Những ngã rẽ của chủ nghĩa xã hội – Kỳ 6: Các nhà nước dân chủ và phúc lợi ở châu Âu

Trong thế kỷ 20, các quốc gia như Liên Xô và Trung Quốc đã triển khai các chương trình cải cách xã hội chủ nghĩa sâu rộng, bao gồm quốc hữu hóa nền kinh tế, xây dựng nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung và tập thể hóa nông nghiệp.

Mặc dù ít gặp sự phản kháng từ xã hội, các chính sách này đã dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, như nạn đói thảm khốc ở Liên Xô vào thập niên 1930 và thảm họa Đại Nhảy Vọt ở Trung Quốc vào cuối thập niên 1950, khiến hàng triệu người thiệt mạng.

Vậy tại sao các nền dân chủ đa nguyên ở châu Âu lại không gặp phải những thảm họa tương tự, ngay cả khi các đảng cánh tả cầm quyền? 

Những ngã rẽ của chủ nghĩa xã hội – Kỳ 6: Các nhà nước dân chủ và phúc lợi ở châu Âu

0:00

/1015.752

1×

Điều này chủ yếu xuất phát từ bản chất đa nguyên của nền dân chủ, khiến các đảng cánh tả phải cân nhắc nhiều yếu tố và không thể đơn phương áp đặt các chính sách cực đoan.

Trong tác phẩm “Những tiền đề của chủ nghĩa xã hội”, xuất bản lần đầu năm 1899, Eduard Bernstein đưa ra nhận xét như sau về nền dân chủ:

Chúng ta nói đến tính chất bảo thủ của nền dân chủ, và điều này khá chính xác […] Trong nền dân chủ, các đảng phái và giai cấp đứng sau chúng sớm nhận ra giới hạn quyền lực của mình, và chỉ thực hiện những điều khả thi trong hoàn cảnh cho phép. Ngay cả khi đưa ra các yêu sách vượt mức mong muốn để có dư địa nhượng bộ trong các thỏa hiệp – và nền dân chủ là môi trường rèn luyện sự thỏa hiệp – họ vẫn phải giữ thái độ chừng mực. [1]

Dù đôi khi làm chậm quá trình giải quyết các vấn đề cấp thiết, tính bảo thủ của nền dân chủ đóng vai trò như “lá chắn,” giúp ngăn chặn các cải cách vội vàng, bồng bột và tiềm ẩn nhiều rủi ro.