Lần đầu tiên xuất hiện sau Hội nghị Trung ương 15, Chủ tịch nước Lương Cường chủ trì phiên họp thứ ba của Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương (Ban Chỉ đạo) hôm 25/12 và mang theo thông điệp truyền thống với ngành tư pháp: Đảng Cộng sản lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện.
Theo dòng sự kiện: Là chủ tịch nước kiêm nhân vật số hai của Đảng Cộng sản, ông Lương Cường nhấn mạnh thành tích triển khai thực hiện và thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của đảng này đối với ngành tư pháp.
- Theo ông Cường, trong nhiệm kỳ vừa qua, Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành, sửa đổi 23 luật, 5 nghị quyết, 4 pháp lệnh liên quan đến lĩnh vực tư pháp.
- Ông cho rằng công cuộc cải cách tư pháp đã đóng góp quan trọng trong công tác chống tội phạm và bảo vệ quyền con người.
- Ông tiếp tục giao nhiệm vụ cải cách tư pháp cho nhiệm kỳ tới trong việc tuân thủ nghị quyết của Đại hội 14 của Đảng Cộng sản – sẽ diễn ra từ ngày 19-25/1/2026.
Điều họ không nói: Các bản tin trên báo nhà nước có nói về việc Ban Chỉ đạo đã chỉ ra “một số tồn tại, hạn chế và nguyên nhân” nhưng không nói rõ những vấn đề này là gì, mặc dù nói chi tiết về những thành tích đạt được.
Hồ sơ tổ chức: Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương là một cơ quan của Đảng Cộng sản, được thành lập vào ngày 21/9/2011 theo Quyết định 39-QĐ/TW của Bộ Chính trị, trong những tháng đầu nắm quyền của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
- Chủ tịch nước là người được chỉ định đóng vai trò trưởng Ban Chỉ đạo.
- Thành phần của Ban Chỉ đạo này luôn bao gồm chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao, viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, bộ trưởng Bộ Tư pháp, chủ tịch Hội Luật gia hoặc Liên đoàn Luật sư, có thể bao gồm thêm một số thẩm phán cấp cao.
- Ban này có lịch họp cố định mỗi ba tháng/lần hoặc họp đột xuất tùy tình hình thực tế.
Bối cảnh: Văn bản chỉ đạo quan trọng nhất của Đảng Cộng sản về cải cách tư pháp hiện nay là Nghị quyết số 27-NQ/TW về xây dựng nhà nước pháp quyền, do Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành ngày 9/11/2022.
Toàn cảnh: Tòa án nói riêng và các cơ quan tư pháp nói chung không độc lập và chịu sự kiểm soát chặt chẽ của Đảng Cộng sản.
- Tất cả các thẩm phán đều là đảng viên Đảng Cộng sản.
- Việt Nam là nước có nền pháp quyền xã hội chủ nghĩa (socialist legality), với bốn nguyên tắc cơ bản: sự lãnh đạo toàn diện của Đảng Cộng sản, tính giai cấp của pháp luật (luật pháp thể hiện ý chí của giai cấp cầm quyền), sự hoán đổi linh hoạt giữa chính sách và luật pháp, và lợi ích tập thể có ưu thế vượt trội so với quyền cá nhân.
- Việt Nam không có cơ chế bảo hiến. Tòa án không có thẩm quyền phán xét tính hợp hiến của các đạo luật và quyết định của chính quyền do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
Đọc thêm:

