Yêu nước văn minh và bài học về quản lý đám đông 

Trên thế giới, các sự kiện thu hút hàng chục nghìn người như Olympic, World Cup hay lễ kỷ niệm cấp quốc gia đều áp dụng mô hình quản lý đám đông đa tầng. Trong đó, ba yếu tố quan trọng nhất được lưu tâm là: phân luồng không gian, tổ chức điểm xem chính thức và truyền thông sớm về quy tắc ứng xử. 

Một bức tranh hai mặt

Lễ duyệt binh và diễu hành dịp Quốc khánh 2/9 năm nay là sự kiện chính trị – xã hội to lớn, kỷ niệm 80 năm ngày độc lập (1945-2025). Ngay từ những ngày tập dượt, hình ảnh đoàn quân chỉnh tề, quốc kỳ tung bay, quốc ca vang vọng khắp nơi đã đem đến niềm tự hào cho nhiều thế hệ. 

Nhiều du khách quốc tế, trong đó có cả những cựu chiến binh từng gắn bó với Việt Nam, đã bày tỏ sự xúc động trước quy mô và tính biểu tượng của sự kiện. [1]

Tuy nhiên, song hành với sự trang nghiêm đó, thực tế lại xuất hiện những hình ảnh chưa đẹp. Người dân chen lấn, leo trèo lên cây, xe buýt, mái nhà; xả rác ra đường; dẫm nát hoa và cây cảnh mới trồng quanh khu vực Ba Đình. 

Theo thống kê của báo Lao Động, có gần 5.000 m² diện tích cây xanh bị hư hại trong những ngày tổng duyệt, những hành vi xấu này “làm ảnh hưởng tới không khí chung của dịp đại lễ, làm xấu xí hình ảnh người Việt Nam trong mắt du khách quốc tế”. [2]

Trên mạng xã hội, nhiều video ghi lại cảnh tượng hỗn loạn khi hàng nghìn người tràn xuống lòng đường, nhiều người cãi nhau, một số người ngất xỉu do chen lấn quá mức. [3]

Những tranh cãi trên mạng xã hội (chủ yếu là Facebook) còn đi xa hơn với các vấn đề như thế nào là văn minh, thế nào là sự “bình dân”, hay những lời than phiền về những khác biệt trong ứng xử ở các lễ duyệt binh ở thành phố Hồ Chí Minh và thủ đô Hà Nội có phải là “phân biệt vùng miền” hay không. Trong khi có nhiều ý kiến cho rằng các hành vi xấu xí làm suy yếu sự trang nghiêm vốn có của một cuộc diễu binh kỷ niệm ngày độc lập, thì cũng có ý kiến bênh vực đám đông và cho rằng “cảnh tượng hỗn loạn này xuất phát từ lòng yêu nước và sự phấn khích khi được chứng kiến ​​các đơn vị quân đội diễu hành theo đội hình đầy đủ” và hơn hết đây là “một cơ hội hiếm có đối với công chúng”. [4]