Xã hội lý tưởng mà Marx và nhiều nhà lý luận xã hội chủ nghĩa hướng đến là một xã hội không có áp bức và bóc lột, nơi mọi cá nhân đều bình đẳng. Trong xã hội này, mọi người được tự do phát triển và theo đuổi đam mê của mình, “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu”.
Ở nước ta, lãnh đạo qua các thời kỳ khẳng định “đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân.” Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đưa ra một viễn cảnh đầy hứa hẹn:
Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân Việt Nam đang phấn đấu xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện. [1]
Các quốc gia Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên tuyên bố xây dựng chủ nghĩa xã hội dựa trên nền tảng chủ nghĩa Marx – Lenin, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đội quân tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động.
Trong khi đó, các quốc gia có truyền thống dân chủ xã hội mạnh mẽ như Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy, Thụy Điển, Hà Lan, Đức và Áo đã chọn một cách tiếp cận khác. Họ đặt hệ thống chính trị dân chủ và quản trị công minh bạch làm nền tảng phát triển, đồng thời chú trọng vào việc xây dựng hệ thống phúc lợi toàn diện, với các dịch vụ công thiết yếu như y tế, giáo dục và bảo hiểm thất nghiệp được cung cấp miễn phí hoặc với chi phí thấp. Mô hình này chịu ảnh hưởng từ tư tưởng của Eduard Bernstein, nhấn mạnh việc cải cách chủ nghĩa tư bản thông qua các biện pháp dân chủ và nhân văn.
