Nếu không có cơ chế quản lý di cư bền vững thì mọi thỏa thuận ngừng bắn giữa Thái Lan và Campuchia chỉ là giải pháp tạm thời. Rủi ro bất ổn kinh tế – xã hội sẽ tiếp tục đe dọa an ninh khu vực.
Từ những ngày cuối tháng 7/2025, hoạt động pháo kích và các cuộc không kích qua lại giữa biên giới Thái Lan và Campuchia đã khiến thế giới giật mình. Tuy nhiên, tâm điểm chú ý dồn vào sự kiện hầu hết chỉ xoay quanh tình hình an ninh khu vực, nội tình chính trị hai nước, hay nguy cơ xung đột kéo dài.
Thế nhưng, nếu tạm chưa bàn đến các vấn đề an ninh nêu trên, thì vẫn có một “trục chính” vừa mong manh vừa dễ tổn thương trong quan hệ hai nước cũng đáng ngại không kém, đó là dòng di dân qua lại giữa hai nền kinh tế mà bấy lâu vẫn gắn chặt nhau bằng lao động di cư. “Trục chính” này, nếu không được quản trị như một vấn đề an ninh-kinh tế xuyên biên giới, dễ dự đoán rằng mọi thỏa thuận ngừng bắn sẽ chỉ là “miếng băng dán” lên một vết nứt cấu trúc, khó có thể liền lâu.
Làn sóng hồi cư mạnh mẽ
Sau năm ngày giao tranh dữ dội, Thái Lan và Campuchia đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 28/7. Hai tuần sau đó, làn sóng hồi cư quy mô lớn diễn ra ở cả hai phía biên giới. Số người phải rời bỏ nơi ở tạm thời trong lãnh thổ Campuchia giảm 75%, từ 153.910 (6/8) xuống 38.279 (14/8), kể từ sau cuộc họp Ủy ban Biên giới chung (GBC) ngày 8/8 tại Kuala Lumpur (Malaysia). Đồng thời, số lao động Campuchia trở về từ Thái Lan đạt 864.114 người tính đến 14/8, tăng 14% so với mốc 6/8.
Những con số nêu trên là thống kê hợp nhất từ Ủy ban quốc gia về Quản lý thảm họa Campuchia (NCDM) và Ủy ban quốc gia về Chống buôn người (NCCT), do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tổng hợp trong báo cáo “Public Health Situation Analysis”. [1] Những con số này cho thấy “phản xạ hồi cư” mạnh mẽ khi rủi ro an ninh tăng vọt, và cũng là lời cảnh báo cho thấy công tác quản trị di cư chính là biến số quyết định khả năng phục hồi của khu vực biên giới.
