Đầu những năm 2000, một người kỹ sư Mỹ gốc Việt sau hơn 30 năm làm việc tại Hoa Kỳ, bỗng nghe thấy lời mời gọi của một công việc mới. Và rồi, anh đã dành cả quãng đời còn lại của mình cho công việc ấy, khởi đầu từ một bức thư pháp mà anh tự họa. Bức họa ấy, thật ra anh đã tập đi tập lại suốt 5 năm, bên trong chỉ vỏn vẹn có hai chữ “thuyền nhân”.
Khi đứa con trai 5 tuổi bảo với anh rằng, “con nhìn thấy những người ngồi trên một con thuyền khi nhìn vào bức họa mà ba vẽ,” anh cho biết mình như được lay tỉnh. Để rồi từ đó, anh bắt đầu làm công việc mà bản thân đã muốn làm ngay khi lần đầu đặt chân lên đất liền, sau gần một tuần lênh đênh trên ghe tìm đường vượt biên vào đầu thập niên 1980.
Người họa sỹ và kỹ sư đó tên là Châu Thụy, giám đốc Viện bảo tàng Di sản Người Việt (Vietnamese Heritage Museum) tại Nam California. Bức họa thư pháp “Thuyền Nhân” vào đầu những năm 2000 của anh đã mở đầu cho sự nghiệp bảo tồn, gìn giữ và phát triển di sản của những thuyền nhân Việt Nam mà anh theo đuổi. Đối với Châu Thụy, di sản ấy là di sản quý giá của một thời Việt Nam Cộng hòa.
Di sản Việt Nam Cộng hòa – di sản “Thuyền Nhân”
Trả lời chúng tôi, anh Châu Thụy đã cho biết tại sao chỉ từ bức thư pháp “Thuyền Nhân” mà anh lại dày công lập ra một viện bảo tàng để gìn giữ những di sản Việt Nam Cộng hòa.
Theo anh, lý do là vì những thuyền nhân người Việt đa số đều ra đi từ miền Nam Việt Nam và đều từng là công dân của nước Việt Nam Cộng hòa. Họ đều đã từng được sống, được thực thi nhân quyền và dân quyền của mình tại một đất nước cho họ dân chủ và tự do.
