Dân chủ hóa tại Đài Loan – Kỳ 4: Những nguồn lực cho sự hồi sinh của phong trào dân chủ

Những biến cố quốc tế bất ngờ và sự hình thành một thế hệ trẻ trung lưu có học vấn cấp tiến, cuộc vận động dân chủ hóa đã hồi sinh tại Đài Loan từ thập niên 1970-1980.

Sau kết cục đẫm máu của sự kiện 2-28, phong trào dân chủ tại Đài Loan đã gần như im lặng trong ngót 30 năm. Tuy nhiên, với những biến cố quốc tế bất ngờ và sự hình thành một thế hệ trẻ trung lưu có học vấn cấp tiến, cuộc vận động dân chủ hóa đã hồi sinh tại Đài Loan từ thập niên 1970-1980.

Bài viết này sẽ trình bày những điều kiện và động lực chính đưa đến sự hồi sinh của tinh thần dân chủ trên đảo quốc Đông Á này, bao gồm: những biến cố ngoại giao và địa chính trị quốc tế; các phong trào đấu tranh và vận động của thế hệ trẻ mới; và sự ra đời của Dân Tiến Đảng. 

Cuộc chuyển mình của phong trào dân chủ tại Đài Loan, xét trong bối cảnh Quốc Dân Đảng đang thực thi lệnh thiết quân luật đầy khắc nghiệt, phản ánh những nỗ lực đáng khâm phục của nhân dân xứ sở này, và có thể xem là bài học đáng lưu tâm cho những miền đất còn thiếu vắng một nền dân chủ thực chất.

Mời quý độc giả theo dõi loạt bài Dân chủ hóa tại Đài Loan:

Dân chủ hóa tại Đài Loan – Kỳ 1: Học thuyết Tôn Trung Sơn và nền tảng tư tưởng lập hiến

Đài Loan đã trở thành một trong những nền dân chủ ổn định bậc nhất châu Á. Đó là kết quả của quá trình cải cách thể chế kéo dài nhiều thập niên.

Dân chủ hóa tại Đài Loan – Kỳ 2: Thiết chế nhà nước trong Hiến pháp 1947

Nét nổi bật trong bản hiến pháp Trung Hoa Dân Quốc 1947 nằm ở phần thiết chế với sự kế thừa tư tưởng ngũ quyền phân lập của Tôn Trung Sơn, và dựa trên giả định về một nước Trung Hoa thống nhất.

Dân chủ hóa tại Đài Loan – Kỳ 3: Sự kiện 2-28 – ký ức đau thương và hạt mầm dân chủ

Sự kiện 2-28 được xem là nỗ lực đấu tranh dân chủ tiên phong trong lịch sử Đài Loan. Dù bị đàn áp thảm khốc, phong trào đã gieo xuống hạt mầm cho tiến trình vận động dân chủ hóa trên đảo quốc này.

Dân chủ hóa tại Đài Loan – Kỳ 4: Những nguồn lực cho sự hồi sinh của phong trào dân chủ

Những biến cố quốc tế bất ngờ và sự hình thành một thế hệ trẻ trung lưu có học vấn cấp tiến, cuộc vận động dân chủ hóa đã hồi sinh tại Đài Loan từ thập niên 1970-1980.

Dân chủ hóa tại Đài Loan – Kỳ 5: Tưởng Kinh Quốc và những quyết định bước ngoặt

Lịch sử nhìn chung đánh giá Tưởng Kinh Quốc cao hơn cha ông. Dù vẫn hứng chịu không ít chỉ trích, các cuộc khảo sát cho thấy ông vẫn là vị tổng thống được nhớ đến nhiều nhất của Đài Loan.

Dân chủ hóa tại Đài Loan – Kỳ 6: Tưởng Kinh Quốc và những quyết định bước ngoặt (tiếp theo)

Những diễn biến chính trị trong nước và quốc tế đã khiến vị tổng thống thứ hai của nhà họ Tưởng cho rằng: dân chủ hóa là con đường tất yếu mà Đài Loan phải hướng theo.

Những biến cố ngoại giao và địa chính trị quốc tế

Biến cố ngoại giao có tính bước ngoặt đầu tiên có ý nghĩa mở ra cơ hội “trở mình” của phong trào dân chủ Đài Loan hậu 28-2 là đòn bẩy kinh tế bất ngờ đến từ đồng minh Mỹ. Gọi là biến cố và mang tính bất ngờ, vì động thái này của Mỹ cũng không đến một cách chủ tâm và lên kế hoạch sẵn, mà do hành vi gây hấn của một nước láng giềng phía Bắc của Đài Loan đã buộc người Mỹ phải can thiệp.

Ngày 25/6/1950, do những thúc đẩy từ phía Liên Xô, Bắc Triều Tiên nổ súng xâm lược Hàn Quốc. [1] Hai ngày sau, chính quyền Hoa Kỳ do tổng thống H. Truman đứng đầu đã quyết định đảo ngược chính sách không can thiệp vấn đề giữa hai phe Quốc Dân Đảng và Đảng Cộng sản của Trung Quốc, đồng thời tuyên bố cử Hạm đội 7 tới bảo vệ Đài Loan. [2] [3] Đặc biệt, Hoa Kỳ cũng cam kết nối lại viện trợ cho đảo quốc Đông Á này.