Trên cái cõi mạng ồn ào, mỗi lần có ai đó được tung hô nhưng rồi lại bị “khui” ra là từng phê phán chính quyền, hay tệ hơn – chỉ là cháu chắt của một cựu quan chức Việt Nam Cộng hòa – thì cả đám đông sẽ cùng lúc tụng một câu thế này: “Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù.”
Câu này, nguyên bản đến từ miệng ông Hai – nhân vật trong truyện ngắn “Làng” của Kim Lân, một tác phẩm được đưa vào chương trình Ngữ Văn cấp 2. Ông Hai đã thốt ra câu trên khi nghe tin làng mình bị quân Pháp chiếm, ông nghi ngờ rằng dân làng đã theo Tây. Đứng trước lựa chọn giữa làng hoặc cách mạng, ông đã chọn cách mạng.
Ngày đó, tôi được dạy rằng cái “thù” của ông Hai là thứ “thù yêu nước”, là sự vĩ đại của tinh thần dân tộc. Nhưng tôi nhìn mãi cũng không thấy nó vĩ đại chỗ nào, ngày ấy không thấy, hôm nay vẫn vậy.
Hồi ấy, tôi ngây thơ nghĩ rằng đó chỉ là vài dòng chữ trong sách, đọc xong thì quên. Nhưng nào ngờ chính những dòng chữ đó lại là con dao mà chúng tôi – cả một thế hệ – dùng để đâm nhau, nhân danh lòng “yêu nước”.
Nếu trong thời chiến, cái tư duy “yêu – thù” ấy còn có thể gượng gọi là hiểu được, thì khi đất nước đã không còn chiến tranh như hôm nay, nó lại hóa thành một thứ bệnh. Thứ bệnh mà người mắc không biết mình bệnh và họ sẵn sàng công kích, chửi rủa bất kỳ ai hay bất kỳ điều gì mà họ cho là “phản động”, là “theo Tây”.
Một sự dẫn dắt dở tệ và khiên cưỡng, bài viết kêu gọi hoà hợp nhưng hằn học và hạnh hoẹ chẳng kém