Timeline: Lịch sử sắp xếp tỉnh, thành từ năm 1802 đến nay

Không lâu sau ngày nhậm chức tổng bí thư Đảng Cộng Sản (3/8/2024), ông Tô Lâm đã phát động một “cuộc đại phẫu” bộ máy chính quyền.

Ban đầu, cuộc tinh gọn bộ máy diễn ra với việc sắp xếp hàng loạt các cơ quan của đảng, Chính phủ, Quốc hội.

Nay, “cuộc cách mạng” này bước sang giai đoạn sáp nhập tỉnh, thành; bỏ cấp huyện; và sắp xếp lại cấp xã.

Trong lịch sử, Việt Nam đã có nhiều lần sắp xếp các đơn vị hành chính, nhập tách tỉnh, thành. Mỗi thời kỳ đều gắn với những biến động chính trị nhất định.

Luật Khoa tạp chí giới thiệu với độc giả bài viết của tác giả Minh Khê, về một số cột mốc lịch sử sắp xếp đơn vị hành chính ở Việt Nam từ năm 1802 đến nay.

Từ năm 1802 đến năm 1858

Vùng địa giới hành chính của Việt Nam ngày nay được định hình rõ nét nhất dưới triều đại nhà Nguyễn (1802 – 1945), triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam.

Dưới thời vua Gia Long, triều Nguyễn lần đầu tiên thiết lập hệ thống hành chính thống nhất trên toàn quốc, từ Bắc chí Nam, từ đất liền đến hải đảo, đặt nền tảng cho cấu trúc địa lý và hành chính của nước Việt Nam hiện đại.

Tuy vậy, quá trình cải cách hành chính dưới một nước Việt Nam độc lập kéo dài trong khoảng 82 năm (1802 – 1884).

Từ sau Hòa ước Giáp Thân ký với Pháp vào năm 1884, triều đình Huế mất dần quyền kiểm soát thực tế, và nước Việt Nam rơi vào ách cai trị của thực dân Pháp dưới hình thức bảo hộ.

Gia Long (1802 – 1820)

Từ năm 1802, sau khi đánh bại quân Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngôi hoàng đế với hiệu là Gia Long.

Lê Thành Khôi trong quyển Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ 20 có đề cập: “Sau hai thế kỷ chia cắt, quốc gia được tái thống nhất nhờ nỗ lực của cả một dân tộc. Họ Nguyễn sáp nhập cả vùng châu thổ sông Mê Kông, vốn chiếm được từ Chân Lạp, vào vương quốc của họ Lê”. [1]