Cựu tướng quân đội phản đối việc vinh danh tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh

• Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn – nguyên cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị của Quân đội Nhân dân Việt Nam – đã công khai phản đối quyết định vinh danh trên của Bộ VHTT&DL. Trên trang Facebook cá nhân, ông Tuấn yêu cầu ban tổ chức thu hồi quyết định vinh danh đối với tác phẩm.
• Ông Tuấn cho biết ông từng đọc tác phẩm “Nỗi buồn chiến tranh” khi còn đương nhiệm, và nhận định rằng tiểu thuyết “có mùi phản trắc được lồng ghép nhằm hạ thấp phẩm chất anh hùng của quân đội”, cũng như thể hiện xu hướng “lật sử thông qua văn học nghệ thuật”.
• Phần bình luận dưới bài đăng của ông Tuấn có nhiều người tự nhận là các cựu chiến binh bày tỏ đồng tình với ông. 
• Trong một bài đăng được nhiều người chia sẻ, Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn cũng nêu quan điểm tương tự tướng Tuấn, chỉ trích tác phẩm của Bảo Ninh mang tư tưởng “phản bội”, “xuyên tạc lịch sử”, và cho tác phẩm là biểu hiện của hiện tượng “diễn biến tư tưởng” từng đưa đến sự sụp đổ của Liên Xô.

Ý kiến bảo vệ:

• Ngược lại, đã có những ý kiến tán đồng việc vinh danh “Nỗi buồn chiến tranh”, như khẳng định của nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên rằng việc tôn vinh tác phẩm là “xứng đáng”. Ông cũng chia sẻ lại một bài phê bình của bản thân, trong đó phân tích giá trị nhân văn và hiện thực của tác phẩm này.
• Một ý kiến được nhiều người đón nhận khác của nhà báo Phạm Mỹ cho rằng “Nỗi buồn chiến tranh” mang lại “sự thật trần trụi của cuộc chiến, của những linh hồn không kịp trở về đời sống bình thường”. 
• Nhiều bài đăng và bình luận khác đánh giá tác phẩm đã dũng cảm khi dám đề cập đến những nỗi ám ảnh, mất mát và tổn thương kéo dài của con người trong và sau chiến tranh – điều mà văn học thời kỳ trước ít khi chạm tới. 

Có gì trong “Nỗi buồn chiến tranh”?

• “Nỗi buồn chiến tranh” – từng mang tên “Thân phận của tình yêu” khi in lần đầu vào năm 1987 – kể câu chuyện về người lính tên Kiên, với bối cảnh đan xen giữa hiện thực hậu chiến và những ký ức chiến trường cùng mối tình đầu với cô gái tên Phương. Khác với dòng văn học sử thi trước đó, tác phẩm đi sâu vào trải nghiệm cá nhân và cảm xúc hậu chiến.
• Tiểu thuyết từng được trao Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991, nhưng giải sau đó bị thu hồi do nhiều ý kiến phản ứng.
• Cho đến nay, tác phẩm được dịch ra khoảng 20 ngôn ngữ, trong đó bản tiếng Anh “The Sorrow of War” (do Frank Palmos và Phan Thanh Hảo dịch năm 1994) giúp cuốn sách được biết đến rộng rãi ở nước ngoài. 
• Sau nhiều lần tái bản, “Nỗi buồn chiến tranh” tiếp tục trở thành một trong những tiểu thuyết Việt Nam nổi bật về đề tài chiến tranh dưới góc nhìn cá nhân.
• Tác phẩm cũng mang về cho Bảo Ninh nhiều giải thưởng quốc tế như Giải thưởng châu Á của báo Nikkei (2011), giải Simhun của Hàn Quốc (2016) và Giải Văn học châu Á (2018).

Hồ sơ nhân vật: Bảo Ninh là ai?

• Bảo Ninh tên thật là Hoàng Ấu Phương, sinh tại Nghệ An, quê quán tại Quảng Bình. Ông là con của Giáo sư Hoàng Tuệ – nguyên viện trưởng Viện Ngôn ngữ học. 
• Ông cũng là cựu binh tại chiến trường Tây Nguyên.
• Năm 2017, Bảo Ninh xuất hiện trong một phim tài liệu của Mỹ và phát biểu mô tả cuộc kháng chiến chống Mỹ là một “cuộc nội chiến”. Phát biểu này từng gây tranh cãi từ báo chí và một bộ phận dư luận trong nước.

Đọc thêm:

• “Thời của thánh thần” và những khúc quanh nghiệt ngã của lịch sử hiện đại Việt Nam
• “Những thiên đường mù” của Dương Thu Hương