‘Đốt lò’ ở Philippines: Đánh vào cá nhân hơn là thay đổi hệ thống

Chống tham nhũng là một chủ đề thường thấy trong nền chính trị Philippines. Nhưng nhìn chung đây là một công cụ để đấu đá chính trị hơn là dẫn đến những cải cách sâu rộng. 

Chuyên đề chống tham nhũng ở châu Á:

• 3 động cơ chống tham nhũng ở các nước châu Á

Nhà nghiên cứu Antoinette R. Raquiza lập luận rằng cấu trúc quyền lực nhà nước là một yếu tố quan trọng xác định mức độ hiệu quả của các biện pháp chống tham nhũng. Cụ thể, khi quyền lực nhà nước bị chi phối chủ yếu bởi các gia đình, việc chống tham nhũng cũng mang đậm màu sắc cá nhân. 

Xét trong nhóm chủ đề chung về các động cơ chống tham nhũng đã giới thiệu ở bài mở đầu, trường hợp Philippines thuộc nhóm thứ nhất – chống tham nhũng vì lợi ích cá nhân. 

Ở Philippines, quyền lực chính trị được tổ chức xung quanh một số gia đình giàu có. Các ghế quan trọng trong chính phủ được ngầm hiểu là chỉ dành cho những chính trị gia đến từ những gia đình vốn dĩ có địa vị cao, thay vì những người đi lên từ các cơ quan nhà nước hay đảng phái chính trị. Loại bối cảnh này được gọi là chính trị mua chuộc (proprietary polity). 

Điều này bắt rễ sâu sa từ thời nước này thoát khỏi chế độ thuộc địa Tây Ban Nha. Khi Hoa Kỳ vào chiếm Philippines, chính sách cai trị thuộc địa chủ yếu là dựa vào người địa phương, cho phép họ cai quản các vùng nhất định.

Một số người bản địa, đặc biệt là người gốc Hoa, và con cháu của người Tây Ban Nha để lại, đã biết lợi dụng các các chính sách giao thương của Hoa Kỳ, kết hợp sử dụng các vị trí địa phương của họ để thu gom đất đai, buôn bán với thị trường quốc tế, tạo vùng ảnh hưởng. Các hoạt động này phần lớn được tổ chức theo mạng lưới gia đình.