Kỳ họp lịch sử của Quốc hội: Mọi điều bạn cần biết

Điểm đáng chú ý là quá trình sửa đổi Hiến pháp lần này diễn ra rất nhanh, chỉ trong vòng chưa đầy bốn tháng kể từ khi Bộ Chính trị Đảng Cộng sản ban hành Kết luận 126 vào ngày 14/2.

Ngay trong ngày khai mạc 5/5, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 195 về thành lập Ủy ban Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, đồng thời thông qua dự thảo sửa đổi với sự đồng thuận tuyệt đối (452/452 phiếu).

Bản dự thảo tập trung vào hai nội dung chính: làm rõ vai trò, cơ cấu và quyền hạn của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị; điều chỉnh mô hình tổ chức chính quyền địa phương theo hai cấp.

Một thay đổi lớn khác là việc thủ tướng Chính phủ sẽ trực tiếp chỉ định Chủ tịch Ủy ban Nhân dân (UBND) tỉnh, thành thay vì do Hội đồng Nhân dân (HĐND) bầu, đồng thời HĐND các cấp không còn quyền chất vấn Chánh án Tòa án Nhân dân và Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân.

Người dân sẽ có khoảng một tháng, từ ngày 6/5 đến 5/6, để góp ý dự thảo sửa đổi trước khi văn bản chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7.

Song song với việc sửa Hiến pháp, Quốc hội cũng xem xét dự thảo sửa đổi văn bản luật chưa kịp “ráo mực” – Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương 2025 – do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà trình bày ngày 7/5.

Dự thảo lần này tập trung vào nội dung là phân định đơn vị hành chính theo hai cấp; quy định quyền hạn của cấp tỉnh và xã; chuyển đổi mô hình từ ba cấp xuống hai cấp.

Dự kiến, đến ngày 24/6, Quốc hội sẽ thông qua nghị quyết về đề án sáp nhập, giảm còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh và 3.321 đơn vị cấp cơ sở. Mô hình chính quyền hai cấp sẽ chính thức triển khai trên cả nước từ ngày 1/7.

Phát triển kinh tế tư nhân 

Trong bài phát biểu ngày 17/3, Tổng Bí thư Tô Lâm lần đầu tiên khẳng định vai trò “lực lượng tiên phong” của khu vực kinh tế tư nhân trong chiến lược phát triển đất nước thời kỳ mới, kỷ nguyên mới.

Chỉ chưa đầy hai tháng sau, ngày 4/5, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 68 về định hướng phát triển kinh tế tư nhân đến năm 2045.

Trên cơ sở đó, Quốc hội đã nhanh chóng thông qua Nghị quyết 198/2025 vào ngày 17/5, xác lập khung chính sách toàn diện thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân.

Nghị quyết 198 tập trung vào năm nhóm giải pháp chiến lược: cải thiện môi trường kinh doanh; mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực cho doanh nghiệp; thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ; hỗ trợ đào tạo và phát triển nhân lực; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập doanh nghiệp mới. 

Đặc biệt, quy định mới yêu cầu các cơ quan quản lý cắt giảm 30% thời gian thanh tra, kiểm tra so với trước đây và giới hạn số lần kiểm tra không quá một lần/năm (trừ trường hợp vi phạm rõ ràng).

Đối với các doanh nghiệp xanh, tuần hoàn, ESG, nhà nước sẽ hỗ trợ lãi suất vay vốn 2%/năm.

Các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, công nghệ cao được miễn thuế hai năm và giảm 50% tiền thuê đất trong bốn năm. Doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ được miễn thuế ba năm đầu.

Nhà nước cũng lần đầu tiên công bố Chương trình đào tạo 10.000 CEO doanh nghiệp đến năm 2030.

Về chính sách đổi mới sáng tạo, chi phí nghiên cứu khoa học tại doanh nghiệp sẽ được khấu trừ gấp đôi (200% chi phí thực tế). Ngoài ra, doanh nghiệp có thể trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để đưa vào quỹ phát triển khoa học – công nghệ riêng.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là hình thành 1.000 doanh nghiệp trong các lĩnh vực công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Cơ chế hỗ trợ sẽ bao gồm cho phép doanh nghiệp tư nhân tham gia các dự án quốc gia trọng điểm, hỗ trợ vốn, kết nối thị trường quốc tế và logistic, v.v.

Hiện nay, Việt Nam có hơn 940.000 doanh nghiệp và năm triệu hộ kinh doanh.

Khu vực kinh tế tư nhân đang đóng góp hơn 30% tổng thu ngân sách, 82% việc làm và khoảng 50% GDP (tổng giá trị sản phẩm quốc nội).

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có hai triệu doanh nghiệp trong nền kinh tế, đóng góp gần 60% GDP, 40% tổng thu ngân sách nhà nước; và trên ba triệu doanh nghiệp, đóng góp trên 60% GDP, vào năm 2045.

Thông qua loạt chính sách kinh tế – xã hội năm 2025

Từ ngày 5/5 đến 17/5, Quốc hội đã xem xét, thảo luận hầu hết văn bản pháp luật trong 45 văn bản quan trọng thuộc chương trình nghị sự, bao gồm sửa đổi Hiến pháp 2013, 34 luật và 11 nghị quyết, trải đều trên các lĩnh vực kinh tế – xã hội.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, việc thông qua số lượng lớn văn bản pháp lý trong thời gian ngắn là minh chứng rõ ràng cho quyết tâm cải cách thể chế, hoàn thiện khung pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển quốc gia trong bối cảnh mới.

Phóng viên Luật Khoa tạp chí tổng hợp các văn bản được Quốc hội xem xét, thảo luận từ ngày 5/5 đến 17/5.

Hai dự án hạ tầng trọng điểm được đưa ra Quốc hội

Đến 19/5, Quốc hội tiếp tục xem xét hai dự án đầu tư đường cao tốc trọng điểm là: dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu (giai đoạn 1). Theo kiến nghị của Chính phủ, hai dự án trên có tổng ngân sách đầu tư hơn 2,53 tỷ USD (hơn 63,000 tỷ đồng).

Cụ thể, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku có mức đầu tư hơn 1,7 tỷ USD (tương đương 43.700 tỷ đồng), với tổng chiều dài khoảng 125 km. Trong đó, đoạn đi qua tỉnh Bình Định dài 45 km và Gia Lai dài 85 km. Dự án dự kiến khởi công trong năm 2025 và hoàn tất vào năm 2029.

Trong khi đó, dự án Biên Hòa – Vũng Tàu có tổng mức vốn khởi điểm khoảng 687 triệu USD (17.800 tỷ đồng), nhưng trong quá trình thực hiện đã “đội vốn” hơn 142 triệu USD (tương đương 3.700 tỷ đồng). Thủ tướng Chính phủ đã kiến nghị Quốc hội nâng tổng mức vốn lên 830 triệu USD (hơn 21.500 tỷ đồng).

Nhiều nghị quyết quan trọng đã được Quốc hội thông qua

Tính đến nay, Quốc hội đã thông qua năm nghị quyết, bao gồm:

1. Nghị quyết 194 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.
2. Nghị quyết 195 thành lập Ủy ban dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.
3. Nghị quyết 196 về điều chỉnh, bổ sung dự toán ngân sách nhà nước năm 2025.
4. Nghị quyết 197 về cơ chế, chính sách đặc biệt trong xây dựng và thi hành pháp luật.
5. Nghị quyết 198 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.

Theo kế hoạch, đợt một của kỳ họp Quốc hội khóa 15 sẽ kết thúc vào ngày 29/5. Đợt hai sẽ diễn ra từ ngày 11/6 đến 30/6.

Trong giai đoạn họp tiếp theo, Quốc hội sẽ bàn và quyết định nhiều vấn đề lớn của đất nước, trong đó có: thời điểm tổ chức tổng tuyển cử Quốc hội khóa 16, thông qua sửa đổi Hiến pháp 2013 và đề án sáp nhập tỉnh, thành phố theo mô hình hai cấp chính quyền.

Luật Khoa tạp chí sẽ tiếp tục cập nhật về sự kiện này.

Quốc hội cấp tập sửa Hiến pháp; Vingroup trình đề án làm đường sắt Bắc – Nam

Tuần này, Tuần tin Luật Khoa điểm qua các sự kiện nổi bật: tranh luận về dự thảo Hiến pháp sửa đổi; công ty con của Vingroup đề xuất xây đường sắt cao tốc Bắc – Nam; và vụ bắt tạm giam nguyên cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm giữa lúc vấn nạn hàng giả gây bức xúc dư luận.

Nếu mọi người đều bình đẳng, tại sao Mặt trận Tổ quốc lại có ‘chân’ trong Hiến pháp?

Về mặt pháp lý, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) có gì đặc biệt hơn Hội Chơi chim mà

Nhìn lại đợt góp ý sôi nổi cho Hiến pháp 2013

Năm 2013 ghi nhận phong trào lập hiến hiếm hoi với hàng triệu ý kiến từ người dân. Liệu bản Hiến pháp sắp tới có phản ánh đúng ý chí nhân dân?