Tự do ngôn luận – quyền cơ bản hay đặc quyền của một nhóm người? Bài viết phân tích cách các triết gia phương Tây, từ John Stuart Mill đến Marx và Lênin, tranh luận về ranh giới và giới hạn ngôn luận.
Chủ nghĩa Mác – Lênin, dĩ nhiên, cũng nằm trong dòng tư tưởng phương Tây. Nhưng trước hết, hãy xem xét chủ nghĩa tự do.
Ngôn luận theo chủ nghĩa tự do (liberalism)
Trong hệ tư tưởng của chủ nghĩa tự do (liberalism), tự do ngôn luận là một trong những quyền tự nhiên và bất khả xâm phạm của con người, là điều kiện thiết yếu để cá nhân có thể suy nghĩ độc lập, hình thành ý chí, và tham gia vào đời sống công cộng như một công dân có trách nhiệm. Tuy nhiên, chủ nghĩa tự do không tán thành một thứ tự do vô giới hạn.
Tự do ngôn luận, trong tinh thần tự do chủ nghĩa, phải được bảo vệ tối đa nhưng cũng cần được giới hạn tối thiểu.
Triết gia người Anh John Stuart Mill, trong tác phẩm kinh điển “Về tự do” (On Liberty, 1859), đã đưa ra một luận điểm mang tính khai sáng cho mọi tranh luận về tự do ngôn luận hiện đại: “The worth of a state in the long run is the worth of the individuals composing it.” (tạm dịch: Giá trị của một quốc gia, về lâu dài, phụ thuộc vào giá trị của từng cá nhân cấu thành nên nó.)
Vì vậy, theo Mill, nhà nước chỉ có thể can thiệp vào hành động của cá nhân nếu hành động đó gây hại cho người khác. Đây chính là nguyên tắc gây hại (harm principle), thiết lập một ranh giới triết học cho sự giới hạn tự do ngôn luận.
