Dự thảo mới: Bộ Công an muốn chấm điểm và xếp hạng công dân qua VNeID

Xin chào, Tôi là công dân Việt Nam luôn quan tâm đến các chính sách liên quan đến quyền con người cũng như quyền công dân. Tôi không hề đồng tình với nội dung của dự thảo về chấm điểm và xếp hạng công dân.

Trước tiên, ngay từ tiêu đề là ”chấm điểm và xếp hạng công dân” đã là một sự thiếu vắng tinh thần của nhân quyền, con người không phải đối tượng để xếp hạng, nhà nước do dân vì dân phục vụ công dân à nhưng thay vì phục vụ công dân thì lại đánh giá giá trị công dân; chấm điểm và xếp hạng là dùng cho hàng hóa, nhân sự, đối tượng rủi ro, không phải ngôn ngữ của quyền con người. Tôi là một chủ thể có quyền chứ không phải là đối tượng bị đánh giá.
Việc chấm điểm và xếp hạng công dân để gắn với ưu đãi hành chính đi ngược lại nguyên tắc bình đẳng công dân được quy định trong Hiến pháp. Các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân không nên phụ thuộc vào mức độ tham gia hay hành vi trên môi trường số vneid.

Thứ hai, dự thảo như mở ra tương lai của sự phân tầng xã hội dựa trên khả năng tiếp cận công nghệ, rõ ràng là gây bất lợi cho tầng lớp yếu về công nghệ như người cao tuổi, thu nhập thấp, người vùng sâu vùng xa cũng nhưng người không có điều kiện sự dụng dịch vụ số thường xuyên. Các hình thức ”ưu đãi” mặc nhiên tạo ra các phép so sánh giá trị xã hội giữa người với người theo một tiêu chí riêng. Việc phân loại công dân thành ”chưa xếp hạng”, ” công dân số cơ bản”, ”công dân tích cực” liệu có phải thứ bậc xã hội không?

Thứ ba, mặc dù dự thảo nêu rằng hệ thống điểm không dùng để xử phạt nhưng cũng không có cơ chế pháp lý nào để ngăn chặn việc mở rộng mục đích sử dụng trong tương lai như điểm trừ và mức phạt liên quan đến quyền của công dân và rõ ràng đây là một sự tiềm ẩn nguy cơ về việc xậm phạm quyền tự do cá nhân và quyền công dân. Nhiều công dân bị xếp hạng thấp không phải vì vi phạm pháp luật, mà vì hoàn cảnh sống. Và nhìn vào hiện tại, tôi tin rằng bình đẳng trước pháp luật không chỉ là không bị trừng phạt, mà còn là được tiếp cận dịch vụ công với điều kiện như nhau.

Thứ tư, dự thảo thiếu minh bạch về thuật toán, quyền khiếu nại cũng như trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý đối với điểm số.

Tôi cho rằng chuyển đổi số cần lấy con người làm trung tâm, tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ công thay vì áp dụng các cơ chế đánh giá xếp hạng nhắm vào công dân.

Vì vậy, ý kiến của tôi là đề nghị cơ quan soạn thảo không thông qua nội dung chấm điểm và xếp hạng công dân hoặc ít nhất cần loại bỏ hoàn toàn việc gắn điểm số với quyền lợi hành chính (quyền lợi nên là chính đáng và công bằng)

Trân trọng