Công dân sẽ được xếp thành ba hạng dựa trên “điểm công dân số” thông qua ứng dụng VNeID của Bộ Công an: “Tích cực”, “Cơ bản” và “Chưa xếp hạng”.
Theo dòng sự kiện: Dự thảo nghị quyết của Chính phủ về phát triển công dân số – do Bộ Công an đề xuất – được đăng tải trên website của Bộ Công an và lấy ý kiến nhân dân từ ngày 12 – 31/12. Theo đó:
- Các điểm số để xếp hạng công dân dựa trên các tiêu chí như việc công dân cập nhật, xác thực dữ liệu cá nhân, mức độ sử dụng các dịch vụ công và các hoạt động đóng góp cho cộng đồng trên môi trường số.
- Giao dịch tài chính, mua sắm và sử dụng mạng xã hội trên VNeID cũng được cộng điểm liên tục mỗi lần hoặc mỗi ngày.
- Đồng thời, công dân có chia sẻ, cung cấp dữ liệu và “phản ánh kiến nghị với cơ quan nhà nước” cũng được cộng thêm điểm.
- Công dân thuộc diện “Tích cực” có số điểm từ 350 điểm trở lên sẽ được giảm từ 10% đến 100% về thuế, phí, lệ phí khi thực hiện các thủ tục hành chính qua VNeID.
- Ngược lại, công dân ở mức “Cơ bản” với số điểm từ 100 đến 349 điểm chỉ được hưởng một phần các ưu đãi đã nêu và công dân “Chưa xếp hạng” có số điểm dưới 100 điểm sẽ không có bất kỳ ưu đãi gì.
Quan trọng: Dự thảo nói rõ điểm công dân số “không áp dụng để xử phạt, hạn chế quyền và lợi ích hợp pháp của công dân”.
Tin này vẫn được mở đọc miễn phí!
Chỉ 30 giây để đăng ký tài khoản miễn phí, nhưng điều này giúp Luật Khoa hiểu độc giả rõ hơn và tiếp tục xuất bản những tin tức đúng với nhu cầu của bạn.
Bối cảnh: Nghị quyết trên thuộc Đề án 06 của Bộ Công an. Đề án này do Thủ tướng Phạm Minh Chính quyết định phê duyệt vào ngày 6/1/2022 với trọng tâm là “phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử” nhằm mục tiêu chuyển đổi số giai đoạn 2022 – 2025, tầm nhìn 2030.
- Trong ba năm triển khai Đề án 06, Bộ Công an cho biết đã hoàn thành 348/690 nhiệm vụ được giao.
- Tuy nhiên, bộ này nhận định hiện quá trình xác thực dữ liệu còn gặp khó khăn khi người dân chưa “mặn mà” với các lợi ích được nhận khi thực hiện thủ tục công trực tuyến. Tính đến nửa đầu năm 2025 đã có 65 triệu tài khoản trên VNeID đã kích hoạt, trong khi có đến 82% thủ tục hành chính không phát sinh hồ sơ trực tuyến.
- Để giải quyết vấn đề này, Bộ Công an đề xuất cần có quy định nhằm thúc đẩy công dân số, đảm bảo người dân có đầy đủ kiến thức, kỹ năng và thái độ phù hợp với môi trường số.
Điều chưa tỏ: Mặc dù Bộ Công an đã công bố dự thảo nghị quyết và bắt đầu lấy ý kiến từ ngày 12/12, tức đã bảy ngày trôi qua, nhưng báo chí nhà nước không có nhiều tờ đưa tin về sự kiện này. Ngay cả Báo Công an Nhân dân trong một bài viết đăng tải ngày 17/12 gần đây đề cập đến hai dự thảo khác của Bộ Công an nhưng không đề cập đến dự thảo trên.
Cây cao bóng cả: Hệ thống chấm điểm công dân của Việt Nam ở dự thảo này có nhiều điểm tương đồng với Hệ thống Tín dụng Xã hội (Social Credit System) của Trung Quốc.
BỘ CHỈ SỐ TÍNH ĐIỂM
(Trích từ dự thảo nghị quyết)
Hệ thống xếp hạng công dân số
Nhóm Quản lý & xác thực dữ liệu cá nhân
Nhóm Sử dụng dịch vụ số xác thực qua VNeID
Nhóm Tham gia cộng đồng và đóng góp xã hội
Đọc thêm:
- Đề xuất lập ví điện tử quốc gia, Bộ Công an muốn kiểm soát giao dịch của người dân
- Việt Nam nhìn từ ‘nước bạn’: Chính quyền đang làm gì với dữ liệu người dân?
Xin chào, Tôi là công dân Việt Nam luôn quan tâm đến các chính sách liên quan đến quyền con người cũng như quyền công dân. Tôi không hề đồng tình với nội dung của dự thảo về chấm điểm và xếp hạng công dân.
Trước tiên, ngay từ tiêu đề là ”chấm điểm và xếp hạng công dân” đã là một sự thiếu vắng tinh thần của nhân quyền, con người không phải đối tượng để xếp hạng, nhà nước do dân vì dân phục vụ công dân à nhưng thay vì phục vụ công dân thì lại đánh giá giá trị công dân; chấm điểm và xếp hạng là dùng cho hàng hóa, nhân sự, đối tượng rủi ro, không phải ngôn ngữ của quyền con người. Tôi là một chủ thể có quyền chứ không phải là đối tượng bị đánh giá.
Việc chấm điểm và xếp hạng công dân để gắn với ưu đãi hành chính đi ngược lại nguyên tắc bình đẳng công dân được quy định trong Hiến pháp. Các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân không nên phụ thuộc vào mức độ tham gia hay hành vi trên môi trường số vneid.
Thứ hai, dự thảo như mở ra tương lai của sự phân tầng xã hội dựa trên khả năng tiếp cận công nghệ, rõ ràng là gây bất lợi cho tầng lớp yếu về công nghệ như người cao tuổi, thu nhập thấp, người vùng sâu vùng xa cũng nhưng người không có điều kiện sự dụng dịch vụ số thường xuyên. Các hình thức ”ưu đãi” mặc nhiên tạo ra các phép so sánh giá trị xã hội giữa người với người theo một tiêu chí riêng. Việc phân loại công dân thành ”chưa xếp hạng”, ” công dân số cơ bản”, ”công dân tích cực” liệu có phải thứ bậc xã hội không?
Thứ ba, mặc dù dự thảo nêu rằng hệ thống điểm không dùng để xử phạt nhưng cũng không có cơ chế pháp lý nào để ngăn chặn việc mở rộng mục đích sử dụng trong tương lai như điểm trừ và mức phạt liên quan đến quyền của công dân và rõ ràng đây là một sự tiềm ẩn nguy cơ về việc xậm phạm quyền tự do cá nhân và quyền công dân. Nhiều công dân bị xếp hạng thấp không phải vì vi phạm pháp luật, mà vì hoàn cảnh sống. Và nhìn vào hiện tại, tôi tin rằng bình đẳng trước pháp luật không chỉ là không bị trừng phạt, mà còn là được tiếp cận dịch vụ công với điều kiện như nhau.
Thứ tư, dự thảo thiếu minh bạch về thuật toán, quyền khiếu nại cũng như trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý đối với điểm số.
Tôi cho rằng chuyển đổi số cần lấy con người làm trung tâm, tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ công thay vì áp dụng các cơ chế đánh giá xếp hạng nhắm vào công dân.
Vì vậy, ý kiến của tôi là đề nghị cơ quan soạn thảo không thông qua nội dung chấm điểm và xếp hạng công dân hoặc ít nhất cần loại bỏ hoàn toàn việc gắn điểm số với quyền lợi hành chính (quyền lợi nên là chính đáng và công bằng)
Trân trọng
Xin chào, mình đánh giá cao kiến nghị của bạn, để hiệu quả hơn mình đề nghị bạn hãy gửi ý kiến này quá cổng thông tin điện tử của Bộ để góp ý cho dự thảo nhà.