‘Tứ trụ’ thành ‘Ngũ trụ’; Việt Nam thiệt hại nặng nhất Đông Nam Á từ thuế quan Mỹ

• Cụ thể, Việt Nam đã mua nhiều loại vũ khí từ Nga, bao gồm máy bay chiến đấu, xe tăng và tàu hải quân, v.v. Khoản chi phí này sẽ được Việt Nam thanh toán theo hình thức tín dụng bằng khoản lợi nhuận của Việt Nam (tức Tập đoàn Năng lượng Quốc gia Việt Nam) từ liên doanh dầu khí Rusvietpetro ở Siberia. Liên doanh Rusvietpetro giữ phần lợi nhuận còn lại và chuyển cho Zarubezhneft (một tập đoàn dầu khí quốc doanh của Nga). Sau đó, tập đoàn này chuyển lại khoản dư cho Việt Nam qua PVN. 
• AP News dẫn lời các chuyên gia cho rằng đây không phải là một giao dịch đối ứng thông thường, mà là cơ chế tinh vi nhằm giúp hai bên tránh các lệnh trừng phạt ngày càng gắt gao của Mỹ và phương Tây đối với Nga vì cuộc chiến ở Ukraine.
• Tài liệu mật trên được một quan chức Việt Nam cung cấp cho AP News. Người phản đối việc tăng cường quan hệ với Nga, bởi lo ngại động thái đó có thể ảnh hưởng tiêu cực tới quan hệ tốt đẹp hiện nay giữa Việt Nam và Mỹ.

Báo cáo của Liên Hợp Quốc: Việt Nam thiệt hại gần 25 tỷ USD vì thuế quan của Hoa Kỳ

Theo một báo cáo gần đây của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Việt Nam có nguy cơ trở thành quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất ở Đông Nam Á từ chính sách thuế quan của Mỹ với thiệt hại lên đến 25 tỷ đô. 

• Trong các nước xuất khẩu lớn sang Mỹ, Việt Nam hiện đứng thứ sáu với tổng giá trị hàng hóa năm 2024 gần 136,5 tỷ USD. Theo ước tính của UNDP, việc Mỹ áp dụng mức thuế mới từ ngày 7/8/2025 có thể khiến Việt Nam bị giảm tới 1/5 kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này, ảnh hưởng tới khoảng 5% GDP của Việt Nam. 
• Cụ thể, tỷ lệ xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ có thể giảm tới 19,2%, trong khi mức giảm trung bình ở Đông Nam Á là 9,7%. Một số quốc gia trong khu vực được nhận định có mức giảm thấp hơn nhiều so với Việt Nam như: Indonesia giảm 6,4%; Thái Lan giảm 12,7%; Malaysia giảm 10,4%; v.v.
• Báo cáo của UNDP dựa trên giả định rằng thuế quan sẽ chuyển hết sang người tiêu dùng Mỹ khiến sức mua giảm, song thực tế lạm phát chỉ tăng nhẹ. Báo cáo cũng chưa tính rủi ro của mức thuế 40% với hàng trung chuyển và nhóm hàng miễn thuế như điện tử.
• Hiện chính quyền Việt Nam đang nỗ lực đàm phán các thỏa thuận thương mại mới để giảm thiểu những tác động tiêu cực đến từ mức thuế của Mỹ. Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Việt Nam đặt mục tiêu ký kết các hiệp định thương mại tự do với khối thương mại Mercosur của Mỹ Latinh và các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh vào cuối năm nay. Đồng thời, Việt Nam sẽ tiếp tục đàm phán thương mại với Hoa Kỳ sau lệnh áp thuế từ Nhà Trắng. 

Tin vắn 

• Cơn bão số 9 (Ragasa) suy yếu trước khi đổ bộ vào Việt Nam. Đây là cơn bão mạnh nhất thế giới tính từ đầu năm 2025 đến nay. Ngày 24/9, cơn bão này đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho Philippines, Đài Loan, Hong Kong, Macau và Trung Quốc khi quét qua các quốc gia này. Đến 10h ngày 25/9, bão Ragasa đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, giảm còn cấp 7. Dự kiến bão sẽ đổ bộ vào khu vực đất liền tỉnh Quảng Ninh vào trưa chiều ngày 25/9, gây mưa lớn cho vùng Bắc Bộ và Thanh Hóa – Nghệ An.
• Ngày 22/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định cho thôi tư cách đại biểu Quốc hội của ông Lại Thế Nguyên và ông Trần Quốc Nam. Ông Nguyên là cựu phó bí thư thường trực Tỉnh ủy, cựu chủ tịch Hội đồng Nhân dân (HĐND) tỉnh Thanh Hóa. Ông được cho về hưu trước tuổi trong bối cảnh biến động quyền lực ở xứ Thanh. Ông Nam là cựu chủ tịch Ủy ban Nhân dân (UBND) tỉnh Khánh Hòa (trước sáp nhập là cựu chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận) đã xin nghỉ công tác vào ngày 8/9 “vì lý do cá nhân”. 
• Đề xuất thay đổi cơ cấu nhân sự của HĐND cấp tỉnh, xã. Vừa qua, Bộ Nội vụ đã công bố hồ sơ thẩm định dự thảo nghị quyết quy định số lượng phó chủ tịch HĐND, phó trưởng ban của HĐND cấp tỉnh, cấp xã. Theo đó, HĐND thành phố sáp nhập từ ba tỉnh có tối đa bốn phó chủ tịch, từ hai tỉnh có tối đa ba. HĐND tỉnh sau sáp nhập có không quá ba phó chủ tịch, còn giữ nguyên thì có tối đa hai. Ở cấp xã, chỉ bố trí một phó chủ tịch và hai phó trưởng ban HĐND. 
• Chủ tịch nước Lương Cường tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc và hoạt động song phương tại Mỹ. Chuyến công tác này của Lương Cường và phu nhân diễn ra từ ngày 21-24/9. Trong khuôn khổ chuyến công tác, Lương Cường đã tham dự và có bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc về giá trị của hòa bình và kiến tạo tương lai. Bên cạnh đó, ông Lương Cường cũng tiếp đón các nghị sĩ Mỹ, bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục tăng cường quan hệ song phương và khắc phục hậu quả chiến tranh.
• Chỉ đạo tinh gọn hệ thống trường học, bệnh viện công trên cả nước. Bộ Nội vụ vừa chỉ đạo các tỉnh, thành nghiên cứu sắp xếp lại hệ thống trường học, bệnh viện công lập. Ngày 21/9, Ban Chỉ đạo của Chính phủ ban hành kế hoạch sắp xếp lại hệ thống giáo dục, y tế, doanh nghiệp nhà nước, theo đó các trường đại học không đạt chuẩn sẽ bị sáp nhập hoặc giải thể.
• Đề xuất xem quyền sở hữu trí tuệ là tài sản giao dịch. Ngày 18/9, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đã thẩm tra những nội dung sửa đổi của Luật Sở hữu Trí tuệ (SHTT). Một trong những điểm nổi bật của dự thảo này đó là đề xuất xem quyền SHTT là tài sản có thể giao dịch trên thị trường. Theo đó, chính chủ sở hữu có thể tự định giá quyền SHTT nếu quyền này chưa được ghi nhận giá trị, và dùng nó để giao dịch thương mại, góp vốn, huy động vốn.
• Vụ Tập đoàn Tuấn Ân: Hai cựu giám đốc EVN Bình Thuận (cũ) và nhiều bị cáo khác hầu tòa. Sáng 23/9, TAND tỉnh Lâm Đồng xét xử sơ thẩm 26 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Tuấn Ân và Công ty Điện lực Bình Thuận. Các bị cáo đều là lãnh đạo, nhân viên của hai tổ chức trên, bị truy tố về tội đưa hối lộ, nhận hối lộ, vi phạm quy định về kế toán và đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng. Trong đó có hai bị cáo là cựu giám đốc điện lực tỉnh Bình Thuận. 
• Khởi tố hai bác sĩ trong trong vụ kê khống 255 ca tán sỏi. Ngày 22/9, Công an tỉnh Đăk Lăk đã khởi tố và bắt tạm giam ông Nguyễn Ngọc Hoàng và ông Bùi Ngọc Đức (hai trưởng khoa của Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên) về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Theo điều tra sơ bộ, từ tháng 3-12/2024, ông Hoàng và Đức đã chỉ định 255 ca nội soi tán sỏi, dù máy tán sỏi của bệnh viện bị hỏng. Hành vi trên gây thiệt hại gần 400 triệu đồng cho quỹ bảo hiểm y tế và bệnh nhân. 
• Đề xuất doanh nghiệp thuộc Bộ Công an được nghiên cứu, sản xuất pháo hoa nổ. Ngày 22/9, Bộ Tư pháp đã công bố tài liệu thẩm định hồ sơ dự thảo sửa đổi Nghị định số 137/2020/NĐ-CP về quản lý, sử dụng pháo. Theo đó, Bộ Công an đề xuất các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Công an được nghiên cứu, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, cung cấp pháo hoa nổ để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Trước đến nay, nhiệm vụ này được giao cho các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng. 

Bài đáng đọc trong tuần

Khi Quốc hội và Chính phủ cùng có quyền sửa luật 

23/9/2025 – BBC News Tiếng Việt

“[…] Không chỉ rút ngắn thời gian ‘sửa luật’, Quốc hội cũng cho phép Chính phủ được thực hiện với thủ tục rút gọn, đẩy nhanh tiến độ ban hành và thực hiện.

Dù có một hội đồng thẩm định độc lập, điều đó cũng đặt ra một số vấn đề về chất lượng các văn bản pháp luật khi rất nhiều vướng mắc, chồng chéo đã tồn tại từ nhiều năm trước nay chỉ được xử lý trong thời hạn ngắn.”

Nỗ lực xây dựng môi trường trực tuyến tích cực của Việt Nam có thể phản tác dụng 

Nguyen Dien An Luong, 24/9/2025 – Fulcrum

“[…]Chiến lược kiểm soát Internet của Việt Nam đang chuyển từ xóa bỏ sang ‘pha loãng’. Sau nhiều năm truy quét các bài đăng ‘độc hại’, nhà chức trách nay hướng đến việc tạo ra lượng lớn ‘nội dung tích cực’ – các thông điệp dễ chịu nhằm lấn át luồng ý kiến chỉ trích.”

Sự kiện đáng chú ý sắp tới

• Sân bay Long Thành dự kiến thực hiện bay kiểm tra, hiệu chuẩn và kiểm tra phương thức bay từ ngày 26/9 đến 24/10/2025.

Vingroup khởi kiện dân sự và nét mới của văn hóa pháp lý Việt Nam

Vingroup đã khôn khéo rút kinh nghiệm khi chọn con đường khởi kiện dân sự các cá nhân, tổ chức chỉ trích. Đây là một điểm tiến bộ đáng hoan nghênh trong bối cảnh văn hóa pháp lý trọng hình sự hơn dân sự ở nước ta.

Việt Nam nhìn từ ‘nước bạn’: Chính quyền đang làm gì với dữ liệu người dân?

Việc thu thập và kiểm soát lượng dữ liệu khổng lồ và toàn diện của người dân liệu có phải là để phục vụ cho một hình quản lý toàn diện, bao quát, thậm chí có tính “giám sát”?