề xuất, gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Văn phòng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam.
Bộ Tài chính sẽ không còn cấp tổng cục. Bảo hiểm Xã hội Việt Nam sẽ thành đơn vị sự nghiệp công lập.
Báo cáo 219 cũng nêu rõ về kết quả sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy Chính phủ khóa XV (nhiệm kỳ 2021-2026). Theo đó, bộ máy Chính phủ chỉ còn 14 bộ và ba cơ quan ngang bộ (giảm năm bộ, cơ quan ngang bộ), năm cơ quan thuộc Chính phủ (giảm ba cơ quan thuộc Chính phủ), giảm 13/13 tổng cục và tổ chức tương đương.