Đồng thời, Bộ Công an cũng đã xử lý nhiều người với cáo buộc tung tin thất thiệt, gây hoang mang dư luận và kích động người dân rút tiền ồ ạt tại SCB.

Kể từ đó, vụ án liên quan đến bà Trương Mỹ Lan, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng SCB đã trải qua quá trình điều tra và xét xử với nhiều diễn biến quan trọng.

Cái tên “Vạn Thịnh Phát” từng một thời được mệnh danh là một trong số các “chaebol” ở Việt Nam, thì giờ đây chỉ còn gợi người ta nhớ đến vụ “rút ruột” Ngân hàng SCB, hay những tòa nhà, dự án bất động sản dang dở.

Bài viết này sẽ cung cấp cho độc giả bức tranh toàn cảnh về đại án Trương Mỹ Lan – Vạn Thịnh Phát.

Trương Mỹ Lan là ai?

---

Trương Mỹ Lan (sinh năm 1956) còn có tên gọi khác là Trương Muội, là người Việt gốc Hoa và được mệnh danh là “bà trùm bất động sản”.

Năm 1991, bà Lan cùng chồng là ông Eric Chu Nap Kee (còn gọi là Chu Lập Cơ) lập Công ty Vạn Thịnh Phát, chuyên đầu tư vào các lĩnh vực bất động sản, nhà hàng, khách sạn và dịch vụ tài chính.

Nhiều tờ báo đã đặt nghi vấn rằng nhờ mối quan hệ thân thiết với gia đình ông Lê Thanh Hải – người khi đó là ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản và bí thư Thành ủy TP. HCM (từ năm 2005 – 2010, ông Lê Thanh Hải có vợ là bà Trương Thị Hiền và chị vợ là bà Trương Mỹ Hoa, cựu phó chủ tịch nước), bà Lan mới có thể sở hữu nhiều bất động sản lớn tọa lạc trên nhiều tuyến đường đắt đỏ của Sài Gòn.

Năm 2004, Vạn Thịnh Phát xây tòa nhà Windsor Plaza Hotel – một khách sạn cao cấp nhất tại TP. HCM vào thời điểm đó. Năm 2006, nơi này nơi được Chính phủ chọn để tổ chức Hội nghị Cấp cao APEC.

Năm 2011, bà Trương Mỹ Lan được chủ tịch nước khi đó là ông Trương Tấn Sang trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba.

Vợ chồng bà Lan nhận Huân chương lao động dịp 30-4-2011. Nguồn ảnh: Báo Tiếng Dân.

Có một sự kiện đáng chú ý diễn ra vào giữa năm 2014 khi bà Lan cùng các thành viên trong gia tộc họ Trương đồng loạt xin thôi quốc tịch Việt Nam, nhưng đến tháng 6/2015 thì rút hồ sơ.

Tháng 5/2016, Hiệp hội Các Nhà báo Điều tra Quốc tế (ICIJ) công bố “Hồ sơ Panama”, qua đó, tiết lộ cách hàng ngàn cá nhân và tổ chức trên thế giới dùng các công ty vỏ bọc ở nước ngoài để trốn thuế, rửa tiền hay che giấu tài sản.

Tên Truong My Lan và Eric Chu Nap Kee (Chu Lập Cơ) – chồng bà Lan xuất hiện trong danh sách này. Cả hai được cho là người thụ hưởng của EurAsia ID Concept Group Limited – công ty đăng ký tại British Virgin Islands, liên quan đến Multi-Check Limited.

Nguồn: Hiệp hội Các Nhà báo Điều tra Quốc tế (ICIJ).

Tính đến thời điểm bị bắt, bà Lan sở hữu hàng loạt bất động sản “khủng” tại TP. HCM, như tòa nhà Sherwood Residence (từng là nơi ở của bà Lan), tòa nhà Times Square (ở số 26 – 36 Nguyễn Huệ, quận 1, là khách sạn 6 sao đầu tiên ở TP. HCM, do ông Chu Lập Cơ làm chủ tịch Hội đồng Quản trị), tòa nhà Union Square (số 19 – 25 Nguyễn Huệ, quận 1, do con gái bà Lan đứng tên và được SCB thuê làm trụ sở trong nhiều năm), dự án Amigo (nằm tại bốn mặt tiền đường Nguyễn Huệ – Ngô Đức Kế – Hồ Tùng Mậu – Huỳnh Thúc Kháng, quận 1), dự án Mũi Đèn Đỏ (phường Phú Thuận, quận 7), v.v.

Bà Lan từng khai tại tòa rằng chỉ cần bán 10% tài sản bất động sản đã có thể thu về khoảng 500.000 tỷ đồng, và bán chưa đến 10% cổ phần, cổ phiếu có thể thu về 100.000 – 200.000 tỷ đồng, khi nói về giải pháp khắc phục hậu quả cho các bị hại.

Trong khi đó, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát có hơn 1.000 doanh nghiệp, bao gồm các công ty con và công ty thành viên trong và ngoài nước, hoạt động trên nhiều lĩnh vực, điển hình là Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Bất động sản Windsor (do bà Trương Mỹ Vân làm Tổng giám đốc), Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư An Đông, Công ty Cổ phần Đầu tư Times Square Việt Nam, Công ty Cổ phần Tập đoàn Sài Gòn Peninsula, v.v. Theo cáo trạng, các công ty “ma” được thành lập để lập khống hàng ngàn hồ sơ vay vốn.

Tòa nhà Saigon Times Square nhìn từ trên cao. Nguồn ảnh: Times Square Việt Nam.

Giai đoạn 1

Quá trình điều tra giai đoạn 1:

---

Ngày 8/10/2022, bà Trương Mỹ Lan bị Cơ quan Cảnh sát Điều tra (C03) thuộc Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Ngày 15/01/2023, ông Nguyễn Cao Trí, tổng giám đốc Công ty Sài Gòn – Đại Ninh bị khởi tố, bắt tạm giam với cáo buộc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Ông Trí đã chỉ đạo nhân viên tiêu hủy chứng cứ liên quan đến 40 triệu USD mà bà Lan đã chuyển cho ông, nhằm mục đích chiếm đoạt.

Chiều 28/3/2023, C03 khởi tố bà Đỗ Thị Nhàn, nguyên cục trưởng Cục Thanh tra, Giám sát Ngân hàng (Cục II) của Ngân hàng Nhà nước về tội “lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ”. Bà Nhàn bị cáo buộc đã báo cáo không trung thực, khiến việc giám sát Ngân hàng SCB không đầy đủ.

Chiều 02/10/2023, trong một buổi họp báo của Bộ Công an, Thiếu tướng Nguyễn Văn Thành cho biết có hơn 30.000 tỷ đồng của hơn 42.000 nhà đầu tư bị Tập đoàn Vạn Thịnh Phát lừa đảo, chiếm đoạt.

Ngày 23/11/2023, cơ quan chức năng khởi tố thêm hai vụ án, nâng tổng số bị can lên thành 108, trong đó có 23 người là lãnh đạo cấp vụ, cục và cán bộ cơ quan thanh tra, kiểm toán, thanh tra, giám sát ngân hàng, lãnh đạo thanh tra, ngân hàng địa phương.

Ngày 15/12/2023, Viện Kiểm sát Nhân dân (KSND) Tối cao truy tố bà Trương Mỹ Lan với ba tội danh, cùng 85 bị cáo khác trước Tòa án Nhân dân (TAND) TP.HCM để xét xử sơ thẩm.

Trong số đó, có 13 bị cáo bị truy tố ở khung hình phạt cao nhất là tử hình. Các tội danh mà bà Lan bị truy tố gồm: (1) tham ô tài sản (sử dụng hồ sơ vay vốn giả mạo để chiếm đoạt tiền từ Ngân hàng SCB); (2) đưa hối lộ; (3) vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng.

Phiên tòa xét xử sơ thẩm giai đoạn 1 (từ ngày 5/3 – 11/4/2024)

---

Thành phần tham gia:

Phiên tòa có sự tham gia của 10 kiểm sát viên, khoảng 200 luật sư và 2.700 nhân chứng. Tổng cộng có 86 bị cáo, trong đó có bà Trương Mỹ Lan, các lãnh đạo cấp cao của Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và các công ty liên quan; nhân viên của các công ty thẩm định giá và kiểm toán; 45 cựu lãnh đạo của SCB; 15 cựu cán bộ Ngân hàng Nhà nước; 3 cán bộ Thanh tra Chính phủ; 1 cựu cán bộ Kiểm toán Nhà nước và ông Nguyễn Cao Trí.

Cáo buộc chính: “Rút ruột” SCB

Bà Lan bị cáo buộc đã thâu tóm ba ngân hàng là Ngân hàng TMCP Sài Gòn (cũ), Ngân hàng Đệ Nhất (Ficombank) và Ngân hàng TMCP Việt Nam Tín Nghĩa (TinNghiaBank) để hợp nhất thành Ngân hàng SCB vào ngày 1/1/2012. Trong đó, bà Lan tiếp tục nắm giữ 85,61% cổ phần thông qua 73 cổ đông đại diện. Đến ngày 1/1/2018, tỷ lệ sở hữu gián tiếp của bà tăng lên 91,54%.

Từ đó, bà Lan đã lấy SCB làm bàn đạp để huy động vốn cho Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và các công ty con, tạo ra các hồ sơ vay giả mạo nhằm chiếm đoạt tài sản cho mục đích cá nhân.

Đáng chú ý, bà Lan bị cáo buộc cùng lúc hai tội danh trong một hành vi, đó là “tham ô tài sản” và “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”. 

Lý do, theo Viện KSND, là vì hành vi phạm tội của bà Lan kéo dài từ năm 2012 đến 2022, trong bối cảnh Bộ luật Hình sự thay đổi. Cụ thể, trong giai đoạn 2012 – 2017 thì áp dụng Bộ luật Hình sự 1999, lúc này tội “tham ô tài sản” chưa áp dụng cho khu vực ngoài nhà nước nên bà bị truy tố về tội “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”. Đến giai đoạn 2018 – 2022, Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực, mở rộng tội “tham ô tài sản” sang khu vực ngoài nhà nước.

Diễn biến chính:

Ngày 5/3/2024, TAND TP. HCM mở phiên xét xử sơ thẩm giai đoạn 1 vụ sai phạm xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Ngân hàng SCB và các tổ chức có liên quan. Phiên tòa do Chánh tòa Hình sự TAND TP. HCM Phạm Lương Toản làm chủ tọa. Bà Lan có năm luật sư bào chữa.

Tại phiên xét xử, bà Lan thừa nhận đã gặp riêng bà Đỗ Thị Nhàn, cựu cục trưởng Cục Thanh tra, Giám sát Ngân hàng II (Cục II) của Ngân hàng Nhà nước, nhưng không thừa nhận việc chỉ đạo Võ Tấn Hoàng Văn (cựu tổng giám đốc Ngân hàng SCB) đưa 5,2 triệu USD cho bà Nhàn.

Ngày 8/3/2024: Bà Đỗ Thị Nhàn thừa nhận hành vi và tội danh nhận hối lộ 5,2 triệu USD từ bà Trương Mỹ Lan. Theo cáo trạng, bà Nhàn đã chỉ đạo cấp dưới đưa ra kết quả thanh tra không khách quan, chính xác, gây thiệt hại 514.000 tỷ đồng.

Ảnh: Nguyễn Anh / Báo Thanh Niên.

Ngày 11/3/2024: Bà Lan trình bày quá trình hợp nhất ba ngân hàng thương mại cổ phần thành Ngân hàng SCB. Theo bà Lan, Ngân hàng Nhà nước đã mời bà tham gia hỗ trợ cho quá trình hợp nhất này, với ba nhiệm vụ: (1) sở hữu trên 65% cổ phần để có đủ thẩm quyền ra nghị quyết hợp nhất ba ngân hàng theo quy định pháp luật, (2) cho mượn tài sản để đảm bảo thanh khoản cho ngân hàng, (3) kêu gọi đối tác nước ngoài tham gia đầu tư vào ngân hàng.

Ban đầu bà từ chối, nhưng sau đó, bà đã đồng ý tham gia với vai trò cố vấn.

Bà Lan nhấn mạnh rằng việc làm của mình chỉ nhằm giúp vực dậy SCB chứ không phải để “thâu tóm” quyền hành, chi phối hoạt động ngân hàng như cáo trạng đã dẫn.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước xác nhận rằng cả ba ngân hàng trước khi hợp nhất đều yếu kém và cần thiết phải tái cơ cấu.

Đáng lưu ý, bà Lan nhắc đến ông Trần Minh Tuấn (phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước từ năm 1998 – 2013, qua đời năm 2014) và Thượng tướng Phạm Quý Ngọ (thứ trưởng Bộ Công an từ năm 2010 đến khi qua đời vào năm 2014) đã đề nghị bà tham gia hỗ trợ việc hợp nhất ba ngân hàng thương mại. [1]

Ngày 15/3/2024: Hội đồng Xét xử tập trung làm rõ các tài sản của bà Lan.

Đại diện Ngân hàng SCB không đồng ý với con số thiệt hại hơn 498.000 tỷ đồng được nêu trong cáo trạng, mà cho rằng thiệt hại thực tế tính đến ngày 5/3 là hơn 760.000 tỷ đồng.

Trái lại, bà Lan cho rằng cách tính toán của SCB không hợp lý và đặt câu hỏi về cơ sở xác định số tiền thiệt hại đó.

Ngày 19/3/2024: Đại diện Viện KSND đề nghị mức án tử hình cho bà Lan về tội “tham ô tài sản”, “đưa hối lộ” và “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”.

Bà Đỗ Thị Nhàn bị đề nghị án tù chung thân.

Nhóm 16 bị cáo là cựu cán bộ Ngân hàng Nhà nước bị đề nghị mức án từ ba năm tù treo đến 15 năm tù về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn.

Ngoài ra, các bị cáo khác bị đề nghị mức án từ 3 năm tù treo đến 20 năm tù, tùy thuộc vào mức độ vi phạm.

Ngày 22/3/2024: Có gần 200 luật sư bắt đầu tham gia bào chữa cho 86 bị cáo.

Ngày 28/3/2024: Đại diện Ngân hàng SCB đề nghị Hội đồng Xét xử giao 1.166 tài sản của bà Lan để SCB toàn quyền khai thác, sử dụng, xử lý, không phân biệt tài sản đó có đủ điều kiện pháp lý hay không.

Ngày 01/4/2024: Viện KSND TP. HCM bắt đầu đối đáp lại với các quan điểm bào chữa, bảo vệ quyền lợi của luật sư và tự bào chữa bổ sung của 86 bị cáo.

Chiều 3/4/2024: Sau khi kết thúc phần tranh luận bổ sung, các bị cáo được nói lời sau cùng.

Bà Lan đề nghị Hội đồng Xét xử xem xét lại tội danh tham ô đối với mình. Bà cũng cho rằng số tiền mà các doanh nghiệp hiện nay đang vay Ngân hàng SCB (khoảng 300.000 tỷ đồng) không thuộc trách nhiệm của bà nên có thể loại số tiền này khỏi số tiền bị cáo buộc chiếm đoạt.

Kết quả phiên tòa: Án tử hình và khoản bồi thường hơn 673.800 tỷ đồng

Ngày 11/4/2024: TAND TP. HCM tuyên án tử hình đối với Trương Mỹ Lan về tội “tham ô tài sản”, 20 năm tù tội “đưa hối lộ” và 20 năm tội “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”. Tổng hợp các hình phạt là tử hình.

Các bị cáo khác nhận mức án từ ba năm tù treo đến tù chung thân. Chồng bà Lan bị tuyên án chín năm tù, còn cháu gái bà nhận mức án 17 năm tù.

Bà Trương Mỹ Lan tại tòa sáng 11/4. Ảnh: Thanh Tùng / Báo VnExpress.

Về trách nhiệm dân sự, từ năm 2012 đến 2022, bà Lan và các đồng phạm bị cáo buộc đã tạo ra hơn 2.500 khoản vay tại SCB, với tổng số tiền giải ngân hơn 1 triệu tỷ đồng, chiếm 93% tổng dư nợ của ngân hàng.

Đến thời điểm khởi tố vụ án vào tháng 10/2022, nhóm bà Lan và Vạn Thịnh Phát còn 1.284 khoản vay với dư nợ 677.000 tỷ đồng cả gốc và lãi.

Tính đến thời điểm xét xử sơ thẩm, sau khi một số khoản vay đã được tất toán, số tiền bà Lan có trách nhiệm bồi thường còn hơn 673.800 tỷ đồng, tương ứng với dư nợ của 1.243 khoản vay.

Do đó, theo Thẩm phán Phạm Lương Toản, về trách nhiệm dân sự, bà Lan bị buộc bồi thường tổng thiệt hại đã gây ra cho SCB, là hơn 673.800 tỷ đồng (gồm cả nợ gốc và lãi phát sinh).

Phiên tòa xét xử phúc thẩm giai đoạn 1

---

Ngày 4/5/2024: Có hơn 20 đơn kháng cáo bản án sơ thẩm giai đoạn 1 được gửi tới TAND Cấp cao tại TP.HCM.

Trong đơn kháng cáo viết tay dài sáu trang, bà Lan cho rằng mình bị phạt mức án tử hình là “quá nặng nề và quá nghiêm khắc”.

Ngày 8/5/2024: TAND TP. HCM công bố bản án sơ thẩm vụ án Trương Mỹ Lan và đồng phạm lên Cổng thông tin điện tử TAND TP. HCM và Trang thông tin điện tử TAND TP. HCM.

Bản án sơ thẩm giai đoạn 1. Nguồn: Cổng thông tin điện tử TAND TP. HCM.

Diễn biến chính: 

Ngày 4/11/2024: TAND Cấp cao tại TP.HCM xét xử phúc thẩm vụ án Trương Mỹ Lan và đồng phạm giai đoạn 1 . 

Ngày 7/11/2024: Trong phần xét hỏi, bà Lan mong Ngân hàng SCB trả lại số tiền 5.000 tỷ đồng mà bà đã đưa vào để tăng vốn điều lệ cho ngân hàng. Theo bà Lan, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp chứng nhận tăng vốn cho số tiền này, nên bà muốn lấy lại để khắc phục hậu quả vụ án.

Đại diện Ngân hàng SCB nói phía ngân hàng đã làm xong các thủ tục để tăng vốn điều lệ và Ngân hàng Nhà nước chưa cấp chứng nhận, nhưng số tiền này đã được hòa vào dòng tiền chung của ngân hàng. Do đó, ngân hàng không đồng ý trả tiền cho bà Lan.

Đồng thời, bà Lan cho rằng việc Công ty Thẩm định giá Hoàng Quân định giá 295.000 tỷ đồng với 1.121 mã tài sản (tài sản bị kê biên để đảm bảo thi hành án) chỉ mới bằng 60% giá trị thực tế.

Ngày 10/11/2024: 

Bà Lan cho biết từ sau phiên tòa sơ thẩm, gia đình bà đã nộp 500 tỷ đồng để khắc phục hậu quả. Đồng thời, trong thời gian xét xử phúc thẩm giai đoạn 1, gia đình bà tiếp tục nộp thêm 80 tỷ đồng.

Ngày 12/11/2024: Bà Lan trình bày phương án khắc phục hậu quả liên quan khoản tiền 304.000 tỷ đồng (tương đương 12,5 tỷ USD, số tiền mà bà Lan trực tiếp chiếm đoạt).

Theo bà Lan, 440 mã tài sản đảm bảo cho các khoản vay tại Ngân hàng SCB có giá trị ít nhất 100.000 tỷ đồng nhưng chưa được Công ty Thẩm định giá Hoàng Quân định giá nên bị xem là vô giá trị. Cụ thể, công ty này chỉ định giá được 726/1.166 tài sản đảm bảo cho 1.284 khoản vay, với lý do các tài sản còn lại là cổ phần, cổ phiếu, quyền tài sản, bất động sản không đủ hồ sơ pháp lý.

Ngoài ra, trước khi bị bắt, từng có người đề nghị mua lại “Dự án 6A” với mức giá 40.000 tỷ đồng (Công ty Hoàng Quân chỉ định giá khoảng 16.000 tỷ đồng). Bây giờ, bà Lan đồng ý nộp lại dự án này để khắc phục hậu quả.

Và còn khoảng 20.000 tỷ đồng từ nhiều cá nhân, pháp nhân còn nợ bà Lan. 

Phía luật sư của bà Lan cũng cho rằng nếu áp theo bảng giá đất mới, giá trị tài sản đảm bảo của bị cáo Lan cũng sẽ thay đổi theo chiều hướng tăng lên, giúp bồi thường thiệt hại tốt hơn.

Trương Mỹ Lan trong phiên xử phúc thẩm. Nguồn ảnh: Báo Pháp Luật.

Ngày 15/11/2024: Sau phiên nghị án kéo dài hơn ba ngày, Viện KSND đề nghị chấp nhận một phần đơn kháng cáo của bà Lan. Đề nghị tuyên phạt Trương Mỹ Lan:

• Từ 16 – 18 năm tù đối với tội “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” (ở bản án sơ thẩm là 20 năm tù)
• Bác kháng cáo đối với các tội danh “đưa hối lộ” và “tham ô tài sản”
• Tổng hợp hình phạt: Y án tử hình bà Lan

Ngày 25/11/2024: Theo Viện KSND, nếu bà Lan Lan nộp được 3/4 tài sản (khoảng 280.000 tỷ đồng) thì mới có cơ sở xem xét giảm nhẹ hình phạt.

Sáng 3/12/2024: TAND Cấp cao tại TP.HCM tuyên y án tử hình đối với Trương Mỹ Lan.

Ngoài ra, trong thời gian thi hành, nếu bà Lan nộp được 3/4 tài sản để khắc phục hậu quả thì có thể được xem xét giảm án từ tử hình xuống chung thân.

Bà Đỗ Thị Nhàn và ông Bùi Anh Dũng đều bị tòa bác kháng cáo, y án tù chung thân.

42 bị cáo khác được giảm từ 1 – 3 năm tù.

Giai đoạn 2

---

Quá trình điều tra giai đoạn 2:

---

Tối 5/6/2024: C03 tiếp tục đề nghị truy tố 34 bị can liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng SCB, trong đó có bà Lan. Đây được thông báo là giai đoạn 2 của vụ đại án.

Ngày 15/7/2024: Viện KSND Tối cao ban hành cáo trạng truy tố Trương Mỹ Lan ở ba tội danh, bao gồm: “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “rửa tiền” và “vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới”.

Nguồn ảnh: Cộng đồng khách hàng SCB.

Phiên tòa sơ thẩm giai đoạn 2 (diễn ra từ ngày 19/9/2024 – 17/10/2024)

---

Ngày 6/9/2024: TAND TP. HCM đưa ra thông báo về việc xét xử vắng mặt 35.824 bị hại là các nhà đầu tư mua trái phiếu do Tập đoàn Vạn Thịnh Phát phát hành và khẳng định việc xét xử vắng mặt sẽ không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bị hại.

Sáng 19/9/2024: TAND TP. HCM mở phiên xét xử sơ thẩm giai đoạn 2 đối với bà Lan và 33 người khác.

Thành phần tham gia: 

Phiên tòa do Thẩm phán Nguyễn Thị Hà, phó chánh Tòa Hình sự, TAND TP. HCM làm chủ tọa, có năm kiểm sát viên thực hiện quyền công tố, gần 100 luật sư tham gia bào chữa, hơn 530 tổ chức, cá nhân được triệu tập với tư cách người có quyền, nghĩa vụ liên quan.

Cáo buộc chính: 

Từ năm 2018 – 2020, Bà Trương Mỹ Lan chỉ đạo bốn công ty thuộc Tập đoàn Vạn Thịnh Phát phát hành 25 mã trái phiếu khống, tổng cộng 308 triệu trái phiếu. Số tiền này được dùng để hợp thức hóa dòng tiền cho tám công ty con của Tập đoàn Vạn Thịnh Phát bằng cách mua lại trái phiếu từ chính các công ty phát hành. Hành vi trên đã chiếm đoạt 30.081 tỷ đồng của 35.824 nhà đầu tư.

Ngoài ra, bà Lan bị cáo buộc chỉ đạo cấp dưới rút tiền khỏi SCB, hợp thức hóa hơn 445.000 tỷ đồng từ ngân hàng. Hơn 20 công ty thuộc tập đoàn thực hiện 78 giao dịch trái phép, chuyển 1,5 tỷ USD ra nước ngoài. Các công ty này còn nhận 3 tỷ USD qua 152 giao dịch vi phạm.

Tổng cộng, bà Lan và đồng phạm đã vận chuyển trái phép hơn 4,5 tỷ USD (khoảng 106.730 tỷ đồng), tương đương với 1,1% GDP của Việt Nam vào năm 2022.

Diễn biến:

Sáng 19/9/2024: TAND TP. HCM mở phiên xét xử sơ thẩm giai đoạn 2. Mặc dù tòa đã thông báo xét xử vắng mặt với 35.824 bị hại, nhưng hàng trăm người vẫn đổ xô tới cổng tòa với hy vọng được tham dự phiên xét xử.

Hàng trăm bị hại kéo nhau tới TAND TP.HCM. Nguồn ảnh: Báo Dân Trí.

Chiều 23/9/2024: Bà Lan khẳng định quyết tâm bồi thường cho các nạn nhân mua trái phiếu SCB “bằng mọi giá”. Bà cho biết tổng tài sản hiện có của bà là hơn 21.000 tỷ đồng. Đồng thời, bà đề nghị Hội đồng Xét xử thu hồi hơn 17.000 tỷ đồng từ một số ngân hàng và tổ chức. “Như vậy, có hơn 38.000 tỷ đồng để trả tiền lại cho người dân”, bà Lan trình bày.

Ngày 25/9/2024: Bà Lan phủ nhận cáo buộc về hành vi rửa tiền hơn 445.000 tỷ đồng.

Bà Lan khai không sử dụng số tiền này cho cá nhân mà dùng toàn bộ vào việc cơ cấu lại Ngân hàng SCB. Bà cho biết chỉ có 75 tỷ đồng là khoản vay đến hạn được các cựu lãnh đạo SCB tự động cơ cấu lại khoản vay. “Còn tiền chuyển đi nước ngoài rất ít so với số tiền nước ngoài chuyển tiền Việt Nam […]”, bà Lan nói.

Bà Lan đề nghị Hội đồng Xét xử xem xét lại số tiền bị cáo buộc trong tội rửa tiền, vì cùng một nguồn tiền nhưng bà bị quy trách nhiệm về bốn tội danh khác nhau, bao gồm vi phạm quy định về ngân hàng, tham ô tài sản, rửa tiền và vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới.

Về việc giao tài xế Bùi Văn Dũng đến ngân hàng lấy thùng tiền (tổng cộng 108.000 tỷ đồng và hơn 14,7 triệu USD), bà Lan giải thích rằng trong hơn 3 năm (từ tháng 1/2018 đến tháng 10/2022), bà đang thực hiện dự án có vốn đầu tư nước ngoài nên nguồn tiền giao dịch rất nhiều.

Do đó, toàn bộ số tiền mà nhờ tài xế chở đều là tiền của bà, không phải của SCB. ​

Ngày 29/9/2024: Bà Lan tiếp tục phủ nhận việc chỉ đạo đồng phạm chuyển tiền ra nước ngoài. Bà cho rằng mình “chỉ biết việc vay tiền từ nước ngoài và dùng tiền cá nhân để trả nợ”, không liên quan đến tài sản của Ngân hàng SCB.

Tuy nhiên, ngay sau đó bà Lan đã nhận hết toàn bộ trách nhiệm về hành vi vận chuyển tiền, đồng thời xin Hội đồng Xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho các đồng phạm và nhấn mạnh rằng việc chuyển tiền không liên quan đến các công ty thuộc Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.

Ngày 4/10/2024: Trong phần luận tội, đại diện Viện KSND TP. HCM đề nghị tuyên phạt bị cáo Lan:

• Án chung thân về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• Từ 12 – 13 năm tù về tội rửa tiền
• Từ 8 – 9 năm tù về tội vận chuyển tiền tệ trái phép qua biên giới
• Tổng hợp hình phạt: Tù chung thân

Ngoài ra, 33 bị cáo còn lại, Viện KSND TP. HCM đề nghị tuyên từ 2 – 27 năm tù.

Ngày 11/10/2024: Các bị cáo được nói lời sau cùng trước khi Hội đồng Xét xử nghị án.

Bà Lan nhiều lần xúc động và rơi nước mắt. Bà thừa nhận đã mắc sai lầm và phải trả giá đắt, ảnh hưởng đến hàng trăm gia đình, hàng vạn con người.

Bà Lan chia sẻ rằng cuộc đời ai cũng có sai lầm và phải trả giá, nhưng cái giá bà phải trả là quá đắt.

Qua đó, bà mong được xem xét những đóng góp của mình cho xã hội và nỗ lực khắc phục hậu quả, đồng thời xin giảm nhẹ hình phạt cho chồng, em dâu, cháu và tất cả các đồng phạm.

Bà Lan nhấn mạnh rằng bà không phải là người xấu xa và trái tim bà đang rỉ máu từng giây, từng phút. Bà cũng bày tỏ sự ăn năn, hối hận và xin lỗi các bị hại, chấp nhận định mệnh và những hậu quả mà mình đã gây ra.

Kết quả phiên tòa: Án tù chung thân và khoản bồi thường 30.081 tỷ đồng cho 35.824 người bị hại

Chiều 17/10/2024: TAND TP. HCM tuyên phạt bà Lan chung thân về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, 12 năm tù về tội “rửa tiền”, 8 năm tù về tội “vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới”. Tổng hợp hình phạt là chung thân. 

Đồng thời, buộc bà Lan bồi thường toàn bộ hơn 30.081 tỷ đồng cho 35.824 người bị hại.

Ngày 24/10/2024: Bản án được đăng lên Cổng thông tin điện tử TAND TP.HCM, 35.824 người bị hại và người liên quan vắng mặt tại phiên tòa sơ thẩm sẽ có 15 ngày để kháng án.

Bản án sơ thẩm giai đoạn 2. Nguồn: Cổng thông tin điện tử TAND TP. HCM.

Sáng 12/12/2024: Bà Lan đã nộp đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm trong giai đoạn 2.

Ngày 12/12/2024: Theo TAND TP.HCM, có 29 bị cáo kháng cáo bản án sơ thẩm giai đoạn 2. Trong đó, bà Lan kháng cáo toàn bộ bản án, 28 bị cáo còn lại kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt, xin hưởng án treo cũng như mong được xem xét lại một số hành vi.

Phiên tòa phúc thẩm giai đoạn 2:

---

Ngày 5/3/2025: TAND Cấp cao tại TP.HCM quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm đối với bị cáo Trương Mỹ Lan cùng 28 bị cáo khác liên quan đến hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới. 

Phiên tòa sẽ diễn ra từ ngày 25/3/2025 và dự kiến kết thúc ngày 21/4/2025.

Ngày 12/3/2025: Cục Thi hành án Dân sự TP.HCM đã nhận hơn 34.000 đơn đề nghị cung cấp thông tin từ các trái chủ, là bị hại trong vụ án Trương Mỹ Lan và SCB. 

Hoạt động này nhằm chuẩn hóa thông tin trước khi vụ án được đưa ra xét xử phúc thẩm, đồng thời nhằm đảm bảo tiến độ tổ chức thi hành án, thanh toán tiền cho trái chủ.

Theo bản án sơ thẩm giai đoạn 2, sẽ có 43.125 trái chủ  được  bồi thường.

Luật Khoa tạp chí sẽ tiếp tục cập nhật về vụ án.

Các nhân vật đáng chú ý khác

---

 

Chu Lập Cơ

Chu Lập Cơ, sinh năm 1956, là một doanh nhân gốc Hong Kong, là chồng của bà Trương Mỹ Lan.

Ông Chu Lập Cơ trong phiên tòa sơ thẩm giai đoạn 1. Ảnh: Thanh Tùng / Báo VnExpress.

Ông là chủ tịch Hội đồng Quản trị và có hơn 99% cổ phần tại Công ty Cổ phần Đầu tư Times Square (quận 1, TP. HCM)

Ngày 22/2/2023, vài tháng sau khi vợ mình bị bắt, ông Chu Lập Cơ đã bán tháo nhiều bất động sản ở Hong Kong với mức giá rẻ.

Ngày 11/4/2024, ở giai đoạn 1 của vụ án, ông Chu Lập Cơ bị TAND TP. HCM tuyên phạt chín năm tù về tội “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”. 

Ông Cơ bị cáo buộc đã giúp bà Lan hợp thức hóa hồ sơ vay vốn khống cho 73 khoản vay, gây thiệt hại cho SCB hơn 9.000 tỷ đồng.

Trong giai đoạn 2 của vụ án, ông Chu Lập Cơ bị tuyên hai năm tù về tội “rửa tiền”.

Trương Huệ Vân

Trương Huệ Vân (sinh năm 1988) là người Việt gốc Hoa thuộc thế hệ thứ tư của gia tộc họ Trương và là cháu ruột của bà Trương Mỹ Lan.

Trương Huệ Vân trong phiên tòa sơ thẩm giai đoạn 1. Ảnh: Nhật Thịnh / Báo Thanh Niên.

Trước khi bị bắt, Trương Huệ Vân là tổng giám đốc Tập đoàn Vạn Thịnh Phát từ tháng 8/2020 và quản lý, điều hành nhiều công ty của tập đoàn này.

Từ năm 2020, Trương Huệ Vân đã khởi tạo 52 công ty “ma” cùng 4 công ty hoạt động thực tế, tạo lập 155 khoản vay khống để có thể rút 1.088 tỷ đồng từ SCB cho bà Lan. 

Trong phiên xét xử sơ thẩm giai đoạn 1, TAND TP. HCM tuyên bị cáo Trương Huệ Vân 17 năm tù vì tội tham ô tài sản. Đến phiên phúc thẩm, hình phạt của bà giảm xuống còn 13 năm tù.

Ở giai đoạn 2, bà Vân bị cáo buộc đã ký các hợp đồng, chứng từ khống để Công ty WMC (nơi bà Vân giữ vị trí Tổng Giám đốc) chuyển 13.000 tỷ đồng cho Công ty An Đông, giúp bà Lan cùng đồng phạm phát hành hai mã trái phiếu ADC-2018.09.1 và ADC-2019.1 của Công ty An Đông cho 20.623 trái chủ. 

Sau đó, TAND TP. HCM tuyên phạt bị cáo Trương Huệ Vân 5 năm tù.

Đỗ Thị Nhàn

Đỗ Thị Nhàn, 57 tuổi, thạc sĩ luật, từng giữ chức vụ cục trưởng Cục Thanh tra, Giám sát Ngân hàng (Cục II) thuộc Ngân hàng Nhà nước. Bà cũng là trưởng đoàn thanh tra Ngân hàng SCB.

Ở phiên tòa sơ thẩm giai đoạn 1, bà Nhàn bị tuyên án tù chung thân về tội nhận hối lộ, bị buộc nộp phạt bổ sung 100 triệu đồng, tịch thu sung công 5,2 triệu USD – số tiền mà bà Nhàn “miễn cưỡng” nhận từ Trương Mỹ Lan, thông qua ông Võ Tấn Hoàng Văn.

Bị cáo Đỗ Thị Nhàn. Ảnh: Quỳnh Trần / Báo VnExpress.

Theo bà Nhàn, trong suốt thời gian thanh tra đến khi bị phát hiện ra sai phạm, bà đã không nhận bất cứ lợi ích gì từ SCB và Trương Mỹ Lan. Kể cả khi ông Văn đưa tiền, bà Nhàn đều từ chối không nhận. Nhưng sau khi ông Văn nài nỉ và “nói đừng làm khó” hai bên thì bà mới “miễn cưỡng” nhận.

Bà Nhàn khai rằng mình đã rất sợ, nên đã gửi số tiền này ở nhiều nơi và chưa sử dụng. Sau đó, bà nhiều lần gọi ông Văn đến lấy lại tiền nhưng không được. 

Ở phiên phúc thẩm, Hội đồng Xét xử vẫn bác đơn kháng cáo của bà Nhàn và tuyên y án tù chung thân, dù bà đã giao nộp lại toàn bộ số tiền 5,2 triệu USD và nộp thêm 1 tỷ đồng để khắc phục hậu quả.

Lý do được đưa ra là hành vi của bà Nhàn “gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng”.

Võ Hoàng Tấn Văn

Ông Võ Hoàng Tấn Văn (sinh năm 1971) là tổng giám đốc Ngân hàng SCB từ năm 2013 – 2020.

Ông Võ Hoàng Tấn Văn trước bục khai báo. Ảnh: T.L / Báo Tuổi Trẻ.

Trong thời gian này, ông được cho là đã giúp sức tích cực cho bà Lan lập hồ sơ vay khống, rút tiền từ Ngân hàng SCB.

Theo cáo trạng, từ năm 2013 – 2017, ông Văn đã ký hợp thức hồ sơ cho 290 khoản vay, gây thiệt hại cho SCB số tiền 60.500 tỷ đồng. Từ năm 2018 đến 2020, ông tiếp tục ký hợp thức hồ sơ cho 348 khoản vay, giúp bà Lan chiếm đoạt 192.000 tỷ đồng và gây thiệt hại số nợ lãi phát sinh 101.000 tỷ đồng.

Ngày 11/4/2024, ông bị TAND TP. HCM phạt tù chung thân về các tội “tham ô tài sản và 19 năm tù về tội “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”. Tổng hợp hình phạt là tù chung thân.

Bùi Anh Dũng

Ông Bùi Anh Dũng (sinh năm 1961) là người được Trương Mỹ Lan coi là “hiền lành” và “không quậy phá”. Năm 2020, ông được bầu làm chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng SCB.

Ông Bùi Anh Dũng trong phiên xét xử sơ thẩm giai đoạn 1. Nguồn ảnh: Báo Thanh Niên.

Từ năm 2020 đến 2022, ông Dũng đã ký hợp thức hồ sơ cho 404 khoản vay, gây thiệt hại cho SCB hơn 317.000 tỷ đồng.

Chiều 11/4/2024, ông Dũng cũng bị xử chung thân về tội “tham ô tài sản”, 19 năm tù “vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng” và tổng hợp hình phạt là chung thân.

Nguyễn Cao Trí

Ông Nguyễn Cao Trí (sinh năm 1970) là chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm tổng giám đốc Tập đoàn Capella (Capella Holdings). Tập đoàn này sở hữu nhiều thương hiệu nổi tiếng như Chill Skybar, Riverside Palace, Claris Palace, Capella Park View, Capella Gallery Hall.

Ông Nguyễn Cao Trí trong phiên sơ thẩm giai đoạn 1. (Ảnh: Thảo Nhân, Báo Thanh Niên)

Ngoài lĩnh vực ẩm thực và giải trí, ông Trí còn tham gia vào lĩnh vực giáo dục với vai trò chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư và Quản lý Giáo dục Văn Lang (chủ sở hữu Trường Đại học Văn Lang).

Trong lĩnh vực bất động sản, ông là tổng giám đốc kiêm người đại diện pháp luật của Công ty Cổ phần Đầu tư Du lịch Sài Gòn – Đại Ninh, chủ đầu tư dự án Khu đô thị thương mại, du lịch, nghỉ dưỡng sinh thái Đại Ninh tại Lâm Đồng, với tổng vốn đầu tư hơn 25.000 tỷ đồng.

Trong vụ án của bà Trương Mỹ Lan, ông Trí là bị cáo duy nhất không phải là đồng phạm của bà Lan gây ra thiệt hại cho Ngân hàng SCB.

Tuy nhiên, vào tháng 8/2023, ông Nguyễn Cao Trí bị bắt tạm giam với cáo buộc chiếm đoạt hơn 40 triệu USD của bà Lan. Theo cơ quan điều tra, ông Trí đã nhận số tiền này để mua bán dự án và kinh doanh, nhưng sau khi bà Lan bị bắt, ông Trí đã chỉ đạo nhân viên tiêu hủy chứng cứ nhằm chiếm đoạt số tiền trên. ​

Chiều 11/4/2024, tại phiên sơ thẩm giai đoạn 1, TAND TP. HCM tuyên ông Trí tám năm tù. 

Ngày 3/12/2024, tại phiên tòa phúc thẩm giai đoạn 1, Hội đồng Xét xử đã chấp nhận đơn kháng cáo của ông Trí, giảm mức phạt từ tám xuống còn sáu năm tù.

Trong khi đó, ông Trí cũng rơi vào vòng lao lý với dự án Đại Ninh. ​Vào ngày 16/1/2025, ông bị cáo buộc tội đưa hối lộ. Theo cáo trạng, ông Trí đã chuyển 200 triệu đồng cho ông Mai Tiến Dũng, cựu bộ trưởng, chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, nhằm nhờ giúp đỡ trong việc tháo gỡ khó khăn cho dự án Đại Ninh.