‘Đốt lò’ ở Đài Loan: ‘Củi’ nhiều hay ít? Còn tùy bạn hỏi ai.

Chẳng hạn, theo báo cáo BTI (Bertelsmann Transformation Index) 2016, các vụ tham nhũng đều bị khởi tố triệt để theo luật hình sự. Các con số chính thức về công cuộc chống tham nhũng cũng đều chỉ theo hướng này. 

Tuy nhiên, theo Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng của tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI), phần đông dân số lại cho rằng tình hình chưa được cải thiện nhiều. Điều này càng khó hiểu hơn khi thực tế phần đa người trả lời không phải là nạn nhân trực tiếp trải nghiệm tham nhũng. 

Số liệu về chỉ số minh bạch (Transparency Index Global Corruption Barometer) năm 2011 cũng cho thấy các kết quả khảo sát ý kiến không thực sự phản ánh đúng về mức độ tham nhũng. Chẳng hạn, hơn 60% người trả lời cho rằng Quốc hội, cảnh sát, công chức đều tham nhũng, nhưng chỉ có 7% trong số họ nói rằng bản thân mình đã từng phải bỏ tiền hối lộ. 

Nhìn chung, ý kiến công luận thì cho rằng mức độ tham nhũng cao hơn mức bình quân trên thế giới, nhưng thực tế số vụ tham nhũng ở Đài Loan là thấp hơn mức bình quân của thế giới. 

Đồng thời, cũng chỉ có một phần nhỏ số vụ do công luận tố cáo là đủ cơ sở để điều tra. Ví dụ, trong nửa cuối năm 2011, có 1.632 vụ tố cáo, nhưng chỉ có 91 vụ có đủ chứng cứ để điều tra, tức là dưới 6%.

Đây là một minh chứng cho thấy các chỉ số đánh giá nạn tham nhũng có thể sai lệch thế nào nếu chỉ dựa trên khảo sát ý kiến công chúng.

Ngoài ra, yếu tố văn hóa và quan niệm truyền thống cũng đóng một vai trò nhất định trong việc định hình công luận. Có những người theo văn hóa “truyền thống”, nhóm này thường có xu hướng ủng hộ Quốc Dân Đảng (KMT), cho rằng việc đưa quà cáp nhỏ cho cán bộ nhà nước là chuyện bình thường để xây dựng mối quan hệ thân tình. Tuy vậy, nhóm ủng hộ Dân Tiến Đảng (DPP) lại cho rằng điều đó là không thể chấp nhận. 

Những người ủng hộ KMT thường đánh giá tình hình tham nhũng là ít nghiêm trọng hơn so với nhóm người ủng hộ DPP. 

 Phân cực đảng phái và truyền thông dẫn đến thái độ bi quan

Hai đảng chính của Đài Loan là KMT và DPP ngày càng trở nên phân cực. Không một đảng nào chịu công nhận những thành tựu mà đảng đối lập đã đạt được. Họ chỉ đổ lỗi và gán cho bên kia nhiều điều tiếng xấu. DPP tố KMT là không thể giã từ quá khứ tham nhũng của chính mình, còn KMT thì tố DPP là luôn chỉ biết đổ lỗi. 

Thay vì tích cực đóng góp cho công cuộc chống tham nhũng nói chung, truyền thông chỉ chăm chăm nhắm vào tấn công đảng đối lập đã nhũng nhiễu như thế nào. 

Tác giả khảo sát bốn tờ báo chính là Apple Daily, United Daily News, China Times và Liberty Times. 

United Daily News thường được coi là ủng hộ KMT. Liberty Times thường có tiếng là thiên vị cho DPP. China Times ít tỏ rõ xu hướng nhưng thiên vị cho KMT hơn. Riêng Apple Daily có cả hai nhóm độc giả ủng hộ KMT và DPP. 

China Times từ lâu được coi là ủng hộ KMT, nhưng sau khi bị tập đoàn Thượng Hải Want Want Holdings mua lại thì lộ rõ xu hướng ủng hộ Trung Quốc. 

Tổng lượng độc giả của bốn tờ này ước tính là tám triệu người, chiếm một phần ba dân số Đài Loan.

Nghiên cứu chỉ ra việc thiên vị đảng phái và xu hướng đưa tin tiêu cực làm củng cố niềm tin trong công chúng rằng công cuộc chống tham nhũng ở Đài Loan không hiệu quả. Trong khi đó, các báo này thường bỏ qua những đóng góp và nỗ lực của cả hai đảng. Nói chung là giọng điệu tiêu cực, tạo cảm giác Đài Loan bị nạn tham nhũng hoành hành. 

Kết quả cũng cho thấy tờ Liberty Times đưa tin cân bằng hơn so với điều tiếng là họ thiên vị cho DPP. China Times và Apple Daily đưa tin dày đặc về các sáng kiến chống tham nhũng đang diễn ra ở Trung Quốc. Có thể là vì hai hãng truyền thông thân Trung Quốc này đang cố gắng tạo hình ảnh tích cực cho đại lục. 

***

Tóm lại, tình hình tham nhũng ở Đài Loan theo đánh giá của các chuyên gia nghiên cứu và các số liệu công bố đều tiến triển khả quan. Mặc dù cả hai đảng bị cáo buộc là dùng quân bài chống tham nhũng để triệt hạ lẫn nhau, thực tế là quá trình thể chế hóa đang tạo ra cơ sở luật pháp vững chắc để ngăn chặn và xử lý tham nhũng. 

Trong khi đó, giới truyền thông, vốn có các nhóm độc giả trung thành theo xu hướng đảng phái nhất định, lại thường vẽ bức tranh ảm đạm về vấn đề tham nhũng. Hai đảng chính cũng không ai chịu công nhận nỗ lực chống tham nhũng của nhau. Hai nguyên nhân này dẫn đến việc công chúng Đài Loan vẫn có cái nhìn bi quan và không đúng thực tế về tình hình tham nhũng. 

Kỳ cuối của chuỗi bài về chống tham nhũng ở các nước châu Á sẽ bàn về Việt Nam.

Giới thiệu chuyên đề nghiên cứu tham nhũng Việt Nam: Lực lượng độc lập đang đứng ở đâu?

Vào năm 2006, gia đình tôi chuẩn bị xây dựng nhà mới khang trang hơn, thay cho căn nhà ọp ẹp cũ kỹ, vừa ngập nước vừa dột nát, đã gồng mình đứng được hơn 20 năm chống lại mệnh trời. Chúng tôi không có quá nhiều tiền tại thời điểm đó, với chỉ khoảng 150 triệu đồng. Trong khi đó, bên thầu báo giá xây dựng đưa ra con số 250 triệu để hoàn thành công trình. Bố tôi có chút quan hệ họ hàng với một vị giám đốc “Ngân hàng Phát triển Đô thị” địa phương (tôi […]

Tham nhũng thể chế: Vì sao kỳ công “đốt lò” của ông Trọng là vô nghĩa trong dài hạn

Sau gần mười năm Đảng Cộng sản nằm dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, nhiều người có thể tự hào rằng chính quyền Việt Nam đã làm “quá tốt” nhiệm vụ chính trị thanh lọc các thành phần “thoái hóa”, “suy thoái đạo đức”, “gây ảnh hưởng đến niềm tin của dân chúng vào Đảng và Nhà nước”. Họ có hàng ngàn lý do để tin vào điều đó. Chỉ tính sáu tháng đầu năm 2020, ông Nguyễn Phú Trọng đã chỉ đạo “xét xử” được một ủy viên Bộ Chính trị, một nguyên ủy […]