• Tranh luận về Luật Tổ chức Chính quyền Địa phương sửa đổi tại Quốc hội, nhiều đại biểu lo ngại về khả năng “quá tải” của chính quyền cấp xã sau cải cách.
  
  Đơn cử, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Bắc Giang) kiến nghị phải quy định rõ trách nhiệm chỉ đạo, điều hành của UBND, chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với các vấn đề thuộc thẩm quyền cấp xã.
  
  Đại biểu Trần Thị Thanh Hương (Đoàn ĐBQH An Giang) cũng cho rằng khi bỏ cấp huyện và mở rộng quy mô cấp xã, khối lượng công việc của cấp xã tăng đáng kể nhưng năng lực tổ chức bộ máy chưa đồng đều. Do đó, lãnh đạo cấp tỉnh phải kịp thời hỗ trợ khi xã không đủ khả năng thực hiện nhiệm vụ.
  
  Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị tăng số lượng phó chủ tịch UBND tỉnh theo quy mô dân số, diện tích, đồng thời phản đối mô hình trung tâm hành chính công cấp xã, ưu tiên trung tâm liên khu vực trực thuộc tỉnh để tránh lãng phí.
• Mặc dù Quốc hội vẫn chưa thông qua đề án sáp nhập tỉnh cũng như các văn bản luật liên quan, nhưng trên thực tế, lãnh đạo các địa phương đã “tính đường” với nhau. Như vào chiều 14/5, lãnh đạo Thành ủy TP. HCM, Tỉnh ủy Bình Dương và Tỉnh ủy Bà Rịa – Vũng Tàu đã họp và thống nhất tên gọi các đơn vị hành chính sau sáp nhập cũng như điều chỉnh địa giới hành chính.
  
  Một số tỉnh thành cũng đang khẩn trương xây dựng trụ sở mới, bố trí nhà ở công vụ cho cán bộ, công chức.
• Chiều 14/5, theo Trung tâm Dữ liệu Quốc gia về Dân cư thuộc Bộ Công An, ứng dụng VNeID đã nhận hơn 4,3 triệu ý kiến góp ý sửa đổi Hiến pháp 2013.

VinSpeed đề xuất xây dựng đường sắt cao tốc Bắc – Nam trong 5 năm

Ngày 14/5, Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed chính thức đề xuất đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam với lộ trình táo bạo: khởi công dự án trước tháng 12/2025 và đưa vào vận hành trước tháng 12/2030.

• Thông tin này gây chú ý trong cộng đồng doanh nghiệp và giới phân tích, không chỉ vì quy mô đầu tư lên đến hơn 1.560.000 tỷ đồng (tương đương hơn 61 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, bồi thường và tái định cư), mà còn là vì những đề xuất tài chính và đặc quyền.

• Theo đề xuất, VinSpeed sẽ chỉ tự bỏ ra 20% tổng vốn đầu tư (hơn 312.000 tỷ đồng), phần còn lại (80%) sẽ được VinSpeed vay từ nhà nước với lãi suất 0% trong vòng 35 năm kể từ ngày giải ngân.

• Trong công văn gửi Thủ tướng Phạm Minh Chính, doanh nghiệp này đề xuất được chỉ định trúng thầu các dự án bất động sản dọc tuyến đường sắt cao tốc.
• Ngoài ra, doanh nghiệp này còn đề xuất được miễn toàn bộ thuế nhập khẩu các thiết bị phục vụ xây dựng, vận hành và bảo dưỡng tuyến đường sắt, ngay cả khi trong nước có khả năng sản xuất; được quyền khai thác tuyến đường sắt trong vòng 99 năm; và được phép đặt mức giá vé tối thiểu chỉ bằng 60 – 75% so với giá vé máy bay.
• Đáng chú ý, thông tin về đề xuất này được nhiều tờ báo nhà nước đưa tin vào ngày 11/5 nhưng sau đó đã bị đồng loạt gỡ bỏ.
• Ngày 15/5, Chính phủ cho biết rất hoan nghênh đề xuất của VinSpeed, nhưng lưu ý rằng việc chuyển hình thức đầu tư và đề xuất áp dụng một số cơ chế chính sách đặc thù cần phải báo cáo cấp có thẩm quyền và thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
  
  Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cũng giao Bộ Xây dựng và các bộ rà soát đề xuất của VinSpeed.
• Động thái này được xem như một phần trong chiến lược mở rộng đầy tham vọng của hệ sinh thái Vingroup – tập đoàn mới khởi công siêu dự án khu đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise tại huyện Cần Giờ, TP. HCM hồi tháng Tư với quy mô lên đến 2.870 ha và tổng vốn đầu tư khoảng 217.000 tỷ đồng (tương đương chín tỷ USD).
  
  Một số điểm nhấn đáng chú ý trong dự án này có thể kể đến là biển hồ nhân tạo Paradise Lagoon rộng 443 ha, Nhà hát Sóng Xanh có sức chứa 5.000 người, hai sân golf tiêu chuẩn quốc tế, khu vui chơi băng tuyết quanh năm Winter Wonderland, và đặc biệt là hệ thống điện gió ngoài khơi nhằm cung cấp năng lượng tái tạo cho toàn bộ khu đô thị.
  
  Tuy nhiên, dự án lấn biển này đã và đang vấp phải nhiều ý kiến phản đối từ giới chuyên gia và các tổ chức bảo vệ môi trường.
  
  Các chuyên gia lo ngại rằng việc san lấp và xây dựng có thể làm thay đổi dòng chảy, ảnh hưởng đến môi trường sống của nhiều loài sinh vật và làm mất cân bằng sinh thái rừng ngập mặn – khu dự trữ sinh quyển được UNESCO công nhận.
• Hồi tháng Một, tại Hội nghị công bố Quy hoạch TP. HCM thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đề nghị ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, nghiên cứu xây dựng một tuyến tàu điện ngầm (metro) kết nối từ trung tâm TP. HCM đến huyện Cần Giờ. Ông Vượng đồng tình và hứng thú với đề xuất này.
  
  Đến tháng Ba, Vingroup đã chính thức đề xuất đầu tư khoảng 4 tỷ USD cho tuyến metro dài hơn 48 km, dự kiến khởi công năm 2026 và bắt đầu vận hành năm 2028.

Nguyên cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm bị bắt vì nhận hối lộ

Ngày 13/5, Cơ quan Cảnh sát Điều tra của Bộ Công an (C03) đã khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Thanh Phong, nguyên cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm, Bộ Y tế cùng với bốn cán bộ khác của cục này về tội “nhận hối lộ”.

• Theo C03, nhóm cán bộ này đã nhận hơn một tỷ đồng để “làm ngơ” và giảm số lỗi trong quá trình thẩm định, từ đó cấp bốn giấy chứng nhận GMP cho Nhà máy MediPhar và MEDIUSA, cùng 20 giấy tiếp nhận đăng ký công bố sản phẩm cho chín công ty do Nguyễn Năng Mạnh (giám đốc Công ty MegaPhaco) đứng sau.
  
  Trước đó, ngày 26/4, Nguyễn Năng Mạnh bị bắt tạm giam vì cáo buộc sản xuất, tiêu thụ thực phẩm chức năng giả, từ khâu nhập nguyên liệu đến đóng gói và phân phối.
• Cùng ngày, hệ thống nhà thuốc Pharmacity đã thu hồi khẩn cấp bốn sản phẩm do Công ty TNHH Công nghệ Herbitech sản xuất – đơn vị đang bị công an điều tra do liên quan đến hàng giả.
• Các vụ việc này diễn ra trong bối cảnh hàng giả đang lan rộng trên thị trường và khiến người tiêu dùng bức xúc. Làn sóng bê bối về an toàn thực phẩm cũng đang gia tăng đáng báo động trên toàn quốc.
  
  Hồi 8/5, Đoàn Kiểm tra liên ngành An toàn Thực phẩm quận Cầu Giấy (Hà Nội) đã kiểm tra đột xuất quán “Lòng Chát Quán” tại phường Dịch Vọng Hậu sau khi một video quảng cáo bộ lòng lợn “se điếu” dài 40 m lan truyền trên mạng.
• Nhiều cử tri ở Đà Nẵng, TP. HCM cũng rất bức xúc trước tình trạng hàng giả đang tràn lan trên thị trường.

• Hiện nay, TP. HCM là địa phương duy nhất cả nước có Sở An toàn Thực phẩm, do Đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan làm giám đốc.
  
  Tại một cuộc tiếp xúc với cử tri ở TP. HCM vào ngày 18/4, bà Lan thừa nhận tình trạng đáng lo ngại khi phần lớn sản phẩm, thực phẩm lưu hành thuộc diện tự công bố, trong khi nguồn lực hạn chế không thể kiểm soát hết thị trường.
  
  Theo bà Lan, dù luật quy định phải hậu kiểm tất cả các sản phẩm, nhưng lực lượng thanh tra lại không được tăng cường, thậm chí còn bị cắt giảm biên chế và quyền hạn. Vì vậy, việc kiểm soát hiện nay chủ yếu dựa vào việc lấy mẫu mang tính đại diện, chứ không thể bao phủ toàn diện thị trường.

Tổng Bí thư Tô Lâm thăm chính thức Liên bang Nga 

Tổng Bí thư Tô Lâm đã hoàn thành chuyến công du bốn nước với điểm nhấn là chuyến thăm chính thức Liên bang Nga.

• Tiếp nối chuyến thăm Kazakhstan và Azerbaijan, ngày 8/5, Tổng Bí thư Tô Lâm và phu nhân Ngô Phương Ly đã đến Moscow, thăm chính thức Liên bang Nga theo lời mời của Tổng thống Vladimir Putin.
• Điểm nhấn của chuyến thăm là sự xuất hiện của ông Tô Lâm tại Quảng trường Đỏ ngày 9/5 cùng hơn 20 nguyên thủ và nhà lãnh đạo các quốc gia tham dự lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát-xít trong Thế chiến II.

• Ngay sau lễ duyệt binh, nhà lãnh đạo Việt Nam đã có cuộc hội kiến với Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin, thảo luận về các hướng hợp tác chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế và năng lượng.

• Đến sáng 10/5, tại Học viện Hành chính công và Kinh tế quốc dân trực thuộc Tổng thống Nga (RANEPA), ông Tô Lâm được trao tặng danh hiệu “Giáo sư danh dự” và tặng bản sao luận án của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
• Trong tuyên bố chung ngày 11/5, Việt Nam và Nga khẳng định sẽ đàm phán và ký kết thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam trong thời gian tới.
• Chiều cùng ngày (11/5), ông Tô Lâm khởi hành đến Belarus trong chuyến thăm cấp nhà nước.
  
  Tại Cung độc lập ở thủ đô Minsk ngày 12/5, Tổng Bí thư Tô Lâm đã hội đàm với Tổng thống Aleksandr Lukashenko. Hai nước đã chính thức ký Tuyên bố chung thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam – Belarus.
  
  Ông Tô Lâm cũng được Tổng thống Aleksandr Lukashenko trao tặng Huân chương Hữu nghị các dân tộc của Belarus.
• Tối 12/5, ông Tô Lâm rời Minsk, kết thúc chuyến công du tới bốn nước Kazakhstan, Aderbaizan, Nga và Belarus.

Tin vắn

• Bữa sáng tại tư dinh của Bí thư Hà Nội: Ngày 12/5, báo chí đưa tin về việc ông Nguyễn Duy Hưng (chủ tịch Tập đoàn Thuận An) từng có bữa ăn sáng tại tư dinh của cựu bí thư Thành ủy Hà Nội nhưng không nói rõ tên cựu bí thư này là ai. Sự việc diễn ra vào năm 2020, tức thời điểm ông Vương Đình Huệ làm bí thư. Theo kết luận điều tra, sau cuộc gặp này, Tập đoàn Thuận An đã được tạo điều kiện để trúng thầu thi công dự án cầu Vĩnh Tuy 2 dù trước đó không đủ năng lực. Hiện chưa có kết luận chính thức nào về vai trò của ông Vương Đình Huệ trong việc can thiệp hay tác động đến quá trình đấu thầu. Ông Huệ đã bị Quốc hội miễn nhiệm chức vụ chủ tịch vào tháng 5/2024.
• Sập đường dẫn cầu Hòa Bình ở Tây Ninh, năm người bị thương: Khoảng 4:30 giờ ngày 11/5, đoạn đường dẫn lên cầu Hòa Bình (huyện Châu Thành, Tây Ninh) bất ngờ sụt lún nghiêm trọng, tạo hố sâu khoảng 3 m, dài 35 – 40 m. Vụ sụt lún làm một ô tô và hai xe máy đang lưu thông rơi xuống hố, khiến năm người nhập viện. Công trình này vừa được khánh thành vào ngày 25/4 nhưng vẫn chưa được nghiệm thu và bàn giao đưa vào sử dụng. Nguyên nhân ban đầu được nhà chức trách xác định là do túi bùn trượt bên dưới nền đường.

• Hải Phòng chi gần 3.000 tỷ đồng xây trụ sở hành chính: Chiều 11/5, UBND TP. Hải Phòng tổ chức lễ gắn biển cho công trình Trung tâm Chính trị – Hành chính, nằm tại Khu đô thị Bắc sông Cấm, TP. Thủy Nguyên. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 2.831 tỷ đồng, xây trên khu đất rộng hơn 13,6 ha. Cùng ngày, thành phố cũng gắn biển cho công trình Trung tâm Hội nghị – Biểu diễn, với mức đầu tư hơn 2.570 tỷ đồng.
• Trương Mỹ Lan đề nghị định giá lại tài sản gần 1 triệu tỷ đồng ở SCB: Ngày 12/5, luật sư của bà Trương Mỹ Lan cho biết thân chủ đã gửi đơn đề nghị Ban Chỉ đạo Thu hồi Tài sản xem xét lại việc định giá khối tài sản thế chấp tại Ngân hàng SCB. Trong đơn, bà Lan chỉ ra có chênh lệch định giá hơn 193.000 tỷ đồng giữa hai đơn vị thẩm định khi định giá 4/726 mã tài sản. Bà cũng cho biết có 440 mã tài sản (chủ yếu là quyền sử dụng đất tại các quận trung tâm TP. HCM) chưa được định giá, bị coi là không có giá trị. Bà Lan đề nghị định giá lại toàn bộ theo giá thị trường.
• Cảnh báo thiên tai ở nhiều tỉnh, thành: Đơn cử, ngày 14/5, tỉnh Bắc Kạn phải công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai đối với hiện tượng hố sụt lún tại xã Kim Lư, huyện Na Rì do xuất hiện bảy hố sụt lún trong hai tháng qua, đe dọa 21 hộ dân, ảnh hưởng đến 12 ha đất nông nghiệp. Trong khi đó, tỉnh Trà Vinh cũng công bố tình huống khẩn cấp về sạt lở tuyến đê bao khu vực Cồn Hô, xã Đức Mỹ, huyện Càng Long. Sạt lở đã làm vỡ nhiều đoạn đê bao với tổng chiều dài khoảng 680 m, ảnh hưởng đến 25 ha cây ăn trái và nuôi thủy sản của 29 hộ dân.

Bài hay trong tuần

Hòa hợp dân tộc: 100 tiếng nói đồng bào – Bài 5: ‘Sống mãi với hệ điều hành 1975’ – di sản phân cực chính trị

Tiến sĩ Nguyễn Phương Mai / BBC News Tiếng Việt

Đại đa số người được phỏng vấn cho rằng những cuộc rủa xả trên facebook, chụp mũ “bưng bô”, “phản động” – tuy chỉ là thiểu số – nhưng lại phá hủy mạnh mẽ, thậm chí kéo lùi những nỗ lực hàn gắn thời hậu chiến. Luồng ý kiến này có sự đồng thuận cao và hầu như không có quan điểm thực sự trái chiều.

Liệu cải cách thể chế ở Việt Nam có hướng tới mô hình liên bang?

Hai Hong Nguyen / East Asia Forum

Cuộc cải cách của Đảng Cộng sản Việt Nam trông có vẻ như chỉ đơn thuần là tăng cường tản quyền, giao quyền và ủy quyền. Nhưng kinh nghiệm quốc tế cho thấy, dù có chủ ý hay không, chương trình cải cách này có thể là những bước đầu tiên hướng tới một mô hình quản trị mới: một nhà nước liên bang dưới chế độ một đảng.

Nhìn lại đợt góp ý sôi nổi cho Hiến pháp 2013

Năm 2013 ghi nhận phong trào lập hiến hiếm hoi với hàng triệu ý kiến từ người dân. Liệu bản Hiến pháp sắp tới có phản ánh đúng ý chí nhân dân?

3 lý do ngay cả chính quyền độc tài cũng nên cho công dân tham chính

Tất nhiên, theo một cách có kiểm soát.