Mỗi kỳ đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam đều là dịp thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng. Trong đó, việc lựa chọn tổng bí thư – người được xem là nhà lãnh đạo cao nhất của hệ thống chính trị – luôn là tâm điểm chú ý.
Cứ mỗi kỳ đại hội đến gần, dù nhiều người nhìn nhận đây cũng chỉ là một sân khấu độc diễn của Đảng Cộng sản, nhưng không khí chính trị lại trở nên sôi động bởi các tin đồn, phân tích và suy đoán về cán cân quyền lực ở nội bộ Đảng. [1]
Những đồn đoán, dự báo và bàn luận xoay quanh việc ai sẽ trở thành nhà lãnh đạo tối cao của đất nước vẫn xuất hiện dày đặc, đặc biệt trên các kênh truyền thông “lề trái” và mạng xã hội.
Dưới đây là ba điều cần hiểu về việc lựa chọn tổng bí thư, nhằm giúp người đọc có thêm góc nhìn về một trong những sự kiện chính trị quan trọng nhất của Việt Nam.
1. Tổng bí thư được bầu ra theo một quy trình khép kín
Về mặt nguyên tắc, tổng bí thư do Ban Chấp hành Trung ương Đảng – cơ quan quyền lực tối cao giữa hai kỳ đại hội – bầu ra tại hội nghị trung ương lần thứ nhất của khóa mới.
Quy trình bầu chọn bao gồm các bước: giới thiệu nhân sự (có thể tự ứng cử hoặc đề cử bổ sung), lập danh sách, và cuối cùng là bỏ phiếu kín theo Quyết định số 190-QĐ/TW ban hành tháng 10/2024. [2]
Tuy nhiên, giới học giả quốc tế nhận định rằng quá trình bầu bán này trên thực tế chỉ là kết quả của cơ chế thương lượng và tương tác quyền lực giữa các cấp lãnh đạo cao nhất của đảng, không phải là một cuộc bỏ phiếu thực chất.
Trong bài viết Vietnam’s Leadership Succession Struggle đăng trên tờ The Diplomat hồi năm 2016, nhà nghiên cứu Jonathan D. London mô tả màn cạnh tranh tại Đại hội 12 năm ấy là “một cuộc đấu tranh quyền lực căng thẳng” diễn ra giữa ba trung tâm: tổng bí thư, Bộ Chính trị gồm 16 thành viên, và Ban Chấp hành Trung ương gồm 175 thành viên. [3]
Từng là sĩ quan quân đội, đảng viên. Nên tôi rất đồng ý với bài viết. Không chỉ không có dân chủ trong nội bộ đảng, cơ quan nhà nước, mà những ý kiến trái chiều trên danh nghĩa được bảo lưu nhưng khổ chủ sẽ bị trù ếm về sau.