Khi bàn về dân chủ, người ta thường nghĩ ngay đến bầu cử tự do, nơi người dân được thực thi quyền lựa chọn người đại diện mà họ mong muốn, để thay họ điều hành đất nước. Nhưng dân chủ không chỉ dừng lại ở lá phiếu. Một nền dân chủ còn gắn với yêu cầu phải bảo đảm quyền con người, như những quyền tự do ngôn luận, quyền được sống an toàn, quyền tôn giáo, quyền tư hữu tài sản, v.v.
Đó là lý do các tổ chức quan sát quốc tế đã xây dựng nhiều thước đo để đánh giá hiệu quả của các nhà nước dân chủ thông qua thực trạng bảo vệ nhân quyền.
Ví dụ, chỉ số dân chủ (Democracy Index) của EIU (chấm theo thang từ 0-10) đánh giá toàn diện về bầu cử tự do, quyền công dân, văn hóa chính trị, v.v. Freedom House thông qua thang điểm của mình, xếp hạng các chế độ chính trị thành “tự do”, “tự do một phần” và “không tự do” dựa trên quyền chính trị và tự do dân sự.
Toàn diện hơn, V-Dem có bộ chỉ số nhân quyền (theo thang từ 0-1) bên cạnh bộ chỉ số dân chủ, nhằm đánh giá tổng thể một nền dân chủ có thực sự bảo vệ các quyền căn bản và tự do của con người hay không, như quyền được bảo vệ khỏi bị tra tấn, bạo lực chính trị, cưỡng bức lao động, và tước bỏ niềm tin hay các quyền tự do ngôn luận, lập hội, tôn giáo, và di chuyển.
Trước xu hướng suy thoái dân chủ đang diễn ra trên toàn cầu, một số nền dân chủ vẫn thực hiện các quy trình dân chủ trên hình thức nhưng thiếu sót trong việc bảo vệ nhân quyền. Tiêu biểu trong số đó là Ấn Độ, Hungary, Thổ Nhĩ Kỳ, và Slovakia – những chế độ được gọi là những nền dân chủ phi tự do – nơi các cuộc bầu cử vẫn diễn ra tương đối cạnh tranh nhưng luật chơi và các thiết chế dân chủ đã không thi hành đầy đủ nhiệm vụ của mình, vốn lẽ ra phải hướng tới bảo vệ các quyền tự do cần thiết nhằm đảm bảo quyền tham gia chính trị công bằng giữa các công dân.
Mình muốn vào xem các bài viết khác của tác giả Dương Ngọc Thanh Thiên. Nhưng khi click vào tên tác giả, mỗi trang chỉ hiển thị 3 kỳ, không thấy các kỳ khác. Các bạn quản lý trang web kiểm tra giúp nhé!