Việt Nam kiểm duyệt phát ngôn của Tập Cận Bình; Giảm còn 34 tỉnh, thành sau sáp nhập

Các sự kiện nổi bật:

• Phát ngôn của ông Tập Cận Bình không xuất hiện trên truyền thông Việt Nam
• Bản đồ hành chính Việt Nam dự kiến còn 34 tỉnh, thành
• Có siêu đô thị sau khi sáp nhập TP. HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu
• Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 sẽ diễn ra sớm, dự kiến vào ngày 15/3/2026

Điều báo chí nhà nước không nói về cuộc gặp của ông Tập Cận Bình với Tô Lâm

Trong bối cảnh Mỹ gia tăng các biện pháp đánh thuế đối với Trung Quốc (hiện đã lên 245%), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã sang thăm Việt Nam từ ngày 14 – 15/4.

• Trưa 14/4, ông Tập Cận Bình đến Hà Nội. Chủ tịch nước Lương Cường đã đích thân ra sân bay Nội Bài đón ông Tập Cận Bình với những nghi thức vô cùng long trọng.

• Chiều cùng ngày (14/4), Tổng Bí thư Tô Lâm đã hội đàm với ông Tập Cận Bình.
  
  Trong khi truyền thông nhà nước Việt Nam tập trung đăng tải các bài về mối quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia, thì báo quốc tế, đặc biệt là truyền thông Trung Quốc, đăng bài về việc nhà lãnh đạo Trung Quốc kêu gọi Việt Nam hợp tác để “phản đối chủ nghĩa đơn phương và các hành động bắt nạt”.
  
  Đây là cách nói ám chỉ chính sách áp thuế cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
  
  Những phát ngôn này của ông Tập Cận Bình hoàn toàn vắng bóng trên báo, đài nhà nước Việt Nam.
  
  Ngoài ra, ông Tập Cận Bình cũng nói rằng thị trường Trung Quốc sẽ luôn rộng mở với Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh rằng Bắc Kinh sẽ luôn ủng hộ Việt Nam đi theo con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện của mình, vì hai nước “vừa là đồng chí, vừa là anh em”.
• Sau cuộc gặp với ông Tô Lâm, ông Tập Cận Bình tiếp tục hội kiến với Thủ tướng Phạm Minh Chính (chiều 14/4), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (chiều 14/4) và Chủ tịch nước Lương Cường (sáng 15/4).
  
  Cùng thời điểm, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Đỗ Văn Chiến cũng tiếp đoàn của ông A Đông, bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc.
• Ông Tập Cận Bình kết thúc chuyến thăm Việt Nam vào chiều 15/4. Lần này, Thủ tướng Phạm Minh Chính ra tận sân bay tiễn ông Tập Cận Bình. Buổi tiễn diễn ra với nghi thức trống hội và màn múa truyền thống của Việt Nam.
• Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai nước đã ký kết 45 văn bản thỏa thuận hợp tác, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như hạ tầng giao thông, chuỗi cung ứng và thương mại. 
• Trả lời trên RFA Tiếng Việt, Giáo sư Zachary Abuza từ Đại học Chiến tranh Quốc gia Hoa Kỳ, nhận định Trung Quốc “hưởng lợi rất lớn” từ quan hệ thương mại Việt – Mỹ.
  
  Lý do, phần lớn hàng hóa mà Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ thực chất được lắp ráp linh kiện nhập từ Trung Quốc. Điều này có nghĩa là Việt Nam đang giúp Trung Quốc gián tiếp duy trì dòng thương mại với Mỹ trong bối cảnh Trung Quốc đang bị áp thuế cao.
• Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump (2017 – 2021), nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã chuyển sản xuất sang các nước như Việt Nam, Campuchia, Ấn Độ để tránh bị đánh thuế.
• Ông Tập Cận Bình cũng từng có chuyến thăm Việt Nam vào tháng 12/2023. Trong chuyến thăm này, hai nước nhất trí nâng cấp quan hệ lên mức “Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược” từ nền tảng quan hệ “thân thiết đặc biệt” trước đó.
  
  Động thái này diễn ra ba tháng sau khi Việt Nam và Hoa Kỳ nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (9/2023).
• Sau chuyến thăm Việt Nam của ông Tập Cận Bình, Tổng thống Donald Trump đã có phát biểu mỉa mai trong một cuộc họp báo cùng Tổng thống El Salvador tại Nhà Trắng: “Tôi không trách Trung Quốc, cũng không trách Việt Nam. Tôi thấy họ đang gặp nhau, nghe thật tuyệt đúng không? Một cuộc gặp dễ thương… như thể đang bàn nhau xem làm sao để gây bất lợi cho Mỹ”.
• Ngày 15/4, Mỹ công bố quyết định  tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, nâng mức thuế từ 145% lên 245%. Trong khi đó, chính quyền Bắc Kinh khẳng định không thay đổi lập trường và tiếp tục phản đối các biện pháp thuế quan của Mỹ.
• Chỉ một ngày sau, ngày 16/4, ông Trương Hiểu Cương, người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Trung Quốc, cho biết quân đội nước này sẵn sàng cùng Việt Nam nâng quan hệ quốc phòng lên một tầm cao mới.

Dự kiến tên gọi mới của 34 tỉnh, thành

Phương án sắp xếp và tên gọi chính thức của các tỉnh, thành trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy là mối quan tâm chính của người dân trong suốt thời gian qua.

• Ngày 12/4, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản thông qua Nghị quyết 60 về mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và tên gọi mới dự kiến của 34 tỉnh, thành sau sáp nhập. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh việc sắp xếp các đơn vị hành chính lần này là bám sát thực tiễn, với tầm nhìn xa trông rộng, ít nhất là 100 năm.
• Theo đó, hệ thống tổ chức hành chính sẽ gồm hai cấp: tỉnh và xã (bỏ cấp huyện).
• Sau sáp nhập, cả nước sẽ có 34 tỉnh, thành, trong đó có 28 tỉnh và sáu thành phố trực thuộc trung ương. Chỉ có 11 tỉnh, thành không bị sáp nhập vào địa phương khác.
• Đồng thời, sau kỳ họp Quốc hội thứ chín diễn ra vào tháng Sáu, nhà nước sẽ chấm dứt hoạt động cấp huyện và giảm từ 60 – 70% số xã/phường/thị trấn.
• Ngày 14/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 76 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính các cấp trong năm 2025. Đến ngày 15/4, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành nghị quyết.
  
  Nghị quyết 76 thay thế các Nghị quyết 35 và 50 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước đó, bổ sung quy định về các tiêu chuẩn đặc thù trong phân chia địa giới các đơn vị hành chính. Trong đó, quy định cụ thể về diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã sau khi sắp xếp.
• Theo lộ trình dự kiến, trước ngày 30/4, Chính phủ sẽ trình Quốc hội hai dự án luật được sửa đổi gồm: Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương và Luật Cán bộ, Công chức.
  
  Tiếp đến, từ ngày 6/5 – 5/6, các địa phương sẽ lấy ý kiến người dân về việc sửa đổi Hiến pháp 2013.
  
  Trước ngày 30/5, chính phủ sẽ trình Quốc hội đề án sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.
  
  Đến trước ngày 30/6, Quốc hội dự kiến thông qua các nghị quyết sửa đổi Hiến pháp, sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và các luật có liên quan. Đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ ban hành một nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.
  
  Từ ngày 1/7, các nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính sẽ có hiệu lực thi hành. Các địa phương sẽ bố trí cán bộ, công chức, viên chức dôi dư, đảm bảo chế độ nghỉ hưu và phụ cấp trong sáu tháng.
  
  Từ ngày 1/8, nhà nước sẽ chấm dứt hoạt động của cán bộ không chuyên trách ở cấp xã theo mô hình cũ.
  
  Chính quyền cấp xã và cấp tỉnh sẽ chính thức đi vào hoạt động lần lượt chậm nhất vào ngày 15/8 và 15/9.
  
  Sau cùng, trước ngày 20/9, Bộ Nội vụ sẽ tổng kết, đánh giá toàn bộ việc sắp xếp để báo cáo Chính phủ. Sau đó, Chính phủ sẽ trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
• Ngoài ra, theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Sắp xếp Đơn vị Hành chính, toàn bộ biên chế cấp huyện sẽ được chuyển về cấp xã. 

“Siêu đô thị mới” vùng Đông Nam Bộ 

Chính phủ định hướng rằng TP. HCM, sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, sẽ trở thành một “siêu đô thị mới” và là trung tâm chính trị – hành chính phía Nam.

• Phương án trên thuộc đề án tại Quyết định số 759/QĐ-TTg mà Chính phủ ban hành ngày 14/4.
• Sau sáp nhập, TP. HCM sẽ có diện tích khoảng 6.772 km²,  gấp ba lần hiện tại. Với dân số lên đến 13,7 triệu người, TP. HCM sẽ trở thành địa phương đông dân nhất cả nước.
  
  Việc hợp nhất không chỉ giúp TP. HCM củng cố vị thế “đầu tàu kinh tế”, mà còn tạo ra vùng kinh tế chiếm 1/4 tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của cả nước, khi cả ba địa phương đều nằm trong nhóm dẫn đầu về tổng sản phẩm địa phương (GRDP).
• Trong khi đó, từ ngày 13/4, Ủy ban Nhân dân TP. HCM đã bắt đầu lấy ý kiến cử tri trên địa bàn về việc sáp nhập, mở rộng địa giới thành phố.

• Đến ngày 15/4, Thành ủy TP. HCM thông báo về kết quả dự thảo đề án hợp nhất TP. HCM với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.
• Theo đó, bộ máy chính quyền TP. HCM mới sẽ có 168 đơn vị hành chính cấp xã (đã giảm 60 – 70% so với trước đây theo định hướng chung của cả nước); gần 155.000 cán bộ, công nhân viên chức.
  
  Đồng thời, nguồn tài chính hiện có của ba địa phương là gần 678.000 tỷ đồng (báo cáo năm 2024). 
• Hội đồng Nhân dân của ba địa phương sẽ gộp lại thành một cơ quan trực thuộc TP. HCM, trong đó, vẫn duy trì bốn ban chuyên môn như hiện tại. Cán bộ đang công tác tại các đơn vị này sẽ tiếp tục làm việc đến hết nhiệm kỳ 2021 – 2026. 
• Ngoài ra, riêng TP. HCM cũng đang lên kế hoạch sáp nhập lại các phường, giảm từ 273 xuống 102 phường, với diện tích và dân số lớn hơn.Đáng chú ý, một số phường mới sẽ được đặt tên theo các địa danh cũ gắn với lịch sử và văn hóa đô thị, như phường “Sài Gòn” (quận 1), “Chợ Lớn” (quận 5), v.v.
  
  Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Nên cho rằng tên gọi mới phải khơi gợi ký ức, tình cảm của người dân vùng Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định – TP. HCM. 
  
  Ông Nên cũng khẳng định TP. HCM đã lớn hơn thì phải có tầm nhìn lớn hơn.

• Việc thực hiện phương án sáp nhập sẽ do TP. HCM chủ trì thực hiện theo lộ trình chung của cả nước.
  
  TP. HCM sẽ tổng kết việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp trước ngày 20/9 và tổ chức xong Đại hội Đảng bộ Thành phố trước ngày 31/10.

Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 sớm

Kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp (nhiệm kỳ 2026 – 2031) dự kiến sẽ được tổ chức sớm hơn thường lệ, cụ thể sẽ diễn ra vào ngày 15/3/2026 (theo quy định của Luật Bầu cử Đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng Nhân dân năm 2015 là vào tháng Năm của năm bầu cử).

• Đó là một trong số các nội dung được nêu ra tại hội nghị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng vào sáng 16/4.
  
  Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, phiên họp đầu tiên của Quốc hội khóa 16 sẽ diễn ra vào ngày 6/4/2026, vì vậy phải chủ động chuẩn bị từ sớm.
• Quốc hội khóa 16 dự kiến có 500 đại biểu, trong đó có ít nhất 40% là đại biểu chuyên trách.
  
  Cơ cấu đại biểu hướng đến sự cân đối và đại diện đa dạng, có khoảng 10% đại biểu dưới 40 tuổi, khoảng 30% đại biểu tái cử, ít nhất 35% là nữ, ít nhất 18% đại biểu là người sắc tộc thiểu số.
• Về tiêu chuẩn, các ứng cử viên đại biểu Quốc hội sẽ được đánh giá trước hết dựa trên năng lực thực hiện công việc, sau đó mới đến các tiêu chí khác.
  
  Những người có trình độ về khoa học – công nghệ và được đào tạo về pháp luật sẽ được ưu tiên.
• Để cuộc bầu cử được diễn hiệu quả và thuận lợi, các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan liên quan sẽ ban hành kế hoạch cụ thể để triển khai và hướng dẫn thực hiện.

Tin vắn:

Ông Tô Lâm nói 900 tỷ đồng hỗ trợ suất ăn trưa cho học sinh “là dư sức”: Ngày 17/4, tại buổi buổi tiếp xúc cử tri các quận Hai Bà Trưng, Ba Đình và Đống Đa, phát biểu về giáo dục và chính sách học đường, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng Hà Nội cần phải hỗ trợ bữa ăn trưa miễn phí tại trường cho học sinh. Ông tính toán, Hà Nội hiện có khoảng 1,2 – 1,3 triệu học sinh cấp tiểu học và trung học cơ sở, nếu mỗi bữa ăn miễn phí khoảng 30.000 đồng, nếu 9 tháng thì hết 900 tỷ, với mức thu ngân sách hiện nay thì thành phố dư sức làm được việc này.

Việt Nam cho phép nhập khẩu máy bay từ Nga, Trung Quốc, Brazil, Canada và Anh: Ngày 13/4, Chính phủ ban hành Nghị định số 89, cho phép nhập khẩu và khai thác máy bay do Trung Quốc, Brazil, Canada, Nga, Anh sản xuất. Đây là lần đầu tiên Việt Nam mở rộng danh sách các quốc gia được phép cung cấp máy bay vào thị trường nội địa. Cùng thời điểm, hãng hàng không Vietjet Air thông báo sẽ khai thác máy bay COMAC ARJ21-700 do Trung Quốc sản xuất trên các đường bay nội địa từ giữa tháng Tư. Trưa 14/4, tại sân bay Nội Bài, Vietjet Air cũng đã trưng bày 2 chiếc máy bay COMAC C909 do Trung Quốc sản xuất bên cạnh chuyên cơ chở ông Tập Cận Bình đến Việt Nam.