Khi 86% tổng tài sản là nợ, Vingroup đang làm ăn như thế nào?

Rất nhiều khoản vay có kỳ hạn thanh toán trong năm sau, bao gồm 860 triệu USD nợ vay tín dụng (hơn 22.500 tỷ đồng) và 1,14 tỷ USD (hơn 30.000 tỷ đồng) lãi trái phiếu. 

Trong khi đó, Vingroup hiện đang có lượng tiền mặt chỉ hơn 3 tỷ USD (khoảng 74.000 tỷ đồng). 

Để tài trợ cho hoạt động của các công ty con, ông Vượng gần đây đã tiếp tục đi vay tín dụng hơn 1 tỷ USD từ các ngân hàng quốc tế như Deutsche Bank AG, SeaTown Holdings, Bank Negara Indonesia (BNI), Asian Development Bank, v.v. Trong đó, công ty con VinFast chiếm phần lớn khoản vay với 510 triệu USD. 

Trước đó, Vingroup cũng đã bán đi 41,5% cổ phần của công ty con Vincom Retail trị giá 1,6 tỷ USD. 

Lợi nhuận không đến từ… kinh doanh

Áp lực trả lãi cho các khoản vay nợ lên đến 3,2 triệu USD/ngày, tuy vậy hoạt động kinh doanh của Vingroup qua các báo cáo gần đây lại không mấy khả quan. 

Thế nhưng, thực tế cho thấy doanh nghiệp này vẫn đang hoạt động bền bỉ với các kế hoạch, các dự án khổng lồ, và vẫn có khả năng tiếp tục vay thêm nợ. Cơ sở cho sức sống ấy, khả năng cao đến từ những con số đầy bất thường trong các bản báo cáo.

Nhìn vào báo cáo tài chính Quý 2/2025, rất nhiều hạng mục tài chính có nguồn tiền tăng vọt rất bất thường. 

Điều đáng nói, các khoản tiền này lại không đến từ kết quả kinh doanh của các công ty con của Vingroup.

Lấy ví dụ tại bảng lưu chuyển tiền tệ trong báo cáo tài chính, mục lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp là 2.265 tỷ đồng. Con số này chỉ dương nhờ vào một “khoản thu nhập khác” lên đến 18.516 tỷ đồng.

Phía Vingroup chỉ cho biết đây là các khoản tiền nhận tài trợ, mà không có bất cứ giải thích nào rõ ràng hơn. 

Riêng hoạt động kinh doanh của Vingroup đã lỗ hơn 13.900 tỷ đồng. Nếu không có khoản tiền tài trợ, Vingroup có thể ghi nhận một khoản lỗ khổng lồ. 

Duy nhất một thông tin được làm rõ về các khoản thu ngoài kết quả kinh doanh, đó là ông Phạm Nhật Vượng trong quý vừa rồi đã bơm 23.000 tỷ đồng vào Vingroup. Ba tháng trước đó, ông Vượng cũng đã bơm vào tập đoàn 5.000 tỷ đồng.

Điều tương tự cũng diễn ra trong năm 2024, khi chính khoản tiền tài trợ trị giá khoảng 10.000 tỷ đồng từ cá nhân ông Vượng mới giúp cho Vingroup ghi nhận có lợi nhuận.

Tính chất bất thường trong những bản báo cáo của Vingroup không dừng lại ở hai trường hợp vừa nêu, cũng không chỉ dừng lại ở hoạt động kinh doanh trong nước. 

Vào tháng 7/2024, một công ty con của tập đoàn là VinFast, được ông Vượng niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ vào năm 2023, đã khai khống các khoản doanh thu khi trình báo cáo lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC). 

Kết quả, cơ quan SEC trả lại báo cáo và yêu cầu phía VinFast phải minh bạch. 

Ngay sau đó, đại diện công ty này đã đăng tải một thông báo với lý do được trình bày rằng bộ phận kế toán đã có sai sót, khiến doanh thu bán hàng của công ty “bị thổi phồng” thêm 33,9 triệu USD.

Nhận “cảnh báo đỏ” từ nhiều tổ chức và cơ quan tài chính quốc tế 

Trước những con số được báo cáo và thực tế kinh doanh quan sát thấy, nhiều tổ chức, chuyên gia tài chính quốc tế đã “giương cờ đỏ” về năng lực tài chính của Vingroup.

Nhiều “ông lớn” đầu tư nước ngoài đã bắt đầu “tháo chạy”, khi quyết định bán tháo gần như toàn bộ cổ phiếu Vingroup mà họ đang sở hữu.

Đó không chỉ là câu chuyện hiện tại.

Trước đó sáu năm, vào năm 2019, tổ chức xếp hạng tín dụng uy tín hàng đầu thế giới Fitch Ratings đã sớm hạ bậc tín nhiệm đầu tư của Vingroup, từ “Stable” (ổn định) xuống “Negative” (tiêu cực), do cách đầu tư “đốt tiền” vào công ty con VinFast khiến nợ vay của tập đoàn này liên tục tăng. 

Thay vì lựa chọn điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, ông Phạm Nhật Vượng dường như đã để ngoài tai các cảnh báo sớm có này. Ông đã quyết định để Vingroup rút khỏi chương trình xếp hạng tín dụng Fitch, loại bỏ ngay tức thì một cơ chế giám sát dòng nợ.

Kể từ thời điểm đó đến nay, nợ của Vingroup đã liên tục tăng và vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.

Nhiều nền tảng phổ biến trong giao dịch tài chính quốc tế như Alpha Spread xếp hạng Vingroup vào nhóm doanh nghiệp có rủi ro tài chính ở mức độ cao và đưa ra cảnh báo đến các nhà đầu tư khác.

Simply Wall, một tổ chức tín dụng quốc tế khác có trụ sở tại Đức, đánh giá lợi nhuận kinh doanh của Vingroup chỉ có khả năng chi trả 40% lãi vay. 

Hồ sơ của Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) công bố vào đầu năm nay tiết lộ Vingroup đang đóng vai trò bảo lãnh khoản nợ vay 2,54 tỷ USD (gần 62.000 tỷ đồng) cho VinFast và phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ hơn 1,6 tỷ USD (hơn 39.000 tỷ đồng) trong năm 2025.

Đáng chú ý, khoảng 41% tiền lãi của tổng nợ được tính bằng giá trị đồng USD. 

Trong khi đó, có đến 92% doanh thu bán xe của VinFast trong bốn năm qua đến từ thị trường nội địa. 

Việc phần lớn doanh thu đến từ thị trường nội địa đặt trong bối cảnh tỷ giá đồng tiền Việt liên tục mất giá khiến khả năng trả nợ của ông Vượng càng trở nên khó khăn hơn.

Tài liệu dài hơn 200 trang của SEC còn cung cấp thêm thông tin rằng ông Phạm Nhật Vượng đã lấy nhiều tài sản có giá trị làm tài sản đảm bảo cho các khoản vay dài hạn, bao gồm: một số dây chuyền, trang thiết bị sản xuất xe điện tại nhà máy Hải Phòng; nhà máy sản xuất pin xe điện của công ty con VinES tại Hà Tĩnh và nhà máy sản xuất xe điện ở bang Carolina, Mỹ đang xây dựng, v.v.

Báo cáo tài chính qua các năm của Vingroup cũng cho thấy, tập đoàn đã sử dụng nhiều tài sản lớn có giá trị, đặc biệt là bất động sản trong hệ sinh thái các công ty con để làm tài sản đảm bảo cho các khoản vay tín dụng quốc tế.

VinFast giữa vòng xoáy nợ nần

Kể từ khi VinFast được thành lập vào năm 2017, công ty con này chưa từng mang về một đồng lợi nhuận nào cho tập đoàn mẹ Vingroup.

Theo báo cáo tài chính sáu tháng đầu năm, mảng kinh doanh xe VinFast đã lỗ hơn 37.000 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận đến từ mảng kinh doanh bất động sản – trụ cột tài chính của Vingroup – chỉ đủ khả năng bù đắp 94% khoản lỗ.

Tính đến hiện tại, VinFast đã nhận được hơn 13,5 tỷ USD hỗ trợ tích lũy từ Vingroup và ông Phạm Nhật Vượng. Trong năm 2026, VinFast được phía công ty mẹ cam kết tài trợ thêm 6,8 tỷ USD.

Năm/Mảng kinh doanh	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	Q1/2025	Q2/2025
Sản xuất và các dịch vụ liên quan(VinFast thuộc bộ phận này)	-1.056.806	-9.913.086	-12.385.746	-23.021.509	-32.892.259	-33.957.834	-42.199.479	-12.996.200	-24.447.082
Chuyển nhượng bất động sản	19.756.548	28.668.021	21.459.594	38.528.094	26.293.339	32.549.852	31.034.296	19.372.441	24.554.595

Theo quan sát, tình hình tài chính của công ty mẹ Vingroup bắt đầu xấu đi kể từ năm 2021 với cột mốc lần đầu tiên tập đoàn này phải chịu khoản lỗ hơn 7.500 tỷ đồng, sau nhiều năm liên tục ăn nên làm ra.

Đây cũng là khoảng thời điểm ông Vượng tuyên bố tham vọng mở rộng bán xe điện ở thị trường Mỹ và châu Âu. 

“Chúng tôi coi Mỹ là thị trường trọng điểm, là phép thử để đánh giá hiệu quả. […] nếu thành công ở Mỹ thì việc chinh phục các thị trường khác sẽ dễ dàng hơn” – ông Vượng phát biểu trước Hội đồng Cổ đông ngày 28/5/2020.

Hơn hai năm sau, vào tháng 11/2022, lô hàng 999 chiếc xe điện kiểu VF8 của VinFast từ cảng Hải Phòng lên đường sang Mỹ, đánh dấu bước khởi đầu cho tham vọng “khẳng định chỗ đứng của Việt Nam trên bản đồ công nghiệp ô tô thế giới” mà công ty này tuyên bố.

Cũng trong năm 2022, ông Vượng đã cho khởi công nhà máy xe điện VinFast đầu tiên tại Mỹ ở phía Bắc của bang Carolina.

Thế nhưng, hoạt động kinh doanh tại Mỹ của công ty này không hề suôn sẻ. Chỉ sáu tháng sau khi xuất cảng, vào tháng 5/2023, 999 chiếc xe điện VinFast bị phía Mỹ yêu cầu triệu hồi vì không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn. 

Ngày 15/8/2023, VinFast niêm yết cổ phiếu trên sàn Nasdaq của Mỹ với vốn hóa khởi điểm hơn 23 tỷ USD. Đáng chú ý, chỉ vài ngày sau đó, giá trị vốn hóa thị trường của cổ phiếu VinFast đã tăng đột biến lên gấp nhiều lần.

Mặc cho các nỗ lực từ phía tập đoàn Vingroup và bản thân ông Vượng, cho đến nay, VinFast vẫn đang thua lỗ nặng nề, và không chỉ tại thị trường Tây phương.

Tháng 12/2023, một năm sau khi mở rộng hoạt động kinh doanh xe điện sang Mỹ và châu Âu, VinFast báo lỗ 554,2 triệu USD (hơn 13.266 tỷ đồng). 

Trong năm 2024, VinFast tiếp tục báo lỗ gần 3,2 tỷ USD (hơn 77.000 tỷ đồng).

Đến nay, VinFast đã phải đóng cửa toàn bộ hệ thống showroom ở Mỹ, cũng như hoãn việc xây dựng nhà máy xe điện ở bang Carolina nước này.

Cùng với đó, cổ phiếu của VinFast đã mất hơn 90% giá trị chỉ sau hai tháng niêm yết trên sàn Nasdaq. 

Đáng nói, vào tháng 5/2024, đã có một vụ kiện tập thể của các nhà đầu tư cổ phiếu VinFast, cáo buộc VinFast do thiếu vốn đầu tư nên đã cố tình phóng đại các triển vọng kinh doanh, số liệu tài chính để thu hút các nhà đầu tư. 

SEC cuối cùng phải thực hiện một cuộc điều tra để xác minh về các hành vi gian lận này của VinFast.

Tính đến ngày 15/8/2025, giá trị vốn thị trường của cổ phiếu này chỉ còn 8,35 tỷ USD (giảm khoảng 64% so với thời điểm mới chào bán).

Bất chấp những thất bại kinh doanh nặng nề, hồi tháng 4/2024, ông Vượng cho biết rằng ông sẽ “không bao giờ buông VinFast”, cả ông và tập đoàn Vingroup sẽ “dồn toàn lực” cho công ty con này.

Một thông báo khác đăng trên website của VinFast vào cuối năm 2024 nói rằng ông Vượng đã có kế hoạch đến cuối năm 2026 sẽ trả hoàn toàn các khoản nợ, lãi vay và hòa vốn cho VinFast.

Điều này có nghĩa, bằng một cách nào đó, ông Phạm Nhật Vượng sẽ thu hồi lại được khoản đầu tư hơn 20 tỷ USD vào VinFast và trả hoàn toàn khoản tiền hơn 10 tỷ USD (tính đến Quý 1/2025) mà công ty này đang nợ.

Trước tình hình kinh doanh và những bản báo cáo về chính công ty mẹ Vingroup mà ta đã trông thấy, liệu kế hoạch tất toán nợ và đưa VinFast “hòa vốn” như ông Vượng tuyên bố có thực sự khả quan?

Các kỳ tiếp theo của loạt bài này sẽ phác họa rõ thêm bức tranh kinh doanh thực sự của tập đoàn tư nhân số một Việt Nam này.

---

Đính chính (Bài đăng lúc 12:00 giờ ngày 19/8/2025, cập nhật lúc 17:00 ngày 22/9/2025): 

Câu viết: “999 chiếc xe điện VinFast bị Mỹ trả về Việt Nam vì không đảm bảo về tiêu chuẩn an toàn” sửa thành “999 chiếc xe điện VinFast bị phía Mỹ yêu cầu triệu hồi vì không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn”.

Lý do: Thông tin VinFast chuyển về Việt Nam toàn bộ 999 chiếc xe điện bị phía Mỹ yêu cầu triệu hồi là chưa chính xác.

Cụ thể : Trong đợt triệu hồi đầu tiên vào năm 2023, VinFast không triệu hồi toàn bộ lô hàng 999 chiếc xe điện về Việt Nam. Theo thông tin hải quan cho biết, VinFast đã cho chuyển một số xe điện về nước.

Luật Khoa tạp chí xin cảm ơn độc giả đã chỉ ra lỗi sai trong bài viết. Biên tập viên của chúng tôi đã thừa nhận sai sót và chịu trách nhiệm. Chúng tôi mong tiếp tục nhận được sự đồng hành, phản hồi của quý độc giả để nâng cao chất lượng thông tin.