Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình, Hồ Chí Minh đã long trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố về sự ra đời và sứ mệnh của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngay ở phần mở đầu, ông trích dẫn câu bất hủ trong Tuyên ngôn độc lập của Hoa Kỳ (1776):
“Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.”
Có thể thấy, “quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” là những quyền cơ bản của nhân dân Việt Nam được tuyên xưng trong bản tuyên ngôn này. Lẽ hiển nhiên, nhà nước là bên cam kết đảm bảo thực thi những quyền trên, như một sứ mệnh xuyên suốt.
80 năm đã trôi qua. Nếu muốn biết những quyền cơ bản ấy của người Việt Nam được đảm bảo đến đâu so với thế giới nói chung và các quốc gia châu Á nói riêng, ta có thể nhìn vào Chỉ số quyền con người (Human Rights Index) do Viện nghiên cứu dân chủ V-Dem, Thụy Điển, tính toán và công bố.
Chỉ số này không chỉ phản ánh mức độ một nhà nước tôn trọng các quyền tự do dân sự của công dân, gồm quyền sở hữu tài sản, tự do di chuyển, tự do tôn giáo, tự do ngôn luận và hội họp; mà còn phản ánh mức độ mỗi cá nhân được bảo vệ trước các vi phạm nhân quyền từ phía chính quyền, bao gồm tra tấn, ám sát, hay lao động cưỡng bức.
Giá trị của chỉ số dao động từ 0 đến 1, trong đó 1 biểu thị mức bảo vệ nhân quyền tối đa.
Thực tế, từ thập niên 1990, Việt Nam đã có những cải thiện về vấn đề quyền con người. Tuy nhiên, với điểm số năm 2024 là 0,41, nước ta vẫn kém xa các nền dân chủ hàng đầu khu vực như Nhật Bản và Đài Loan (cùng đạt 0,93) hay Hàn Quốc (0,84), thậm chí thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 0,66.
Bạn Thiên Tân có những ảnh minh họa rất đắt!