Giải phóng, kinh tế mới, lao động tập thể: Nỗi kinh hoàng của người miền Nam

Năm 1979, một thuyền nhân tên Lâm Phát Sang cho biết chính quyền đã bắt anh đi lao động trong 30 ngày vì từng là phiên dịch cho quân đội Hoa Kỳ. Anh trốn thoát sau 9 ngày lao động vì lo sợ bị chết đói khi hàng ngày chỉ được cho ăn một tô cháo trong 8 tiếng đồng hồ trồng khoai lang và lúa.

Năm 1980, một thuyền nhân khác tên Nguyễn Văn Bắc nói ông từng bị đưa đến một khu kinh tế mới đang được xây dựng, cách Nha Trang khoảng 30 cây số về phía Đông.

“Không có nước uống và không có dụng cụ làm nông tử tế nào được cấp cho chúng tôi. Việc trồng trọt trên đất hoang là rất cực nhọc”, ông nói với phóng viên AFP. Vào lúc này, chính quyền nói rằng sẽ cấp cho người dân sáu tháng lương thực khi đến các khu kinh tế mới, nhưng ông Bắc chỉ nhận được hai tháng lương thực.

Năm 1977, một nhà báo người Anh cho biết đã bắt gặp các nhóm trẻ em 12 đến 13 tuổi bị bắt đi đào kênh. Một người làm phiên dịch cho báo chí quốc tế nói rằng vào chủ nhật hai người em của cô là sinh viên phải đi đào kênh cả ngày.

Một thuyền nhân có cha là từng là quân nhân Việt nam Cộng hòa nói vào năm 1986 sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông chính quyền đã cho anh hai lựa chọn “nghĩa vụ lao động”. Lựa chọn thứ nhất là lao động một năm rưỡi với điều kiện gia đình tự túc đồ ăn, hoặc ba năm lao động được nhà nước cung cấp đồ ăn.

Sau năm 1975, vô số người dân miền Nam đã bị bắt đi lao động tập thể và đến các khu kinh tế mới. Lao động như thế nào, lao động trong bao lâu, bị lưu đày khu kinh tế mới nào tùy thuộc vào địa vị của họ và người thân trước năm 1975.

Trong khi đó, chính quyền cho rằng việc lao động tập thể hay di cư đến các khu kinh tế mới là để phân bố lại lực lượng lao động và khai hoang.

Cho đến năm 1979, việc vận hành các khu kinh tế mới được cho là không hiệu quả. Tuy nhiên, chính quyền vẫn tiếp tục mở rộng các khu kinh tế mới, cưỡng bức người dân không biết làm nông phải trồng trọt trên những mảnh đất cằn cỗi. Để không phải di cư đến những khu vực bỏ hoang này, người dân chỉ còn cách vượt biên, rất nhiều người trong số này đã chết mất xác ở Biển Đông. 

Lao động tập thể và các khu kinh tế mới bắt đầu từ khi nào? Vì sao hình thức này lại trở thành nỗi kinh hoàng đối với người dân sau năm 1975?

Video này thuộc Dự án 1975 – một nỗ lực của Luật Khoa nhân kỷ niệm 50 năm kết thúc chiến tranh, nhằm kể lại những câu chuyện của một giai đoạn đầy biến động trong lịch sử Việt Nam. Dự án bao gồm các bài viết tái hiện bối cảnh năm 1975, loạt phân tích chuyên sâu về Việt Nam Cộng hòa, cùng những video giúp lý giải các câu hỏi còn nhiều tranh cãi xoay quanh chủ đề này.

Trong bối cảnh một phần lịch sử vẫn còn bị che mờ, chúng tôi tin rằng việc ghi chép và nghiên cứu một cách độc lập là điều cần thiết – để sự thật được soi rọi từ nhiều góc nhìn khác nhau.

Nếu bạn cũng tin vào điều đó, hãy theo dõi và ủng hộ Dự án 1975. Sự đồng hành của bạn sẽ góp phần hình thành một cộng đồng những người cùng nhau làm sáng tỏ quá khứ.

Tìm hiểu thêm tại: 1975.luatkhoa.com