Toàn cảnh vụ quấy rối tình dục ở công ty sách Nhã Nam

Tiến sĩ Vũ Hoàng Linh cho rằng luật hình sự của Việt Nam vẫn chưa có quy định về tội quấy rối tình dục. Vì vậy, phía công an mới xem xét hành vi của ông Nguyễn Nhật Anh là không cấu thành tội phạm. 

Ngoài ra, phía công an vẫn chưa có thông báo làm rõ rằng vụ việc trên có tồn tại hành vi bị cho là quấy rối tình dục hay không. “Tất cả mọi thứ chỉ là một cái hộp đen, cho dù sự việc gây xôn xao dư luận và ảnh hưởng tới cuộc đời của nhiều người và một công ty lớn”, theo tiến sĩ Linh.

Tương tự, tài khoản Dương Quốc Chính nhận định rằng quấy rối tình dục là một “khái niệm khá tù mù ở Việt Nam” do pháp luật chưa bao giờ rõ ràng về việc này. Do đó, từ góc độ quan sát khách quan, rất khó để xác định ai đúng, ai sai trong vụ việc, “một phần là do pháp luật cũng không rõ ràng về chuyện này, mặt khác là do quan niệm xã hội cũng không đồng nhất, nên rất khó xác định”, tài khoản này viết.

Theo chuyên gia Lương Thế Huy, các vụ quấy rối thường diễn ra ở nơi kín đáo, không nhân chứng, dấu vết dễ tiêu biến, trong khi hệ thống pháp luật thường “không biết phải làm gì với những sự thật không thể vật chứng hóa” như ký ức hay những tổn thương tâm lý. “Một vụ việc tố cáo không thành trong tố tụng không có nghĩa là nạn nhân hay nhân chứng nói dối. Nó có thể chỉ đơn giản là thiếu bằng chứng.” – chuyên gia này viết.

Bên cạnh đó, tiến sĩ Nguyễn Hoàng Ánh cũng nêu hai yếu tố khó hiểu trong vụ việc. Thứ nhất, ông Nhật Anh đã công khai xin lỗi trong vụ việc nhưng vì sao lại quy cho người tố cáo là “nói sai sự thật”. Thứ hai, công việc của ông Giang không liên quan đến vụ việc, nhưng lại bị phía công an yêu cầu “thu hồi giấy phép lao động”.

“Nếu vì vậy mà ông bị xử phạt thì từ sau còn ai dám tố cáo nữa vì người tố cáo làm sao có nghiệp vụ điều tra để khẳng định được?”, tiến sĩ Ánh đặt nghi vấn.

Đồng thời, bà Ánh còn cho rằng Nhã Nam là một công ty truyền thông luôn phổ cập các giá trị như “nhân văn”, “cái đẹp” nhưng lại đi tố cáo chính tác giả của mình một thứ “không phổ quát” như “tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ”. 

Điểm lại sự kiện “quấy rối tình dục” ở Nhã Nam

Sự việc một nhân viên nữ bị quấy rối tình dục ở công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam dấy lên sự quan tâm trong dư luận khi ông Đặng Hoàng Giang công bố dừng việc hợp tác cùng đơn vị này từ ngày 14/4/2024.

Rạng sáng ngày 18/4/2024, fanpage Nhã Nam đăng tải bức thư xin lỗi của ông Nguyễn Nhật Anh, nguyên tổng giám đốc công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam. Trong thư, ông Anh nêu rõ đã có “hành động thể hiện sự quan tâm, quý mến” đối với một nữ nhân viên nơi đây. 

Ông Anh đính chính rằng các hành động này “không vượt quá giới hạn đạo đức giữa con người với con người và nằm trong bối cảnh cụ thể”. Ông nói đã gửi lời xin lỗi nữ nhân viên này hôm 31/3/2024.

Tuy nhiên, hiện nay không còn thấy bức thư này còn tồn tại trên fanpage của Nhã Nam nữa. Cùng ngày, tối 18/4, phía Nhã Nam tiếp tục công bố “Thông báo chính thức” liên quan vụ việc quấy rối tình dục, cũng như đưa ra giải pháp cụ thể hơn đối với bức thư xin lỗi của ông Anh.

Theo đó, văn bản của Nhã Nam nêu ra bảy cam kết làm giải pháp cho vụ việc. Ngoài ra, thông báo cũng xác nhận lại việc ngừng hợp tác cùng ông Đặng Hoàng Giang; xin lỗi bà B.T.H. bị quấy rối tình dục, đối tác và cán bộ nhân viên Nhã Nam chịu ảnh hưởng của sự việc.

Nhã Nam cũng thông báo có quyết định tạm đình chỉ chức vụ tổng giám đốc của ông Nguyễn Nhật Anh và xác nhận sẽ xúc tiến làm việc với cơ quan có thẩm quyền để xác minh, làm rõ vụ việc. Đơn vị này cũng cam kết sẽ cung cấp toàn bộ thông tin liên quan đến vụ việc quấy rối tình dục sau khi có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. 

Tuy nhiên, từ thời điểm đó đến nay, Nhã Nam vẫn chưa có công khai gì thêm cho những cam kết của mình. Ngược lại, phía Nhã Nam đã khôi phục chức vụ cho ông Nguyễn Nhật Anh vào tối 21/7, theo thông tin từ Báo Lao Động.  

Diễn biến ông Đặng Hoàng Giang tố cáo ông Nguyễn Nhật Anh về hành vi quấy rối tình dục

Ngày 15/4/2024, ông Giang đột ngột công khai trên trang cá nhân Facebook của mình về việc dừng hợp tác xuất bản cho công ty sách Nhã Nam mà không nêu rõ lý do.

“Trong 9 năm qua, tôi và Nhã Nam đã đồng hành để cho ra đời năm đầu sách, đem gần một phần tư triệu ấn bản tới tay bạn đọc […]. Đây là một quyết định được xem xét và suy nghĩ kỹ, và là hệ quả của một tình huống mà tôi mới được biết tới gần đây.” – ông viết.

Bài viết sau đó thu hút lớn sự quan tâm: đạt 24.000 lượt tương tác, 1.500 bình luận, và 2.500 lượt chia sẻ. Trong đó có nhiều bình luận ủng hộ quyết định này của ông Giang, như “cảm ơn anh Giang đã dứt khoát tỏ thái độ thật mạnh mẽ. Xã Hội cần lắm những nỗ lực như anh đang làm”, “mong nhiều tác giả khác theo chân Giang”, v.v.

Tuy vậy, cũng có số ít người cho rằng ông Giang “nóng vội” khi đưa ra quyết định. Đơn cử như một tài khoản bình luận: “Nếu sự thật không phải như anh phán đoán thì sao […] Anh Giang đăng một loạt bài về quấy rối tình dục, sau đó đăng cái thông báo như vậy chẳng khác gì anh ấy kết án luôn và đương nhiên cộng đồng mạng sẽ lập hội đồng đấu tố, quy tội.”

Trước đó, ngày 11/4 và ngày 14/4, ông Giang viết hai bài viết chia sẻ quan điểm của mình về vấn đề quấy rối tình dục. Ở đầu đề của cả hai bài viết, ông đều đặt vấn đề rằng “trong công việc của mình”, “gần đây” gặp và trò chuyện cùng nạn nhân bị quấy rối tình dục, nhưng ông không nêu rõ là ai, ở đâu.

Ngày 17/4/2024, trong một bài viết khác, chia sẻ câu chuyện của nạn nhân bị quấy rối tình dục. Ông Giang cho rằng hiện nay có rất nhiều “người sếp, người bác, người thầy” biện hộ cho các động cơ quấy rối tình dục là “vô tư, trong sáng, không có ý gì và không nghĩ gì nhiều” và việc đó không làm cho họ thoát khỏi “trách nhiệm kẻ phạm tội”.

Đến ngày 20/4/2024, ông Giang một lần nữa có bài viết đề cập lại việc bản thân dừng hợp tác với công ty sách Nhã Nam. Nhưng lần này, ông nêu rõ lý do quyết định của mình. 

Theo đó, ông cho biết nạn nhân bị quấy rối tình dục là người nhà của ông. Lý do ông dừng hợp tác vì “phản đối những gì đã xảy ra” và chờ đợi ban giám đốc Nhã Nam thực hiện cam kết trong thông cáo bảy điểm trước đó.

Điều đáng chú ý là lần này ông Giang nêu rõ đích danh ông Nguyễn Nhật Anh, nguyên tổng giám đốc Nhã Nam, là nguyên nhân làm phát sinh vụ việc.

Đến ngày 10/6/2024, cả công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam và ông Nguyễn Nhật Anh đều đâm đơn tố cáo ông Đặng Hoàng Giang vì có hành vi vu khống, xúc phạm, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm, uy tín của tổ chức và cá nhân.

Sau đó, ngày 21/6/2024, ông Giang lại tiếp tục đăng trên Facebook cho biết phía Nhã Nam chưa có một hành động cụ thể nào từ cam kết hôm 18/4. Ông cũng cho biết thêm rằng nạn nhân “chị B.T.H.” (cựu nhân viên của Nhã Nam) đã tố cáo ông Nguyễn Nhật Anh và một số cán bộ ở Nhã Nam khác từng phớt lờ “đề nghị” của chị.

Tiến sĩ Đặng Hoàng Giang là ai?

Tiến sĩ Đặng Hoàng Giang được biết với vai trò là “chuyên gia phát triển, nhà hoạt động xã hội, và tác giả chính luận”. Ông đã hợp tác phát hành sách với đơn vị Nhã Nam trong chín năm. Hồi tháng 4/2024, ông tuyên bố ngừng việc hợp tác.

Ông Đặng Hoàng Giang sinh năm 1966, nguyên quán Hà Nội. Ông là du học sinh, tốt nghiệp bậc đại học và thạc sĩ ở Đức, bảo vệ luận án tiến sĩ Đại học Công nghệ Vienna ở Áo. Ông Giang được biết là một người Áo, gốc Việt vì có thời gian sinh sống ở Áo trong khoảng 20 năm và mang quốc tịch của nước này.

Quá trình chấp bút cho Nhã Nam, tiến sĩ Đặng Hoàng Giang có năm đầu sách ghi dấu ấn gồm: Bức xúc không làm ta vô can; Đại dương đen; Điểm đến cuộc đời; Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ; Thiện, ác và smartphone. Hồi tháng 3/2024, theo một bài viết trên fanpage Nhã Nam, ông Giang thuộc “top sáu tác giả” có số lượng tác phẩm tiếng Việt nhiều nhất. 

Sách của ông còn được chuyển thể thành dạng nói trên ứng dụng sách nói Fonos của công ty cổ phần Fonos. 

Năm 2017, một đoạn trích trong tác phẩm Thiện, ác và smartphone của ông được đưa vào kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Ngữ Văn.

Ở hiện tại, theo quan sát, ông tập trung vào vai trò tác giả sách với hàng loạt các bài giới thiệu sách đăng tải trên trang cá nhân của mình. Ông còn tham gia với vai trò là diễn giả ở các workshop giao lưu văn hóa, nghệ thuật, hội thảo giới thiệu sách trực tuyến, ghi hình podcast, v.v. 

Trường hợp quấy rối tình dục tương tự đã xảy ra gần đây

Đó là vụ việc tương tự của nhà thơ Dạ Thảo Phương. Theo đó, bà Phương tố cao ông Lương Ngọc An đã có hành vi quấy rối tình dục mình từ hơn 20 năm trước, lúc hai người cùng là đồng nghiệp ở báo Văn nghệ.

Vụ việc này lần đầu tiên được bà Phương đăng tải ngày 6/4/2022, tố cáo nhà thơ Lương Ngọc An, đã cưỡng hiếp bất thành vào ngày 14/4/2000. Bà Phương đã nhiều lần làm đơn tố cáo ông An nhưng đều nhận lại sự im lặng của ban lãnh đạo báo Văn Nghệ, cũng như Hội Nhà văn Việt Nam.

Ngày 5/12/2024, ông Lương Ngọc An được Hội Nhà văn Việt Nam trao quyết định điều động giữ chức phó tổng biên tập Tạp chí Nhà văn và Cuộc sống từ ngày 28/11/2024.

Ngay sau đó, gia đình bà Phương đăng tải bức tâm thư do thân sinh bà Phương viết để phản đối việc bổ nhiệm ông Lương Ngọc An, đồng thời một lần nữa tố cáo ông An.

Đến ngày 3/1/2025, Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam thông báo rút lại việc điều động nhà thơ Lương Ngọc An trước đó chưa đầy một tháng. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh dư luận đang “dậy sóng”, giới trí thức lên tiếng bảo vệ nhà thơ Dạ Thảo Phương. 

Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là gì và quy trình xử lý ra sao?

Giữa bối cảnh hội nhập quốc tế, việc thực hiện tốt cam kết phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc góp phần giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế và mở rộng thị trường. Nếu không, uy tín và hình ảnh của tổ chức sẽ bị ảnh hưởng. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể gặp rắc rối pháp lý khi bị cơ quan nhà nước thanh tra, kiểm tra hay cộng đồng, đối tác giám sát. Một số rủi ro khác cần kể tới như thiệt hại thời gian, tài chính (để giải quyết khiếu nại, tố […]

Quấy rối tình dục: Luật hay văn hóa đủ sức ngăn chặn?

Quấy rối tình dục (QRTD) có thể xảy ra với bất kỳ người nào, trẻ em hoặc người trưởng thành, với những người có xu hướng tính dục khác nhau. [1] QRTD có thể xảy ra trong không gian riêng tư (ví dụ nhà riêng), hoặc không gian công cộng (ví dụ nơi làm việc), không gian vật lý (ví dụ phương tiện giao thông công cộng), hoặc không gian ảo (mạng Internet).  Hành vi QRTD vi phạm quyền con người, để lại hậu quả nghiêm trọng về tâm lý, sức khỏe và kinh tế đối với cá nhân, tổ […]

3 vụ tố cáo tấn công tình dục bị “chìm xuồng” năm 2022

Trái với những vụ tấn công tình dục liên quan tới trẻ em vốn được xử lý khá triệt để, nhiều trường hợp phụ nữ lên tiếng tố cáo bị phớt lờ hoặc dấy lên một thời gian thì rơi vào quên lãng. Sau đây là ba vụ tố cáo bị cưỡng hiếp, xâm hại tình dục nổi bật tại Việt Nam trong năm 2022 nhưng bị “chìm xuồng”. Vụ Ngô Hoàng Anh bị tố quấy rối tình dục Vụ việc đầu tiên của năm là Ngô Hoàng Anh (22 tuổi) bị tố quấy rối tình dục sau khi được […]