Hiến pháp California – Kỳ 2: Khi thống đốc cũng là tư lệnh quân đội

Tất cả các bang Hoa Kỳ đều tổ chức chính quyền theo cách khác nhau và khác với liên bang. Bài viết này chọn California làm thí dụ cụ thể để minh họa, nhưng bất kỳ bang nào khác cũng có những chi tiết thú vị không kém.

Ngoài ra, bài viết này không nhằm so sánh giữa hai cá nhân hiện đang nắm hai chức vụ đó – Tổng thống Donald Trump và Thống đốc Gavin Newsom – mà tập trung phân tích bản chất của hai chức vụ này, bất kể ai đang nắm quyền.

Giống và khác trong quyền lực của tổng thống và thống đốc

Nhìn sơ, sẽ thấy hai chức vụ có nhiều điểm giống nhau. Cả hai đều là nhân vật đầu ngành hành pháp: tổng thống đứng đầu ngành hành pháp liên bang (Hiến pháp Hoa Kỳ, Điều 2, Mục 1) và thống đốc California đứng đầu ngành hành pháp tiểu bang (Hiến pháp California, Điều 5, Mục 1). [1] [2]

Cả hai đều có nhiệm kỳ bốn năm, và cả hai đều bị giới hạn hai nhiệm kỳ (Hiến pháp Hoa Kỳ, Điều 2, Mục 1 và Tu chánh án thứ 22; Hiến pháp California, Điều 5, Mục 2). [3] [4] [5]

Cả hai đều không có quyền làm luật, nhưng có quyền ký thông qua và, nếu không muốn, có quyền phủ quyết luật (Hiến pháp Hoa Kỳ, Điều 1, Mục 7; Hiến pháp California, Điều 5, Mục 10). [6] [7] Một đạo luật do phía lập pháp đưa ra mà bị phủ quyết, vẫn có thể trở thành luật nếu phía lập pháp, với đa số 2/3, bỏ phiếu vô hiệu hóa quyết định phủ quyết. [8]

Tổng thống có quyền ân xá mọi tội liên bang và thống đốc có quyền ân xá mọi tội tiểu bang, ngoại trừ những tội đàn hặc (impeachment) (Hiến pháp Hoa Kỳ, Điều 2, Mục 2, Khoản 1; Hiến pháp California, Điều 5, Mục 8). [9] [10] [11] Riêng Hiến pháp California có điều khoản thống đốc không có quyền ân xá người bị hai tội đại hình, trừ khi có sự đồng ý của bốn thẩm phán Tối cao Pháp viện California.