Luật về làm luật: Người dân ngày càng bị đẩy ra rìa nghị trình lập pháp

Vào ngày 19/2, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) sửa đổi. [1] [2]

Luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4, kỳ vọng mang đến những thay đổi tích cực trong hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới. [3]

Trong quá trình xây dựng trước đó, Dự thảo Luật này được tán tụng là mang tính đột phá về quy trình xây dựng pháp luật. [4] Tuy nhiên, không phải cứ đột phá là sẽ phù hợp và hiệu quả. 

Dưới đây là ba điểm “đột phá” đáng lo ngại của Luật Ban hành VBQPPL 2025 khiến nguy cơ người dân bị “đánh úp” bởi các dự án luật ngày càng cao. 

1. Thời gian lấy ý kiến chỉ còn dưới 1/3 so với trước đây

Vào năm 2018, hàng ngàn người trong nước lẫn nước ngoài đã đồng loạt xuống đường để biểu tình phản đối Dự thảo Luật đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt (Luật Đặc khu) và  Dự thảo Luật An ninh mạng. [5] [6] [7] [8]

Trước đó, hai dự thảo này đã được đăng tải trên các cổng thông tin điện tử để lấy ý kiến đóng góp của người dân. Dự thảo Luật An ninh mạng đã được đăng tải trong vòng hai tháng kể từ ngày 8/6/2017. [9] Hồ sơ Dự thảo Luật Đặc khu được đăng tải kể từ ngày 16/10/2017, không ghi rõ thời gian lấy ý kiến. [10] Đến tháng 6/2018, trong khi Quốc hội đang thảo luận về các dự thảo, những cuộc biểu tình vẫn diễn ra rộng khắp cả nước.

Chính nỗ lực đó của người dân đã làm Quốc hội biểu quyết lùi thông qua Luật Đặc khu. [11] 

Luật Ban hành VBQPPL cũ quy định với thủ tục thông thường, thời gian đăng tải dự thảo để lấy ý kiến nhân dân diễn ra trong ít nhất là 60 ngày. [12] Còn với thủ tục rút gọn, nếu lấy ý kiến bằng văn bản thì thời hạn không quá 20 ngày.

Thế nhưng, đến Luật Ban hành VBQPPL 2025, thời gian tối thiểu để lấy ý kiến nhân dân đã bị rút xuống chỉ còn dưới 1/3 so với trước đây.