Nếu thiếu cơ chế minh bạch và bảo vệ quyền tự do biểu đạt, Công ước Hà Nội có thể biến “an ninh mạng” thành “giám sát mạng”, đe dọa quyền riêng tư của người dùng Internet.
Ngày 25 – 26/10, tại thủ đô Hà Nội, Việt Nam chủ trì lễ mở ký một công ước quốc tế mang tính bước ngoặt là “Công ước Hà Nội”. Tên chính thức của nó là Công ước của Liên Hợp Quốc về Chống tội phạm mạng (United Nations Convention against Cybercrime).
Đây được coi là công cụ pháp lý toàn cầu đầu tiên của Liên Hợp Quốc nhằm chống tội phạm mạng xuyên biên giới, với các điều khoản bao quát nhiều loại hình phạm tội: từ tấn công hạ tầng, truy cập trái phép, đến chia sẻ dữ liệu điện tử, lừa đảo, và bóc lột tình dục trẻ em trên mạng. [1]
Chính vì vậy, việc sự kiện này diễn ra tại Việt Nam mang nhiều ý nghĩa. Một mặt, đây là minh chứng cho vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong hợp tác đa phương và quản trị số. Sự kiện này vì thế được coi như một cột mốc quan trọng trong lịch sử 48 năm Việt Nam đóng vai trò thành viên của Liên Hợp Quốc (1977-2025), đồng thời, cũng là một bước đi cụ thể trong tham vọng định hình khuôn khổ quản trị số toàn cầu của tổ chức này. [2]
Mặt khác, trong bối cảnh ngày càng có nhiều chỉ trích về việc nhà nước Việt Nam kiểm soát quyền tự do biểu đạt trên môi trường trực tuyến, việc chọn quốc gia này làm nước chủ nhà đặt ra câu hỏi về cách thức thực thi công ước và bảo vệ quyền tự do trên mạng. [3]
Bối cảnh và nội dung của Công ước Hà Nội
Đầu tiên, cần làm rõ một số điểm then chốt. Theo phần “Tổng quan” từ Báo điện tử Chính Phủ, Công ước Hà Nội được mở để ký từ ngày 25/10/2025 tại Hà Nội và sẽ tiếp tục mở ký tại Trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York cho đến ngày 31/12/2026.
