Chính quyền lúng túng ứng phó với lũ lụt; Tòa Thái Lan cho phép dẫn độ Y Quỳnh B’Đăp về xét xử tại Việt Nam

Các sự kiện nổi bật trong tuần:

• Chính quyền lúng túng ứng phó với lũ lụt;
• Các trường đại học không chuyên sẽ không được đào tạo cử nhân luật, bác sĩ;
• Tòa Thái Lan cho phép dẫn độ Y Quỳnh B’Đăp về xét xử tại Việt Nam;

Chính quyền lúng túng ứng phó với lũ lụt

Sáng 26/11, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu xác định nguyên nhân gây ra lũ quét, sạt lở tại các tỉnh Nam Trung Bộ vừa qua và từ đó xác định vai trò, trách nhiệm của cá nhân và tổ chức có liên quan. 

Theo dòng sự kiện: Đến nay, số liệu cho thấy trận lũ quét và lụt lịch sử tại tỉnh Phú Yên (cũ) đã làm 63 người chết, 8 người mất tích, khoảng 150.000 ngôi nhà bị ngập, thiệt hại sơ bộ gần 5.500 tỉ đồng.

• Sáng 19/11, lượng nước thủy điện Sông Ba Hạ xả lũ về hạ du ở mức 9.233m³/giây, tại thời điểm này, mực nước hồ tại thủy điện Sông Ba Hạ đạt 104,96m, lưu lượng nước đổ về hồ đạt 9.600m³/giây. Đến 11 giờ 30 phút trưa cùng ngày, lượng nước thủy điện Sông Ba Hạ xả về hạ du tăng lên 12.970m³/giây.
• Đến 13 giờ 20 phút ngày 19/11, mực nước hồ tại thủy điện Sông Ba Hạ đạt mức 105m, lưu lượng nước về hồ đạt 14.100 m³/giây. Thời điểm này, lượng nước thủy điện Sông Ba Hạ xả về hạ du ở mức 14.056 m³/giây. Đến chiều cùng ngày, lưu lượng nước về thủy điện Sông Ba Hạ đạt 16.120 m³/giây, tổng lưu lượng xả lũ về hạ du ở mức 16.100 m³/giây. Đây là mức xả lũ cao nhất kể từ khi thủy điện Sông Ba Hạ đi vào vận hành.
• Nước lũ lên quá nhanh và xảy ra vào sáng sớm nên chỉ trong một giờ xả lũ, toàn bộ các phường, xã lân cận (phường Tuy Hòa, xã Hòa Thịnh, phường Phú Yên, v.v.) đều chìm trong biển nước, người dân không kịp sơ tán, di dời.

Cảnh báo thiên tai: Việc cảnh báo sớm người dân trong vùng chịu ảnh hưởng lũ quét, lũ lụt là quy trình không thể thiếu. Tuy nhiên, đây là điểm còn vướng mắc nhiều nhất.

• Báo chí, truyền thông nhà nước không có thông tin chính thức nào về việc thời điểm ra thông báo sơ tán, di dời người dân tại các vùng chịu ảnh hưởng khi thủy điện Ba Hạ xả lũ.
• Cho đến tối 18/11, các trang tin được cho là của chính quyền của các địa phương như Công an xã Hòa Thịnh hay Công an tỉnh Đắk Lắk cũng không đăng tải nội dung liên quan đến việc thông báo sơ tán, di dời hay cảnh báo xả lũ của thủy điện Ba Hạ. 

Cứu hộ: Trước khi các đơn vị cứu hộ, cứu nạn có thể tiếp cận được người dân ở vùng rốn lũ, thì người dân đã phải tự cứu nhau.

Các trường đại học không chuyên sẽ không được đào tạo cử nhân luật, bác sĩ

Ngày 25/11, Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình phát biểu rằng những trường đại học đa ngành sẽ không được đào tạo bác sĩ và cử nhân luật, để đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực.

Theo dòng sự kiện: Ông Nguyễn Hòa Bình nhận định trong tương lai sẽ siết điều kiện mở ngành đối với các lĩnh vực đặc thù như y khoa và luật. Những cơ sở không đáp ứng tiêu chí về đội ngũ giảng viên, năng lực chuyên môn và cơ sở thực hành sẽ không được đào tạo hai ngành này.

• Với ngành y, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng cao, buộc các cơ sở giáo dục phải có mô hình đào tạo gắn liền thực hành (như bệnh viện, phòng khám, v.v.), đòi hỏi phải có đội ngũ giảng viên chuyên sâu và có hệ thống đánh giá độc lập. 
• Với ngành luật, việc giảng dạy truyền thống chỉ đang dừng ở các học phần pháp lý cơ bản, chưa có sự chuyên sâu trong việc dạy học và thực hành. Ông cho rằng việc này có thể cải thiện bằng cách tập trung ngành luật tại các cơ sở có tính chuyên ngành cao và đặc biệt là hội đủ điều kiện giảng dạy về cả thực hành pháp luật. 

Bối cảnh: Chính phủ đã đặt ra các tiêu chí của đại học đạt chuẩn quốc tế và rằng nếu trường đại học nào không đủ chuẩn sẽ tự sáp nhập, tự giải thể.

• Các tiêu chí này hiện nay chưa được công bố cụ thể, nhưng cơ bản liên quan đến số lượng giáo sư, tiến sĩ và lĩnh vực đào tạo của cơ sở đào tạo đại học.
• Ông Bình nói thêm rằng, khi đặt ra cơ chế này sẽ hướng đến mục tiêu cải thiện chất lượng giáo dục sau đại học, khắc phục tình trạng giáo sư làm việc ở vị trí kiêm nhiệm, dù ghi tên ở 9-10 trường nhưng cả năm không đến dạy.

Tòa Thái Lan cho phép dẫn độ Y Quỳnh B’Đăp về xét xử tại Việt Nam

Ngày 26/11, tòa phúc thẩm Thái Lan tuyên y án sơ thẩm vụ án của Y Quỳnh B’Đăp. Theo đó, nhà hoạt động nhân quyền này sẽ bị nhà cầm quyền Thái Lan dẫn độ theo yêu cầu của Việt Nam về nước để xét xử.

Phán quyết: Tòa phúc thẩm tuyên y án sơ thẩm mà mà tòa hình sự đã tuyên vào ngày 30/9/2024, phán quyết có hiệu lực thi hành ngay lập tức. Phán quyết xét xử phúc thẩm có giá trị chung thẩm, do đó nhà hoạt động nhân quyền Y Quỳnh B’Đăp không thể tiếp tục kháng cáo lên cấp cao hơn. 

• Về bản chất phán quyết, tòa phúc thẩm không yêu cầu buộc phải dẫn độ Y Quỳnh B’Đăp hay buộc cưỡng chế hồi hương nhà hoạt động này. Tòa án chỉ công nhận rằng nếu chính phủ Thái Lan quyết định việc cho phép dẫn độ, thì hành vi này không vi phạm pháp luật Thái Lan.
• Tòa phúc thẩm kết luận rằng mặc dù Thái Lan không có hiệp ước dẫn độ với Việt Nam, nhưng hai nước vẫn có thể hợp tác dựa trên nguyên tắc có đi có lại. 
• Tòa cũng thừa nhận việc Y Quỳnh B’Đăp được hưởng quy chế tị nạn của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, tòa cho rằng mình không thể can thiệp vào việc xét xử của tòa án Việt Nam. Tòa chỉ xem xét liệu hành vi bị yêu cầu dẫn độ có phải là tội danh được quy định trong Luật Dẫn độ hay không, chứ không xem xét luật tố tụng hay quy trình tư pháp của quốc gia yêu cầu.
• Tại Việt Nam, Y Quỳnh B’Đăp bị truy tố tội khủng bố và bị kết án 10 năm tù. Tòa án Thái Lan không tin rằng nếu bị trả về, ông sẽ phải đối mặt với nguy hiểm, hay gặp bất kỳ sự đối xử vô nhân đạo hoặc hạ nhục nhân phẩm nào theo Luật Phòng chống Tra tấn và Mất tích Cưỡng bức B.E. 2565 (2022). 
  
  Lý do là vì đến nay vẫn không có bằng chứng cho thấy ông từng bị hành hung hoặc đe dọa trong quá trình giam giữ tại Việt Nam. Do đó khi được gửi trả, sẽ không có nguy hiểm hay hành vi tàn bạo nào xảy ra với B’đăp.
• Tuy nhiên, lệnh dẫn độ ông Y Quỳnh B’Đăp không phải là quyết định cuối cùng. Vì theo Điều 22 của Luật Dẫn độ B.E. 2551 (2008), sau khi tòa ra phán quyết chung thẩm về dẫn độ, việc trao trả chỉ được thực hiện khi Chính phủ Thái Lan xem xét và phê chuẩn. Nếu Chính phủ không phê chuẩn trong vòng 90 ngày, người bị yêu cầu dẫn độ phải được trả tự do.

Hồ sơ nhân vật: Ngày 20/1, Tòa án Nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã kết án vắng mặt Y Quỳnh B’Đăp 10 năm tù về tội “khủng bố”, liên quan tới vụ tấn công tại hai xã ở huyện Cư Kuin của tỉnh này vào ngày 11/6/2023, khiến chín người chết và hai người bị thương. Tuy nhiên, B’đăp phủ nhận cáo buộc và cho biết mình không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm xảy ra vụ việc.

• Y Quỳnh B’Đăp sinh năm 1992, là một nhà hoạt động nhân quyền người Việt Nam, thuộc sắc tộc Ê Đê – một trong những tộc người thiểu số ở Tây Nguyên.
• B’đăp là người đồng sáng lập tổ chức Người Thượng vì Công lý (Montagnards Stand for Justice – MSFJ) tích cực đấu tranh cho quyền tự do tôn giáo và quyền lợi của các sắc tộc thiểu số, đặc biệt là nhóm người Thượng (Montagnard) ở vùng Tây Nguyên.
• Năm 2018, lo ngại sự đàn áp tôn giáo và nguy cơ bị bắt giữ, B’đăp và gia đình xin tị nạn ở Thái Lan và được Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR) cấp quy chế tị nạn.
• Sau khi đến Thái Lan, B’đăp vẫn tiếp tục các hoạt động nhân quyền của mình.
• Vào tháng 6/2023, chính quyền Việt Nam đã cáo buộc B’đăp có liên quan đến một vụ tấn công khủng bố tại Đắk Lắk và kết án vắng mặt Bđăp mức án10 năm tù vào tháng 1/2024 với tội danh “khủng bố”.
• Ngày 10/6, B’đăp đã gặp đại diện Đại sứ quán Canada để phỏng vấn về khả năng định cư ở Canada. Nhưng chỉ một ngày sau đó, B’đăp bị cảnh sát Thái Lan bắt giữ theo yêu cầu dẫn độ từ phía Việt Nam.

---

Tin vắn

Quốc hội thông qua bốn luật liên quan đến lĩnh vực tương trợ tư pháp: Ngày 26/11, Quốc hội thông qua bốn dự thảo luật bao gồm: Luật Dẫn độ; Luật Chuyển giao Người đang chấp hành án phạt tù; Luật Tương trợ Tư pháp về Dân sự; Luật Tương trợ Tư pháp về Hình sự. Điểm chung của các đạo luật này là có phạm vi vượt ngoài lãnh thổ Việt Nam, theo đó các luật sẽ điều chỉnh các quan hệ có yếu tố nước ngoài liên quan đến vụ án hình sự. Các dự thảo luật này được thông qua trong bối cảnh Việt Nam mở rộng quan hệ bang giao với nhiều nước, gần nhất là sự kiện tham gia lễ ký Công ước Hà Nội về tội phạm công nghệ cao xuyên biên giới.

Quốc hội dự toán chi 53.000 tỷ đồng cho vấn đề mức lương cơ sở:  Ngày 24/11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành Nghị quyết số 246/2025/QH15 về phân bổ ngân sách trung ương năm 2026. Theo đó, mức dự toán chi cho ngân sách địa phương lên đến 53.000 tỉ đồng (trong tổng số 1,8 triệu tỉ đồng) nhằm đảm bảo mức lương cơ sở đạt 2,34 triệu/tháng lương. 

Chính phủ đề nghị mức đầu tư 125.000 tỷ đồng cho chương trình sức khỏe và dân số: Ngày 25/11, Chính phủ đệ trình chương trình 125.000 tỷ đồng nâng cao sức khỏe, chất lượng dân số, hiện đại hóa y tế cơ sở, mở rộng tầm soát bệnh bẩm sinh và giảm chênh lệch giới tính khi sinh. Chương trình gồm hai giai đoạn: Giai đoạn 2026-2030 là 88.635 tỷ đồng; Giai đoạn 2031-2035, nguồn vốn dự kiến cần 36.843 tỷ đồng.

“Tinh gọn” quy trình cấp giấy phép xây dựng: Ngày 24/11, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi) do Chính phủ đệ trình. Theo đó, thủ tục cấp giấy phép xây dựng sẽ được quy định đơn giản hóa tại nghị định hướng dẫn, sau khi Luật Xây dựng (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực. Cụ thể, thủ tục cấp giấy phép sẽ được thực hiện trực tuyến, đơn giản hóa hồ sơ và điều kiện liên quan, nâng cao trách nhiệm của tư vấn thiết kế về đảm bảo an toàn công trình, giảm thời gian thực hiện cấp giấy phép đi 7-10 ngày.

Muốn giao dịch trên sàn tài sản số phải thông qua tổ chức được cấp phép: Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang lấy ý kiến về Nghị định xử phạt trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Theo đó, việc cá nhân, tổ chức, nhà đầu tư trong nước mà có giao dịch tài sản mã hóa nhưng không thông qua tổ chức được cấp phép có thể bị phạt hành chính từ 10-30 triệu đồng, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa hoạt động không phép hoặc quảng cáo khi chưa được cấp phép có thể bị phạt 180-200 triệu đồng. Đây là một trong các bước đi nhằm đảm bảo thực hiện đầy đủ các quy định về xác minh danh tính, xác thực khách hàng và tài khoản ngân hàng chính chủ.

Đề xuất thúc đẩy nền “kinh tế báo chí” quốc gia: Ngày 24/11, Luật Báo chí sửa đổi tiếp tục được thảo luận tại nghị trường Quốc hội. Trong đó, có đề xuất về việc định hình nền kinh tế báo chí và dịch vụ thu phí đọc báo. Trong bối cảnh phát triển kinh tế số, việc đa dạng và chuẩn hóa thông tin báo chí đang được xem là cơ hội mới của lĩnh vực này. Do vậy, các đại biểu Quốc hội cho rằng việc thu phí đọc báo sẽ nâng cao hơn nữa chất lượng tin tức hiện nay. Bên cạnh đó, việc bảo vệ chủ quyền số và sở hữu trí tuệ cũng được nhắc đến song song với việc “địa phương hóa” báo chí. Tuy nhiên, về vấn đề độc lập, kiểm duyệt trong báo chí hay tự do xuất bản vẫn không được bàn đến.

Đề xuất gắn nhãn đối với các sản phẩm được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo (AI): Ngày 21/11, ông Nguyễn Mạnh Hùng, bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, đệ trình lên Quốc hội dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo. Theo đó, các sản phẩm do AI tạo ra phải được gắn nhãn (labeling) là sản phẩm của AI trong truyền thông và quảng cáo. Đồng thời, dự thảo còn quy định việc phân loại rủi ro của AI (từ rủi ro thấp đến không thể chấp nhận được). Theo đó, sẽ đặt ra phạm vi trách nhiệm tương ứng và ban hành danh mục những trường hợp cấm sử dụng AI, bao gồm: dùng cho hành vi bị pháp luật nghiêm cấm, giả mạo để lừa dối, thao túng gây tổn hại nghiêm trọng, lợi dụng điểm yếu của nhóm người dễ bị tổn thương hoặc tạo nội dung giả mạo gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia.

Áp dụng lộ trình quy chuẩn khí thải phương tiện giao thông cho Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh: Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ dự thảo Quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô lưu hành ở Việt Nam, với năm mức quy chuẩn khí thải. Cụ thể, ô tô sản xuất từ giai đoạn 2017-2021 sẽ phải áp dụng quy chuẩn mức 4 từ ngày 1/1/2027; đối với các ô tô sản xuất từ sau 2022, sẽ phải tuân thủ quy chuẩn mức 5 từ ngày 1/1/2028; với tất cả xe mô tô, gắn máy phải tuân thủ mức 2 trở lên kể từ cùng thời điểm này. Các quy định trên sẽ được áp dụng tại Hà Nội và TP. HCM từ 1/7/2027.

Tuyên án sơ thẩm vụ án “kẹo Kera”: Ngày 20/11, Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh ra phán quyết sơ thẩm về vụ án “lừa dối khách hàng” liên quan đến sản phẩm thực phẩm bổ sung Super Greens Gummies (kẹo Kera) do Công ty Cổ phần Tập đoàn Chị Em Rọt phân phối. Tòa án xác định các bị cáo đã gây hiểu nhầm về chất lượng sản phẩm, lừa dối người tiêu dùng khiến họ nghĩ mình đang sử dụng một loại kẹo chứa hàm lượng chất xơ cao, hỗn hợp rau củ phong phú, trong khi thực tế hoàn toàn không đúng như quảng cáo. Các bị cáo Nguyễn Thúc Thùy Tiên, Nguyễn Quang Linh, Nguyễn Thị Thái Hằng cùng lãnh mức án 2 năm tù; các bị cáo khác lãnh từ 3 năm đến 3 năm 3 tháng tù. Tất cả cùng chịu mức phạt bổ sung 50 triệu đồng. 

---

Bài đáng đọc trong tuần

Thất thủ trước mưa lũ: Vì sao chính quyền bị động và lúng túng đến vậy trong mùa mưa lũ năm nay?

Nguyen Anh Tuan, 21/11/2025 – Facebook

“Không khó để thấy sự lúng túng của chính quyền từ trung ương đến địa phương trong ứng phó với mùa mưa lũ năm nay.

Trong các hội nhóm ở Khánh Hòa, Phú Yên, Bình Định, hàng loạt lời kêu cứu vang lên trong tuyệt vọng nhưng gần như không được phản hồi. Hình ảnh người già và trẻ nhỏ đứng co ro trên mái nhà, nhiều người ra đi ngay trong căn nhà tồi tàn của mình giữa cái đói, cái lạnh và nỗi hoang mang cùng cực, sẽ còn ám ảnh rất lâu.

Nhưng điều đáng nói hơn là nó phơi bày một sự thất bại toàn diện trong công tác cứu hộ khi những gì chính quyền làm chỉ là phản ứng bị động.”

Chúng mày ác lắm

Đàm Ngọc, 22/11/2025 – Facebook

“ […]

Với lương tri và nhận thức tối thiểu của một con người, chúng ta đều có thể hình dung, nước đã rút 1,5m, nhưng lực lương của chính quyền sở tại vẫn chưa tiếp cận được, thì khi ở thời khắc đỉnh điểm của nước lũ dâng lên, nó kinh hoàng đến thế nào, và cuốn phăng mọi thứ ra sao?

Rồi chúng ta cũng có thể tính toán được rằng, 48.000 người dân kia, chỉ cần nếu không may mắn 0,1% thôi, thì có thể đến 48 con người phơi bụng lều phều như cá chết, rồi bị cuốn trôi ra biển cả. Nghĩ đến điều này, để mà nguyện cầu những phép mầu cho nhau tất cả được bình an.

Chuyện tang thương đó, là mới chỉ ở một xã mà thôi. Xin nhớ cho điều này.”

---

Sự kiện đáng chú ý sắp tới

• Từ ngày 30/11, các trường hợp không kịp đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đúng hạn do bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh, không bị xem là “trốn đóng” BHXH, theo Nghị định 274/2025.

• Từ ngày 1/12/2025, các khu vực muốn được xem là “vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi” và hưởng các chính sách đặc thù cho vùng này thì phải đáp ứng các tiêu chí quy định tại Nghị định 272/2025.