Bài viết kỳ trước đã giới thiệu cho bạn đọc bức tranh tổng quan về chính trường Đức và mô hình bầu cử Hạ viện đặc thù của quốc gia này – mô hình Bundestag, lấy theo tên của Hạ nghị viện Đức.
Phương thức bầu cử chính là nền tảng để thiết lập nên cách thức mà người dân thể hiện ý chí của mình, và cũng là cách mà chính quyền thể hiện vai trò đại diện cho nhân dân.
Chính phương thức bầu cử này đã tạo nên một tập quán thường thấy trên chính trường Đức: cơ chế thành lập chính phủ liên minh gồm nhiều đảng để cùng điều hành đất nước. Liệu cơ chế này tạo nên những điểm sáng nào cho mô hình dân chủ Đức? Hay rằng, nó có thể đem lại những rắc rối, vấn đề nào? Mô hình dân chủ đại nghị Đức có điểm gì giống và khác so với Anh?
Bài viết kỳ này sẽ cố gắng gợi mở cho bạn đọc lời giải cho những vấn đề vừa nêu.
Hệ thống bầu cử kiểu Đức khuyến khích việc hình thành chính phủ liên minh
Trong hệ thống bầu cử hỗn hợp của Đức, rất khó để một đảng giành được hơn 50% tổng số ghế (tức đa số tuyệt đối) trong Bundestag. Do đó, đảng cầm quyền nếu muốn đảm bảo quá trình nghị sự và ra quyết định diễn ra thông suốt, thì việc hình thành chính phủ liên minh gần như là yêu cầu bắt buộc.
Đức có truyền thống liên minh hai đảng, chẳng hạn như liên minh trung tả giữa SPD và Đảng Xanh hoặc liên minh trung hữu giữa CDU/CSU và FDP. Dù hiếm hơn, các liên minh ba đảng cũng tồn tại, điển hình như “liên minh đèn giao thông” giữa SPD (đỏ), FDP (vàng) và Đảng Xanh (xanh) sau cuộc bầu cử năm 2021.
Không như Anh và Mỹ, nơi chính trị thường bị thống trị bởi hai đảng lớn, hệ thống bầu cử Đức tạo cơ hội cho năm đến bảy đảng xuất hiện trong Bundestag, khuyến khích sự đa dạng chính trị và giảm thiểu sự phân cực. Nhờ vậy, nền dân chủ Đức đã phát triển vững chắc từ sau Thế chiến thứ Hai.
